Θυμάστε πώς η μυρίζει η φράουλα στα τέλη του Απρίλη; Ή το ροδάκινο, αυτό που έχει ωριμάσει στην ώρα του πάνω στο δέντρο και κόβεται τη σωστή στιγμή για να φτάσει φρέσκο και γινωμένο στα χέρια σας; Αν δεν είστε από χωριό, μένετε στην Αθήνα ή σε κάποια άλλη μεγάλη πόλη και ψωνίζετε από το σούπερ μάρκετ, το μανάβικο ή τη λαϊκή της γειτονίας δεν έχει νόημα να προσπαθήσετε. Οι μυρωδιές εκείνες, που έρχονταν και έφευγαν με τις εποχές, έχουν χαθεί ανεπιστρεπτί. Όπως έχει χαθεί και η ίδια η εποχικότητα σε έναν κόσμο χωρίς εμπορικά σύνορα, με καταναλωτές που έχουν μάθει να έχουν τα πάντα διαθέσιμα ανά πάσα στιγμή και με πολυεθνικές εταιρίες τροφίμων που τους τα φέρνουν στο πιάτο. Ναι, ο κόσμος έχει αλλάξει και κανείς δε θα αφορίσει εν έτει 2026 την παγκοσμιοποίηση. Ήταν, όμως, ανάγκη να αλλάξουν και οι γεύσεις μας ή, μάλλον, η απόλαυση που η γεύση ενός «αληθινού» φρούτου μπορεί να μας χαρίσει;
Κάποιοι, βέβαια, δεν το βλέπουν έτσι. Ως παιδιά περιμέναμε με ανυπομονησία πότε θα φτάσει η άνοιξη για να δούμε δειλά τις πρώτες φράουλες να κάνουν την εμφάνισή τους στους πάγκους των μανάβικων. Και τότε οι μαμάδες μας μάς μάζευαν γιατί «ήταν πολύ νωρίς και θα ήταν ξινές», έπρεπε να περιμένουμε και άλλο. Μπορεί να ήταν σπαστική αυτή η αναμονή, αλλά ταυτόχρονα είχε κάτι όμορφο. Μεγάλωνε τη λαχτάρα και, τελικά, δικαίωνε την υπομονή. Τώρα οι φράουλες κάνουν την εμφάνισή τους από τον Νοέμβρη, μπορεί και νωρίτερα. Ωριμάζουν προστατευμένες μέσα σε θερμοκήπια χαμηλής κάλυψης στην ευλογημένη για πολλούς λόγους γη της Ηλείας.
Εκεί που ο ήλιος χαμογελά για πολλούς περισσότερους μήνες το χρόνο, εκεί όπου οι συνθήκες του εδάφους είναι τόσο ευνοϊκές, οι παραγωγοί έχουν την τύχη να βγάζουν προϊόντα που γίνονται ανάρπαστα όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά σε όλο τον κόσμο. Και, κυρίως, να τα βγάζουν για καιρό, χωρίς να μένουν εγκλωβισμένοι στα στενά πλαίσια της εποχικότητας. Πράγμα που –κυνικά μιλώντας- αποτελεί κέρδος για την τσέπη τους.
Η ζήτηση, που γεμίζει τα θερμοκήπια
Υπάρχει, όμως, και η αντίστροφη ροή: φρούτα που εισάγονται από το εξωτερικό σε εποχές που εμείς δεν μπορούμε να τα παράγουμε ή σε τιμές που οι δικοί μας παραγωγοί δεν μπορούν να συναγωνιστούν. Τα σούπερ μάρκετ είναι γεμάτα από δαύτα και ο καταναλωτής αναπόφευκτα συνηθίζει να τα βλέπει εκεί, στα ράφια, σχεδόν 12 μήνες το χρόνο, χωρίς διακοπή. «Τα ζητάει ο κόσμος». Αυτή ήταν η πρώτη, αυθόρμητη απάντηση του παραγωγού Σπύρου Χρυσούλα, ο οποίος καλλιεργεί στον Μαραθώνα, στο κτήμα Διαμάντι, βιολογικά πιστοποιημένα λαχανικά και φρούτα. Ναι, ο κόσμος τα ζητάει. Πώς ανταποκρίνεται σε αυτή τη ζήτηση ο παραγωγός;
Θερμοκήπια στο βιολογικό αγρόκτημα Διαμάντι. Αυτά εξασφαλίζουν τις κατάλληλες συνθήκες για την καλλιέργεια φρούτων και λαχανικών 12 μήνες το χρόνο.
«Όταν ένα προϊόν δεν υπάρχει σε αφθονία στην αγορά, η τιμή του είναι υψηλότερη. Άρα, ως παραγωγούς μας συμφέρει να βγάζουμε φρούτα νωρίτερα από την εποχή τους γιατί θα τα πουλήσουμε ακριβότερα», μας εξήγησε ο κύριος Χρυσούλας. Τα θερμοκήπια είναι διαρκώς γεμάτα αλλά σε κάποιες περιοχές –όπως η Ηλεία που αναφέραμε και παραπάνω- αρκούν πολύ φθηνότερα μέσα. «Φράουλες και μούσμουλα είναι από τα πρώτα φρούτα που βγαίνουν και τα περισσότερα φεύγουν κατ’ ευθείαν στο εξωτερικό». Η επιτάχυνση των μεταφορών και οι μεγάλες ψυκτικές αλυσίδες βοηθούν στο να φτάσουν σε άριστη κατάσταση στον προορισμό τους. Δεν εγγυώνται, όμως, τη γεύση τους.
Τα άγλυκα φρούτα του ψυγείου
«Ένα φρούτο για να πάρει όλα τα του σάκχαρα και να γίνει γλυκό και νόστιμο πρέπει να μείνει στο δέντρο, να ωριμάσει και να κοπεί στη σωστή στιγμή. Έχει τελείως διαφορετική γεύση το βερίκοκο που θα κόψω και θα πουλήσω την ίδια ή την επόμενη μέρα στο κτήμα από αυτό που θα στείλω να πουληθεί στο σούπερ μάρκετ. Αν, δε, το στείλω σε μια άλλη χώρα, θα είναι κυριολεκτικά άλλο φρούτο».
Τα πρώτα νεκταρίνια βρίσκονται ήδη στα ράφια των σούπερ μάρκετ. Η γεύση τους, όμως, δε συγκρίνεται με εκείνη των καλοκαιρινών.
Τα φρούτα αυτά, που μπαίνουν σε ψυγεία, σε πλοία και φορτηγά για να μεταφερθούν αναγκαστικά κόβονται πολύ νωρίτερα απ’ ό,τι πρέπει. Αυτή που αναπόφευκτα θυσιάζεται είναι η γεύση. «Μία φίλη από τη Βραζιλία έφαγε κάποια στιγμή μάνγκο εδώ στην Ελλάδα. Η πρώτη της αντίδραση ήταν να ρωτήσει “τι φρούτο είναι αυτό;”. Δεν είχε καμία σχέση με αυτό που τρώνε στη χώρα της».
Φρούτα εισαγωγής ή ψυγείου κυκλοφορούν πλέον ανεξαρτήτως εποχής για να καλύψουν τις επιθυμίες των καταναλωτών. Φωτό: Shutterstock
Ακόμη και αυτό το κενό, βέβαια, η βιομηχανία μεταφορών και τροφίμων φρόντισε να το καλύψει. Υπάρχουν, πλέον, τα εξωτικά φρούτα 24 ωρών, που κόβονται και μεταφέρονται άμεσα σε εκλεκτά καταστήματα σε όλο τον κόσμο. Σε καταστήματα που θα τα πουλήσουν πολλές φορές πάνω από την αξία τους. Και κάπως έτσι, η αγορά συνεχίζει να κινείται.
Σαν τον ήλιο δεν έχει
Και για τα υπόλοιπα, βέβαια, υπάρχουν λύσεις. Τα φρούτα που κόβονται πριν την ωρίμανση τις περισσότερες φορές «ποτίζονται» με κάλιο για να κερδίσουν τεχνητά λίγη από τη γλυκάδα που τους στερεί η πρόωρη συγκομιδή. «Η ζήτηση σε ωθεί στο να κόψεις το φρούτο πιο γρήγορα ώστε να το πουλήσεις στην πιο υψηλή τιμή. Από εκεί και πέρα, η διαχείριση εξαρτάται από τον ίδιο τον παραγωγό. Από την ποικιλία που θα χρησιμοποιήσει και τα λιπάσματα. Εμείς κάνουμε βιολογική καλλιέργεια, δε βάζουμε κάλιο στα προϊόντα μας», λέει ο Σπύρος Χρυσούλας. Άλλωστε, το κτήμα Διαμάντι ήταν το πρώτο που πιστοποιήθηκε από τη ΔΗΩ, τον ιστορικότερο οργανισμό πιστοποίησης βιολογικών προϊόντων, και ο Σπύρος με τη σύζυγό του, Μαρία Διαμάντη, δασονόμο-περιβαλλοντολόγο, συνεχίζουν το έργο του πατέρα της, Χριστόφορου, θιασώτη της οικολογικής παραγωγής κηπευτικών, χωρίς χημικά και φάρμακα.
View this post on Instagram
Τώρα που –μέσα Μαΐου- τα πεπόνια και τα καρπούζια έχουν ήδη πάρει θέση στους πάγκους και μοσχοπουλιούνται, θυμάμαι κάτι που είχα ακούσει στη λαϊκή. Ότι τούτη την εποχή είναι πιο νόστιμα απ’ ό,τι μέσα στο καλοκαίρι, όταν λόγω της μεγάλης ζήτησης κόβονται πριν την ώρα τους με κίνδυνο να βγουν άγουρα και άγλυκα.
Πεπόνια πλέον από τον Μάιο, ενώ κυκλοφόρησαν ήδη και τα πρώτα καρπούζια.
«Και πάλι εξαρτάται από τον παραγωγό, από τις ποικιλίες που χρησιμοποιεί και από τον ήλιο. Για μένα, όμως, τα φρούτα που έχουν ωριμάσει όπως πρέπει, πάνω στο δέντρο ή στη ρίζα τους, είναι ασύγκριτα», καταλήγει ο Σπύρος Χρυσούλας.
Τα φρούτα που έχουν ωριμάσει στο δέντρο και κόβονται όταν πρέπει δεν συγκρίνονται, τονίζει ο παραγωγός Σπύρος Χρυσούλας.
Αν, λοιπόν, έχουμε την υπομονή να τα περιμένουμε -κάθε πράμα στον καιρό του, λέει ο σοφός λαός- αφήνοντας κατά μέρους τις όψιμες καταναλωτικές μας συνήθειες, θα ανταμειφθούμε αναλόγως. Αλλιώς θα συνεχίσουμε να γεμίζουμε τα ψυγεία και τα στομάχια μας αλλά πάντα κάτι θα μας λείπει. Η γεύση που μένει χαραγμένη στη μνήμη και στην καρδιά.
