Το 2026 σηματοδοτεί την επέκταση του διεθνούς χάρτη της τέχνης στον Περσικό Κόλπο, με δύο κολοσσούς του χώρου να ανοίγουν νέους δρόμους στη Μέση Ανατολή: η Art Basel κάνει απόβαση στο Κατάρ και η Frieze στο Αμπου Ντάμπι. Και οι δύο διοργανώσεις υπογραμμίζουν την αυξανόμενη στρατηγική σημασία της περιοχής, η οποία δεν περιορίζεται πλέον μόνο στη διεκδίκηση πωλήσεων. Σε αυτή τη γωνιά του πλανήτη, η τέχνη γίνεται εργαλείο πολιτιστικής επιρροής, soft power και διεθνούς αναγνωρισιμότητας.
Πιο συγκεκριμένα, η Art Basel ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στη γεωγραφία των διεθνών φουάρ με την ίδρυση του Art Basel Qatar, της πέμπτης κατά σειρά μεγάλης διοργάνωσής της παγκοσμίως, μετά τη Βασιλεία, το Μαϊάμι, το Χονγκ Κονγκ και το Παρίσι. Θα πραγματοποιηθεί για πρώτη φορά στην Ντόχα τον Φεβρουάριο (5-7/2, preview days 3-4/2) και θα έχει ως επιμελητή τον διεθνώς αναγνωρισμένο αιγύπτιο καλλιτέχνη Ουάελ Σάουκι, ο οποίος εκπροσώπησε τη χώρα του στην 60ή Μπιενάλε Τέχνης Βενετίας και έχει έδρα του την Ντόχα.
Το επιμελητικό όραμα της διοργάνωσης θα το διαμορφώσει σε στενή συνεργασία με τον Βιντσέντζο ντε Μπέλις, Chief Artistic Officer και Global Director των φουάρ της Art Basel. Οπότε η Art Basel Qatar θα έχει ένα μικρό και επιλεγμένο πρόγραμμα με 88 εκθέτες από 31 χώρες (ανάμεσά τους και οι Kalfayan Galleries με τη Φαρίντα ελ Γκαζάρ και η Sylvia Kouvali με την Ιμάν Ισα) που θα εντάσσονται σε ένα κοινό, υποτίθεται, εννοιολογικό πλαίσιο. Ο στόχος είναι να προσφέρει μια εμπειρία πέρα από την παραδοσιακή εμπορική λογική, εστιάζοντας στην αφήγηση και στη συνοχή των έργων που θα περιστρέφονται γύρω από τη θεματική του «Becoming», μια στοχαστική προσέγγιση πάνω στη διαρκή μεταμόρφωση του ανθρώπου και στα συστήματα που διαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο ζούμε, πιστεύουμε και παράγουμε νόημα.
Η νέα διοργάνωση στηρίζεται σε μια μακροπρόθεσμη στρατηγική συνεργασία με την Qatar Sports Investments και την QC+ (εταιρεία στρατηγικών μέσων και επικοινωνίας του Κατάρ) και φιλοδοξεί να λειτουργήσει όχι απλώς ως μία ακόμη φουάρ, αλλά ως πλατφόρμα πολιτισμικού διαλόγου με επίκεντρο τη Μέση Ανατολή, τη Βόρεια Αφρική και τη Νότια Ασία. Θα φιλοξενηθεί στο κτίριο M7, έναν δημιουργικό κόμβο για καλλιτέχνες και επιχειρήσεις στην Ντόχα, καθώς και στο Doha Design District στην περιοχή Μσέιρεμπ, έναν αστικό και πολιτιστικό χώρο ανανεωμένης αρχιτεκτονικής και δημιουργικότητας στο κέντρο της πόλης.
Η Frieze Abu Dhabi, από την άλλη, προκύπτει από τη συνεργασία του Department of Culture and Tourism –Abu Dhabi (DCT Abu Dhabi) με τη Frieze, σηματοδοτώντας τη μεταμόρφωση του Abu Dhabi Art,που διοργανώνει εδώ και 17 χρόνια στο εμιράτο, σε διεθνές brand. Η συγκεκριμένη φουάρ έχει υπάρξει βασικός πυλώνας της πολιτιστικής ζωής της περιοχής και έχει χτιστεί πάνω σε ένα οικοσύστημα θεσμών, μουσείων και residencies που έδωσαν έμφαση τόσο στην ανάδειξη νέων καλλιτεχνών όσο και στη διεθνή δικτύωση.
Η μετάβαση στο brand της Frieze δεν έρχεται να ακυρώσει αυτή την πορεία, αλλά να την επεκτείνει, αξιοποιώντας τα διεθνή δίκτυα, την τεχνογνωσία και το κύρος του οργανισμού. Η πρώτη έκδοση θα πραγματοποιηθεί τον Νοέμβριο του 2026 στο Manarat Al Saadiyat στη Νήσο Σααντιγιάτ και θα συγκεντρώσει κορυφαίες γκαλερί από τη Μέση Ανατολή και όλοn τον κόσμο.
Η διοργάνωση θα αξιοποιήσει ένα ώριμο οικοσύστημα που περιλαμβάνει το Louvre Abu Dhabi, το NYU Abu Dhabi Art Gallery, το Zayed National Museum και το επερχόμενο Guggenheim Abu Dhabi.
Και οι δυο φουάρ έχουν σαφή στρατηγική που θέλει να δείξει ότι η τέχνη δεν είναι απλώς προϊόν ή εκδήλωση, αλλά εργαλείο διεθνούς προβολής και πολιτιστικής διαχείρισης. Ο Περσικός Κόλπος μετατρέπεται έτσι σε εργαστήριο διεθνούς τέχνης, όπου η παρουσία διεθνών brands όπως η Frieze και η Art Basel λειτουργεί ως δείκτης επιρροής, αλλά και ως πλατφόρμα για νέες καλλιτεχνικές ανακαλύψεις και για τη διασύνδεση των τοπικών καλλιτεχνών με τον παγκόσμιο χάρτη της αγοράς.
Απλώς το Αμπου Ντάμπι αξιοποιεί ένα ήδη ισχυρό θεσμικό πλαίσιο και επιχειρεί διεθνή εμβέλεια μέσω της Frieze, ενισχύοντας το εμπορικό και συλλεκτικό ενδιαφέρον, ενώ το Κατάρ επιλέγει μια πιο καλλιτεχνική, επιμελητική και θεματικά δομημένη προσέγγιση, προσπαθώντας να καθιερωθεί ως σημείο αναφοράς για την ποιότητα και τη σκέψη πίσω από τα έργα.
Νέες εποχές, νέα ήθη
Αλλωστε, σύμφωνα με την ιστοσελίδα της Art Basel,το 2026 φαίνεται πως θα είναι μια χρονιά αλλαγών για την παγκόσμια αγορά τέχνης, με νέα πρότυπα και προτεραιότητες να καθορίζουν τις κινήσεις συλλεκτών, γκαλερί και οίκων δημοπρασιών.
Oπου οι υψηλού εισοδήματος συλλέκτες στρέφονται όλο και περισσότερο σε ταξίδια, συναρπαστικές εκδηλώσεις και exclusive happenings.
Η McKinsey προβλέπει ότι η παγκόσμια δαπάνη για luxury hospitality θα ξεπεράσει τα 390 δισεκατομμύρια δολάρια το 2028, από 239 δισεκατομμύρια το 2023, ενώ η ζήτηση για πρώτης κατηγορίας πτήσεις και ιδιωτικά αεροσκάφη αυξάνεται (τι μας περιμένει…).
Σε αυτό το πλαίσιο, οι διεθνείς φουάρ επωφελούνται άμεσα από την αυξανόμενη επιθυμία των συλλεκτών για αποκλειστικές εμπειρίες. Ταυτόχρονα, η ψηφιακή τέχνη εδραιώνεται ως αναπόσπαστο μέρος της αγοράς. Η ενότητα Zero 10 της Art Basel στο Μαϊάμι, αφιερωμένη στη νέα media art και τα NFTs, αποδεικνύει ότι η ψηφιακή τέχνη δεν είναι πλέον περιθωριακή: πωλήσεις όπως η εγκατάσταση των ρομποτικών σκύλων του Beeple εξαντλήθηκαν μέσα σε πέντε ώρες, ενώ έρευνες δείχνουν ότι το 51% των συλλεκτών υψηλού εισοδήματος απέκτησε κάποιο ψηφιακό έργο το 2024 ή το 2025. Η τάση αυτή αναμένεται να ενισχυθεί με την επέκταση του Zero 10 στις εκδόσεις της Art Basel σε Χονγκ Κονγκ και Ελβετία μέσα στο 2026.
Τα δε έργα που βρίσκονται στο χαμηλότερο επίπεδο τιμών, με τιμές κάτω των 50.000 δολαρίων, παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη δυναμική, καθώς συχνά πωλούνται πολύ πάνω από τις αρχικές εκτιμήσεις. Κι αυτό γιατί η νεότερη γενιά συλλεκτών, με εκλεκτικό και πολυσυλλεκτικό ενδιαφέρον, ενισχύει τις συναλλαγές χαμηλότερης αξίας. Παράλληλα, οι ιδιωτικές πωλήσεις κερδίζουν έδαφος έναντι των δημοπρασιών, καθώς προσφέρουν διακριτικότητα, ανωνυμία και μεγαλύτερο έλεγχο τιμών.
