Με το 53% των οροσήμων και των στόχων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας να έχουν υλοποιηθεί και το υπόλοιπο 47% να βρίσκεται σε εκκρεμότητα, ενώ απομένουν ουσιαστικά λιγότεροι από τέσσερις μήνες για την επίτευξή τους, η κυβέρνηση καλείται να δώσει έναν πραγματικό αγώνα δρόμου για να μη χαθούν κονδύλια που δικαιούται η Ελλάδα και τα οποία θα κατευθυνθούν για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων και επενδύσεων, την προώθηση της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης, τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, την αύξηση θέσεων εργασίας, την εξασφάλιση στέγης σε νέα ζευγάρια και ευάλωτους πολίτες.
Οπως αναφέρει στο «Βήμα της Κυριακής» αρμόδιος παράγοντας με γνώση του θέματος, «κατ’ αρχάς μέχρι τώρα η Ελλάδα πήγε αρκετά καλά στην εκπλήρωση των οροσήμων και στην εκταμίευση των ποσών. Ωστόσο, φαίνεται ότι αναφορικά με τις εκταμιεύσεις που απομένουν για να ολοκληρωθεί το πρόγραμμα, η Ελλάδα και οι αρμόδιες υπηρεσίες πρέπει να τρέξουν για την εκπλήρωση των σχετικών οροσήμων γιατί δε θα πρέπει να παραβλέψει κανείς το γεγονός ότι η έως τώρα επιτυχία έχει στηριχθεί και στη μετακίνηση μερικών δύσκολων στόχων το τελευταίο τρίμηνο του προγράμματος και στις τελευταίες εκταμιεύσεις».
Υπό παρακολούθηση
Σύμφωνα με τον ίδιο παράγοντα, «η πίεση αυτή για την ολοκλήρωση των οροσήμων δε σημαίνει ότι η Ελλάδα μπορεί εύκολα να ζητήσει ουσιαστικές αλλαγές τώρα πια που το πρόγραμμα βρίσκεται προς ολοκλήρωση, ούτε να παρακάμψει τις σχετικές διαδικασίες, διότι όλες αυτές βρίσκονται υπό την παρακολούθηση και της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για το αν έχουν τηρηθεί οι ευρωπαϊκοί κανόνες».
Αυτό, βέβαια, δεν αφορά μόνο την Ελλάδα αλλά όλες τις χώρες που έχουν ενταχθεί και υλοποιούν το πρόγραμμα του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ενώ αξίζει να τονιστεί ότι εκτός από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, το εν λόγω πρόγραμμα και η υλοποίησή του εξετάζεται και από το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο και τις λοιπές ελεγκτικές διαδικασίες, όπως είναι η OLAF, για τη νομιμότητα των δαπανών.
Αναμφισβήτητα, το πολιτικό βάρος είναι μεγάλο, γιατί θα κριθεί η κυβέρνηση από τη διαχείριση του συνολικού προγράμματος και των τελευταίων εκταμιεύσεων εν όψει εκλογών, που μάλιστα ο ίδιος ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ανακοινώσει ότι δεν μπορεί να σε καμία περίπτωση να τις προκηρύξει νωρίτερα από την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, αποδίδοντας ιδιαίτερη σημασία στην επίτευξη όλων των στόχων.
Η εκταμίευση
Ως καταληκτική προθεσμία για την ολοκλήρωση των περίπου 300 οροσήμων και στόχων, προκειμένου στη συνέχεια να γίνουν και οι τελευταίες καταβολές είτε αυτές αφορούν χαμηλότοκα δάνεια είτε απευθείας επιχορηγήσεις, έχει οριστεί η 31η Αυγούστου 2026.
Επιπροσθέτως, το τελευταίο αίτημα για καταβολή δόσης θα πρέπει να έχει πραγματοποιηθεί έως τις 30 Σεπτεμβρίου, ώστε η εκταμίευση του ποσού να γίνει έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Στην περίπτωση των χαμηλότοκων δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης, που ήδη έχουν κινητοποιήσει επενδύσεις 23,9 δισ. ευρώ, έχει οριστεί η 29η Μαΐου 2026 ως η τελευταία ημερομηνία για τη σύναψη δανειακών συμβάσεων, που και αυτή η προθεσμία θεωρείται «ασφυκτική». Ωστόσο, η εκταμίευση των ποσών των δανείων μπορεί να γίνει μέσα στα επόμενα χρόνια έως το 2029.
Πριν μερικές ημέρες, και συγκεκριμένα στις 8 Μαΐου 2026, η ελληνική πλευρά υπέβαλε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρόταση αναθεώρησης του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0» με προφανή στόχο να μη χαθούν ευρωπαϊκά κονδύλια.
Ο βασικός σκοπός
Σύμφωνα με την ελληνική κυβέρνηση, βασικός σκοπός της αναθεώρησης είναι η οριστικοποίηση των οροσήμων του ελληνικού Σχεδίου, με γνώμονα τη διασφάλιση της πλήρους και αποτελεσματικής αξιοποίησης των διαθέσιμων ευρωπαϊκών πόρων προς όφελος της οικονομίας και της κοινωνίας.
Η πρόταση περιλαμβάνει προσαρμογές, λαμβάνοντας υπόψη την έως σήμερα πρόοδο υλοποίησης των έργων και των οροσήμων και στοχευμένες ανακατανομές πόρων χωρίς να επιφέρει καμία αλλαγή στο συνολικό χρηματοδοτικό «πακέτο».
Σε αυτό το πλαίσιο, ενισχύονται δράσεις με προστιθέμενη αξία όπως: η ενίσχυση των Κινητών Ομάδων Υγείας (ΚΟΜΥ) με νέο φορητό εξοπλισμό τηλεϊατρικής, η επέκταση του προγράμματος πρωτοβάθμιου προσεισμικού ελέγχου σε επιπλέον 2.000 αθλητικές εγκαταστάσεις σε όλη τη χώρα, η προμήθεια 130 νέων ευέλικτων ηλεκτρικών απορριμματοφόρων για την Περιφέρεια Αττικής, η συμμετοχή στην Αύξηση Μετοχικού Κεφαλαίου του Ανεξάρτητου Διαχειριστή Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΔΜΗΕ) για την υλοποίηση του Δεκαετούς Αναπτυξιακού Προγράμματος 2025-2034, η επέκταση του προγράμματος μικροδορυφόρων με συστήματα ασφαλούς δορυφορικής συνδεσιμότητας και διαστημικές υποδομές κρίσιμες για την εθνική άμυνα, την πολιτική προστασία, τη ναυτιλία, τη γεωργία και άλλους στρατηγικούς τομείς.
Το συνολικό «πακέτο» του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας ανέρχεται σε 35,95 δισ. ευρώ. Από αυτά, τα 18,22 δισ. ευρώ αφορούν επιχορηγήσεις και τα 17,73 δισ. ευρώ χαμηλότοκα δάνεια.
Μέχρι στιγμής, έχουν εγκριθεί και δοθεί στην Ελλάδα 12,93 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις (ποσοστό 70,9% επί του συνόλου) και 11,7 δισ. ευρώ σε δάνεια (ποσοστό 66% επί του συνόλου), τα οποία και δίνονται προοδευτικά με την υλοποίηση των επενδύσεων.
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι αθροιστικά οι εγκεκριμένες επιχορηγήσεις και τα χαμηλότοκα δάνεια ανέρχονται σε 24,63 δισ. ευρώ ή 68,5% επί του συνόλου.
Τα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης κατευθύνονται τόσο σε επιχειρήσεις για επενδύσεις όσο και σε πολίτες για απόκτηση κατοικίας.
Οσον αφορά στα επιχειρηματικά δάνεια, συνολικά οι δανειακές συμβάσεις ανέρχονται σε 698 και κατά 60% αφορούν μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ενώ για το Πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ» τα εγκεκριμένα δάνεια ανέρχονται σε 13.970 και δίνονται για να αποκτήσουν πολίτες με χαμηλά εισοδήματα πρώτη κατοικία.
Εθνική χρηματοδότηση
Σημειώνεται, τέλος, ότι παρά το γεγονός ότι κυβερνητικά στελέχη υποστήριζαν κατά το πρόσφατο παρελθόν ότι ανεξάρτητα αν πετύχουμε ή όχι τα ορόσημα εντός του χρονικού πλαισίου που έχει οριστεί δε θα χαθούν κεφάλαια γιατί θα μεταφερθούν σε άλλα εθνικά ή κοινοτικά προγράμματα επενδύσεων, τυχόν προτάσεις για μεταφορές κονδυλίων από το Ταμείο Ανάκαμψης σε άλλα κοινοτικά ή άλλα προγράμματα εθνικών επενδύσεων (π.χ. ΕΣΠΑ ή Αναπτυξιακός νόμος) εκτιμάται ότι είναι σχεδόν αδύνατο να υλοποιηθούν. Αυτό διότι μέχρι στιγμής δεν υφίσταται καμία νομική βάση στην Ευρωπαϊκή Ενωση για μια τέτοια διαδικασία.
Εφόσον δε δοθεί παράταση, πέραν της προκαθορισμένης καταληκτικής ημερομηνίας (31 Αυγούστου 2026), η κυβέρνηση έχει τη δυνατότητα εθνικής χρηματοδότησης των μεγάλων έργων που είναι ενταγμένα στο Ταμείο Ανάκαμψης με μία βασική και καθοριστική προϋπόθεση: να μπορεί ο προϋπολογισμός να αντέξει δημοσιονομικά αυτή τη χρηματοδότηση.
Ουσιαστικά, δηλαδή, να υφίσταται ο δημοσιονομικός χώρος που να μπορεί να καλύψει τα ποσά των επιχορηγήσεων ή των δανειοδοτήσεων που κανονικά είναι να δοθούν μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης.
