Ολοένα και πιο πολωμένη είναι η κατάσταση στην Αργεντινή του Χαβιέρ Μιλέι, καθώς μπορεί οι δείκτες της οικονομίας να παρουσιάζουν βελτίωση από το πρόγραμμα «κατεδάφισης» του κράτους που εφαρμόζει από το 2023 που εξελέγη, όμως η καθημερινότητα των πολιτών σε μαζικό επίπεδο όχι μόνο δεν βελτιώνεται, αλλά όσο περνάει ο καιρός και η πολιτική κυριαρχία του στενού πολιτικού συμμάχου του Ντόναλντ Τραμπ συνεχίζεται, τόσο πιο συχνές γίνονται οι διαμαρτυρίες και οι συγκεντρώσεις στους δρόμους των πόλεων της χώρας.
Το τελευταίο διάστημα, δεκάδες έως και εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες έχουν κατέβει στους δρόμους του Μπουένος Άιρες, συμμετέχοντας σε κινητοποιήσεις κατά των πολιτικών λιτότητας. Οι διαδηλώσεις αυτές -με τελευταία την τεράστια πανεκπαιδευτική συγκέντρωση στην πρωτεύουσα εναντίον των περικοπών στα πανεπιστήμια πριν από περίπου μια εβδομάδα- δεν εμφανίζονται ως μεμονωμένα επεισόδια, αλλά πλέον παίρνουν σταθερή μορφή πολιτικής έκφρασης απέναντι στο οικονομικό πρόγραμμα της κυβέρνησης καθώς αυτή είναι η απάντηση σε κάθε «επίπονο» μέτρο που προωθείται.
Μακροοικονομική σταθεροποίηση, ιδιωτικοποιήσεις και κοινωνική πίεση
Η κυβέρνηση του Μιλέι υποστηρίζει ότι η χώρα έχει εισέλθει σε τροχιά σταθεροποίησης: ο πληθωρισμός έχει μειωθεί σημαντικά (το 2023 βρισκόταν σε ετήσια βάση στο 211% ενώ φέτος έχει πέσει περίπου στο 30%), το δημοσιονομικό έλλειμμα έχει περιοριστεί και η οικονομία, μετά από συρρίκνωση, κατέγραψε ανάπτυξη 4,4% σύμφωνα με το ΔΝΤ.
Ωστόσο, αυτά τα δεδομένα δεν αποτυπώνονται με τον ίδιο τρόπο στην καθημερινότητα. Οι πραγματικοί μισθοί στον επίσημο τομέα έχουν υποχωρήσει περίπου 9% σε σχέση με την περίοδο πριν την ανάληψη της εξουσίας από τον Μιλέι, ενώ η μείωση των κοινωνικών δαπανών έχει αγγίξει συνολικά τα 12,8 δισ. δολάρια.
Η πολιτική στρατηγική της κυβέρνησης βασίστηκε εξ αρχής σε μια ταχεία δημοσιονομική προσαρμογή, με περικοπές στο κράτος και ανακατεύθυνση της οικονομίας προς πιο ανταγωνιστικούς τομείς όπως η ενέργεια και η εξόρυξη. Πλέον η κυβέρνηση της Αργεντινής βρίσκεται να συζητά για τον ορυκτό πλούτο της χώρας, τόσο με το Πεκίνο (πρόσφατα άνοιξε συζήτηση για την επέκταση ενός ορυχείου λιθίου που ανήκει κατά το 50% σε κινεζική εταιρεία), όσο και με τις ΗΠΑ με τις οποίες στην αρχή του έτους έκλεισε και συμφωνία αξίας 130 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Επιπλέον, η κυβέρνηση Μιλέι άνοιξε στα τέλη Απριλίου τους οικονομικούς φακέλους προσφορών για την ιδιωτικοποίηση της εταιρείας μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας Transener στην Αργεντινή.
Το κονσόρτσιουμ Genneia + Edison Transmisión κέρδισε τον διαγωνισμό με προσφορά 356,17 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ για το 50% του κρατικού μεριδίου στην Citelec — την εταιρεία συμμετοχών που ελέγχει το 52,65% της Transener, τον μεγαλύτερο διαχειριστή μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας στην Αργεντινή. Το μεγαλύτερο ποσοστό της Genneia ανήκει στην Argentum LLC μια εταιρεία κεφαλαίων ιδιωτικών συμμετοχών (private equity) που έχει έδρα στο Χιούστον των ΗΠΑ. Σύμφωνα με την σχετική ανακοίνωση η νικητήρια προσφορά είναι 73% υψηλότερη από την τιμή εκκίνησης των 206,2 εκατομμυρίων δολαρίων, ενώ οι συνολικές προσφορές έφτασαν τα 887 εκατομμύρια δολάρια από τρεις ομάδες.
Φθορά για τον Μιλέι
Οι παραπάνω κινήσεις εκ των πραγμάτων έχουν αντίκτυπο στην καθημερινότητα των πολιτών, και προκαλούν κοινωνική δυσαρέσκεια. Ως αποτέλεσμα η δημοτικότητα του Μιλέι, έχει αρχίσει να παρουσιάζει σαφή σημάδια φθοράς, καθώς σύμφωνα με δημοσκοπήσεις κινείται περίπου στο 35%, ενώ η αρνητική αξιολόγηση υπερβαίνει το 55–60%. Σε αυτό το πλαίσιο έχει μια σημασία να τονιστεί ότι ο Μιλέι είχε κερδίσει τις προεδρικές εκλογές με 55,65%, ενώ στις κοινοβουλευτικές εκλογές που πραγματοποιήθηκαν τον περασμένο Οκτώβριο το κόμμα του La Libertad Avanza έλαβε το 40, 66% της ψήφου.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι οι διαμαρτυρίες έχουν αρχίσει να αποκτούν δομικό χαρακτήρα, καθώς δεν πρόκειται πλέον για μεμονωμένες αντιδράσεις, αλλά για επαναλαμβανόμενη κοινωνική κινητοποίηση που λειτουργεί ως μηχανισμός πίεσης προς την κυβέρνηση.
Αν και μέρος των κινητοποιήσεων περιλαμβάνει και πολιτικές αιχμές γύρω από κατηγορίες διαφθοράς, ο κεντρικός άξονας παραμένει οικονομικός: η λιτότητα, η απώλεια αγοραστικής δύναμης και η συρρίκνωση του κοινωνικού κράτους. Τον Φεβρουάριο επί παραδείγματι είχαν ξεσπάσει βίαιες διαδηλώσεις με αφορμή νομοσχέδιο για τα εργασιακά που πέρασε από την Γερουσία και το οποίο κάνει πιο εύκολες τις διαδικασίες πρόσληψης, αλλάζει το σύστημα αδειών (διακοπών), επιτρέπει την επέκταση της τυπικής εργάσιμης ημέρας από οκτώ σε δώδεκα ώρες και δίνει τη δυνατότητα οι μισθοί να καταβάλλονται σε ξένο νόμισμα.
Σημαντικό δεδομένο όμως είναι πως παρά τη φθορά της κυβέρνησης (τόσο από τις πολιτικές και οικονομικές επιλογές της, όσο και από διάφορα σοβαρά σκάνδαλα τα οποία καλείται ο ίδιος ο Μιλέι να διαχειριστεί), η αντιπολίτευση παραμένει κατακερματισμένη και αδυνατεί να συγκροτήσει ενιαίο αφήγημα ή εναλλακτική πρόταση.
Σε αυτό το πλαίσιο, η κυβέρνηση διατηρεί τον έλεγχο της ατζέντας, αλλά το κοινωνικό κόστος συνεχίζει να συσσωρεύεται, μετατρέποντας το εγχείρημα Μιλέι σε μια δοκιμή όχι μόνο οικονομικής πολιτικής, αλλά και κοινωνικής αντοχής, με ότι αυτό συνεπάγεται για τον πολιτικό χρόνο που έχει ακόμα στην διάθεση του ο πρόεδρος της Αργεντινής και το πολιτικό μέλλον του ίδιου και της παράταξης του.
