Σε έντονη κρίση εξελίσσεται η διαδικασία εκλογής του Απόστολου Παπατόλια, διδάκτορος Δημοσίου Δικαίου, τέως νομάρχη και τέως μέλους του ΑΣΕΠ, στη θέση του αναπληρωτή καθηγητή «Δημόσιας Διοίκησης και Πολιτικής» στους κόλπους του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου (ΕΑΠ). Η σύγκρουση προσλαμβάνει διαστάσεις που θέτουν θεμελιώδη ζητήματα ακαδημαϊκής λειτουργίας και δεοντολογίας, καθώς, παρά την επανεκλογή του υποψηφίου με ψήφους 7-2 από το αρμόδιο Εκλεκτορικό Σώμα και την πλήρη επιστημονική τεκμηρίωση από την «αφρόκρεμα» της νομικής κοινότητας της χώρας με γνωμοδοτήσεις έντεκα καθηγητών Νομικής, η Πρυτανεία προχώρησε σε δεύτερη συνεχόμενη αναπομπή της εκλογής στο σύστημα «ΑΠΕΛΛΑ» (την ολοκληρωμένη ηλεκτρονική υπηρεσία του Υπουργείου Παιδείας για τη διαχείριση των διαδικασιών εκλογής, εξέλιξης και μονιμοποίησης καθηγητών των ΑΕΙ).
Η απόφαση αυτή, που βασίστηκε σε ένα εσωτερικό σημείωμα της νομικής συμβούλου του ιδρύματος, αγνόησε το βιογραφικό του υποψηφίου το οποίο καταγράφει συνδυαστική προϋπηρεσία 52 ετών. Η εξέλιξη αυτή, η οποία έρχεται σε συνέχεια προηγούμενης ακυρωτικής απόφασης της υπουργού Παιδείας Σοφίας Ζαχαράκη, μεταφέρει πλέον το ακαδημαϊκό θρίλερ εκτός των πανεπιστημιακών τειχών.
Ο κ. Παπατόλιας προαναγγέλλει προσφυγή στη Δικαιοσύνη για παράβαση καθήκοντος κατά της διοίκησης, ενώ παράλληλα το ζήτημα λαμβάνει ευρύτερες πολιτικές διαστάσεις, καθώς έχουν ήδη ενημερωθεί όλα τα κόμματα της Βουλής προκειμένου να ασκηθεί στενός κοινοβουλευτικός έλεγχος. Η υπόθεση φέρνει στο φως εύλογα ερωτήματα γύρω από την τήρηση των θεμελιωδών αρχών της ακαδημαϊκής λειτουργίας και δεοντολογίας, θέτοντας ένα μείζον θέμα ισονομίας και διαφανούς διοίκησης σε ένα Πανεπιστήμιο που μόλις πρόσφατα απέκτησε τη διοικητική του αυτοτέλεια.
«Φρένο» Ζαχαράκη στο ακαδημαϊκό θρίλερ
Η υπόθεση ξεκινά στις 13 Σεπτεμβρίου 2024, όταν ο Απόστολος Παπατόλιας εκλέγεται ομόφωνα αναπληρωτής καθηγητής του ΕΑΠ. Παρά την αρχική ομοφωνία του Εκλεκτορικού Σώματος, ο Πρύτανης αποφασίζει την αναπομπή της υπόθεσης για νέα κρίση, με την αιτιολογία ότι τρία μέλη εξέφρασαν εκ των υστέρων επιφυλάξεις για τα τυπικά προσόντα του υποψηφίου. Κατά τη νέα κρίση που ακολουθεί, στις 4 Φεβρουαρίου 2025, τα δεδομένα μεταβάλλονται αισθητά: σε σύνολο δέκα παρόντων εκλεκτόρων, πέντε επιλέγουν την ψήφο του «λευκού», καθώς τέσσερα μέλη μετακινούνται από την αρχική τους θέση.
Με βάση αυτό το αποτέλεσμα, η θέση κηρύσσεται άγονη στις 3 Μαΐου. Η εξέλιξη αυτή προκαλεί την κατάθεση μιας αναλυτικής προσφυγής 70 σελίδων στο αρμόδιο Υπουργείο, όπου αποτυπώνεται μια σειρά από νομικές πλημμέλειες και παραλείψεις. Ο έλεγχος νομιμότητας από την πλευρά της Πολιτείας δικαιώνει τον υποψήφιο. Η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Σοφία Ζαχαράκη ακυρώνει την πράξη περί άγονης εκλογής και αναπέμπει την υπόθεση στο ίδρυμα, κρίνοντας ότι η απόφαση στερούνταν της απαιτούμενης ειδικής και επαρκούς αιτιολογίας ως προς τη στέρηση των τυπικών προσόντων.
Το «κόσκινισμα» των 52 ετών και τα δικαιολογητικά που «χάθηκαν»
Το κεντρικό σημείο τριβής εντοπίζεται στον τρόπο με τον οποίο αποτιμήθηκε το έργο του υποψηφίου. Ο νόμος προβλέπει ότι οι υποψήφιοι πρέπει να αποδεικνύουν, είτε διαζευκτικά είτε συνδυαστικά, τέσσερα χρόνια διδακτικού, επαγγελματικού ή ερευνητικού έργου.
Ο κ. Παπατόλιας παρουσιάζει ένα βιογραφικό που αποδεικνύει συνδυαστικά 52 έτη και 11 μήνες δραστηριότητας στις τρεις αυτές κατηγορίες. Παρά ταύτα, του αναγνωρίζονται μόλις 2,5 έτη, καθώς αγνοούνται τα δικαιολογητικά που είχαν αναρτηθεί στο σύστημα «ΑΠΕΛΛΑ», ενώ ζητούνται επιπλέον «βεβαιώσεις» που δεν προβλέπονταν από την προκήρυξη.
Συγκεκριμένα, στην προσφυγή καταγράφεται ότι δεν αναγνωρίστηκαν:
• Η εξαετής θητεία του ως μέλους του ΑΣΕΠ, καθώς αγνοήθηκε η απόφαση της Ολομέλειας του ΑΣΕΠ στην οποία αναφερόταν ως Εισηγητής, αλλά και η σχετική βεβαίωση του Διοικητικού Επιμελητηρίου.
• Το τριετές ερευνητικό του έργο στη Γαλλία, με την αιτιολογία ότι οι βεβαιώσεις των γαλλικών αρχών δεν ήταν μεταφρασμένες.
• Η πολυετής εμπειρία του στην Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης, λόγω εσφαλμένου υπολογισμού στις ώρες διδασκαλίας.
• Το σύνολο των δικαιολογητικών του 20ετούς έργου του στη δημόσια διοίκηση, όπου θήτευσε ως Πρόεδρος Επιτροπών και Ομάδων Έργου υψηλόβαθμων στελεχών, Εμπειρογνώμονας του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, καθώς και Επιστημονικός Συνεργάτης της Ομοσπονδίας Τραπεζοϋπαλληλικών Οργανώσεων Ελλάδας και της Ανώτατης Διοίκησης Ενώσεων Δημοσίων Υπαλλήλων.
• Το νομικά «πασίδηλο» γεγονός της τετραετούς θητείας του ως εκλεγμένου Νομάρχη.
Η εξέλιξη αυτή είχε προκαλέσει την παρέμβαση του Συνηγόρου του Πολίτη, αλλά και την επίσημη καταγγελία του Διοικητικού Επιμελητηρίου, το οποίο είχε χορηγήσει τη βεβαίωση προϋπηρεσίας για τον ΑΣΕΠ.
Το δεύτερο μπλόκο
Παράλληλα, ο Απόστολος Παπατόλιας προσκομίζει στο μεταξύ δύο γνωμοδοτήσεις έξι διακεκριμένων καθηγητών της Νομικής (Θεόδωρος Φορτσάκης, Παναγιώτης Γκλαβίνης, Γιώργος Δελλής, Νικόλαος-Κομνηνός Χλέπας, Φίλιππος Βασιλόγιαννης, Λίνα Παπαδοπούλου), οι οποίοι τεκμηριώνουν ότι υπερκαλύπτει τα τυπικά προσόντα.
Μετά από διαδοχικές οχλήσεις του υποψηφίου –και ενώ είχε υπάρξει υπέρβαση της νόμιμης προθεσμίας κατά 40 ημέρες– ο Κοσμήτορας και ο Αντιπρύτανης συγκαλούν νέα συνεδρίαση για τις 17 Φεβρουαρίου.
Κατά τη διαδικασία αυτή, επιχειρείται η επαναφορά ενός μέλους που είχε ήδη αντικατασταθεί στην προηγούμενη συνεδρίαση: της πρώην υπηρεσιακής Υπουργού Εσωτερικών, Καλλιόπης Σπανού, η οποία ωστόσο επιλέγει να απέχει από τη συνεδρίαση. Στη συνεδρίαση της 17ης Φεβρουαρίου, το Εκλεκτορικό Σώμα κάνει δεκτούς όλους τους ισχυρισμούς του υποψηφίου και ο Απόστολος Παπατόλιας επανεκλέγεται με ψήφους 7-2.
Το Πρακτικό διαβιβάζεται στο γραφείο του Πρύτανη στις 18 Μαρτίου για τον τελικό έλεγχο νομιμότητας, η προθεσμία του οποίου έληγε τη Δευτέρα 18 Μαΐου. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Πρύτανης δέχθηκε πιέσεις από τον Αντιπρύτανη Θανάση Μιχιώτη –ο οποίος έχει ιστορικό προγενέστερης διένεξης με τον κ. Παπατόλιαγια παλαιότερη υπόθεση του ΕΑΠ– προκειμένου να μεθοδευτεί νέα αναπομπή, σε συνεργασία με τη νομική σύμβουλο, Αριστέα Μαρούντα.
Πράγματι, στις 15 Μαΐου αναρτάται στο σύστημα «ΑΠΕΛΛΑ» δεύτερη συνεχόμενη αναπομπή. Το σκεπτικό στηρίζεται σε εσωτερικό σημείωμα της νομικής συμβούλου, το οποίο δεν κοινοποιήθηκε στον υποψήφιο, με τον ισχυρισμό ότι οι επτά καθηγητές της πλειοψηφίας δεν αιτιολόγησαν επαρκώς την απόφασή τους.
Έντεκα κορυφαίοι της Νομικής απέναντι σε μία σύμβουλο
Η νέα αυτή αναπομπή οδηγεί σε μια τέταρτη διαδοχική συνεδρίαση του Εκλεκτορικού για το ίδιο θέμα μέσα σε δύο χρόνια, προκαλώντας εύλογα ερωτήματα:
• Γιατί αμφισβητείται η απόφαση και η τεκμηριωμένη αιτιολογία ενός Εκλεκτορικού Σώματος, στο οποίο συμμετέχουν ορισμένοι εκ των επιφανέστερων και διεθνώς αναγνωρισμένων εκπροσώπων του διοικητικού και δημοσίου δικαίου στη χώρα (Χαράλαμπος Ανθόπουλος, Αικατερίνη Ηλιάδου,Παναγιώτης Λαζαράτος, Ευγενία Πρεβεδούρου, Δημήτρης Ράικος, Γρηγόρης Μολύβας, Μανώλης Χριστοφάκης), οι οποίοι εξήγησαν αναλυτικά γιατί ο κ. Παπατόλιας πληροί τους τυπικούς όρους, τη στιγμή που τα ουσιαστικά του προσόντα δεν αμφισβητήθηκαν ποτέ;
• Με δεδομένη την απόλυτη εξειδίκευση αυτών των μελών σε θέματα τυπικής νομιμότητας και την τεράστια πρακτική τους πείρα, λαμβανομένου υπόψη μάλιστα ότι ο κ. Ράικος είναι εν ενεργεία ανώτερος διοικητικός δικαστής, για ποιο λόγο η Πρυτανεία προχωρά σε μια δεύτερη συνεχόμενη αναπομπή, οδηγώντας το σώμα σε μια τέταρτη διαδοχική συνεδρίαση για το ίδιο θέμα μέσα σε δύο χρόνια, χωρίς να υπάρχει πλέον το παραμικρό νομικό περιθώριο για κάτι τέτοιο;
• Με ποιο σκεπτικό δίνεται μεγαλύτερη βαρύτητα στην άποψη των δύο καθηγητών χρηματοοικονομικών του ΕΑΠ που μειοψήφησαν στη συνεδρίαση (Θανάσης Μιχιώτης και Αυγουστίνος Δημητράς) έναντι της επιστημονικής τεκμηρίωσης των πλέον εξειδικευμένων καθηγητών του κλάδου πάνω σε θέματα της δικής τους αποκλειστικής αρμοδιότητας;
• Βάσει ποιου κριτηρίου αγνοούνται παντελώς οι γνωμοδοτήσεις έξι κορυφαίων πανεπιστημιακών για το ίδιο θέμα (Θεόδωρος Φορτσάκης, Παναγιώτης Γκλαβίνης, Γιώργος Δελλής, Νικόλαος-Κομνηνός Χλέπας, Φίλιππος Βασιλόγιαννης, Λίνα Παπαδοπούλου);
• Με ποιο σκεπτικό προτάσσεται η γνώμη μιας εσωτερικής νομικής συμβούλου, δικηγόρου, εις βάρος της επιστημονικής θέσης έντεκα τακτικών καθηγητών της Νομικής;
Σημειώνεται ότι τα ουσιαστικά προσόντα και η επιστημονική επάρκεια του κ. Παπατόλια δεν αμφισβητήθηκαν από κανέναν, ενώ στη συγκεκριμένη εκλογή δεν υπάρχει ανταγωνισμός, καθώς ο μοναδικός ανθυποψήφιος (ο νυν Πρόεδρος της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων, Κωνσταντίνος Τσιμάρας) έχει αποσυρθεί.
Μηνύσεις για παράβαση καθήκοντος και κοινοβουλευτικό «πρέσινγκ»
Η υπόθεση μεταφέρεται πλέον στις δικαστικές αίθουσες και το Κοινοβούλιο. Ο Απόστολος Παπατόλιας προαναγγέλλει κατάθεση μήνυσης για παράβαση καθήκοντος κατά του Πρύτανη, του Αντιπρύτανη και της νομικής συμβούλου του ΕΑΠ, ζητώντας την πλήρη λογοδοσία τους.
Ταυτόχρονα, το ζήτημα αποκτά και πολιτικές διαστάσεις. Ο ίδιος έχει ενημερώσει αναλυτικά όλα τα κόμματα της Βουλής (ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ, ΚΚΕ, Νέα Αριστερά, Ελληνική Λύση, Πλεύση Ελευθερίας) και ήδη δρομολογείται η άσκηση μέσων κοινοβουλευτικού ελέγχου με την κατάθεση σχετικών ερωτήσεων.
Η υπουργός Σοφία Ζαχαράκη εμφανίζεται ενοχλημένη από τη στάση της Πρυτανείας, η οποία παραγνωρίζει τον δικό της πρότερο έλεγχο νομιμότητας, ενώ το γραφείο της παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, καθώς αναμένεται να κατατεθεί από τον πρώην νομάρχη αίτημα για τον πειθαρχικό έλεγχο του Πρύτανη.
Στο επιστημονικό πεδίο, το Διοικητικό Επιμελητήριο Ελλάδας προγραμματίζει ειδική συνεδρίαση και δημόσια παρέμβαση, ενώ ομάδα επιφανών καθηγητών της Νομικής ετοιμάζει ανοιχτή επιστολή-καταγγελία, εκτιμώντας ότι πλήττεται το κύρος του δημόσιου πανεπιστημίου.
