Η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να αναστείλει το σχέδιο προστασίας της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ δεν ήταν μια κίνηση τακτικής, αλλά το αποτέλεσμα ενός σκληρού διπλωματικού «μπλόκο».
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους που επικαλείται το NBC, η Σαουδική Αραβία, ο στενότερος σύμμαχος των ΗΠΑ στον Κόλπο, εξοργισμένη από τον αιφνιδιασμό του Τραμπ μέσω social media, απαγόρευσε τη χρήση των βάσεων και του εναέριου χώρου της.
Χωρίς το κρίσιμο πρωτόκολλο ABO (Access, Basing, Overflight) από το Ριάντ, η επιχείρηση «Project Freedom» έμεινε κυριολεκτικά μετέωρη, αναγκάζοντας τον Λευκό Οίκο σε μια άτακτη υποχώρηση 36 ώρες μετά την έναρξή της.
Η αποτυχημένη επαφή με τον Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν
Μια τηλεφωνική επικοινωνία μεταξύ του Τραμπ και του Σαουδάραβα διαδόχου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν δεν έλυσε το ζήτημα, αναγκάζοντας τον πρόεδρο να παύσει το Project Freedom προκειμένου να αποκαταστήσει την πρόσβαση του αμερικανικού στρατού στον κρίσιμο εναέριο χώρο. Άλλοι στενοί σύμμαχοι στον Κόλπο πιάστηκαν επίσης εξαπίνης· ο πρόεδρος μίλησε με ηγέτες στο Κατάρ αφού η προσπάθεια είχε ήδη ξεκινήσει.
Μια σαουδαραβική πηγή δήλωσε στο NBC News ότι ο Τραμπ και ο διάδοχος «βρίσκονται σε τακτική επαφή». Η ίδια πηγή ανέφερε ότι η Σαουδική Αραβία ήταν «πολύ υποστηρικτική στις διπλωματικές προσπάθειες» του Πακιστάν για τη μεσολάβηση μιας συμφωνίας μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ για τον τερματισμό του πολέμου.
Η γεωγραφία ως στρατηγικό εμπόδιο
Ο αμερικανικός στρατός διατηρεί μαχητικά αεροσκάφη, αεροσκάφη ανεφοδιασμού και αεράμυνα στην αεροπορική βάση Prince Sultan στη Σαουδική Αραβία. «Λόγω γεωγραφίας, χρειάζεσαι τη συνεργασία των περιφερειακών εταίρων για να χρησιμοποιήσεις τον εναέριο χώρο τους κατά μήκος των συνόρων τους», εξήγησε ένας Αμερικανός αξιωματούχος. Τα στρατιωτικά αεροσκάφη ήταν κρίσιμα για την προστασία των πλοίων κατά τη διάρκεια του Project Freedom, παρέχοντας ουσιαστικά μια αμυντική ομπρέλα.
Ο αμερικανικός στρατός αναφέρεται στην άδεια χρήσης εδάφους άλλης χώρας ως ABO, που σημαίνει πρόσβαση, βάσεις και υπέρπτηση (access, basing, and overflight). Η Σαουδική Αραβία και η Ιορδανία είναι κρίσιμες χώρες για τη στάθμευση αεροσκαφών, το Κουβέιτ για την υπέρπτηση και το Ομάν τόσο για την υπέρπτηση όσο και για τη ναυτική επιμελητεία.
Τελεσίγραφο Τραμπ: Συμφωνία ή ανελέητοι βομβαρδισμοί
«Θέλουν να κάνουν μια συμφωνία. Υπήρξαν πολύ καλές συνομιλίες τις τελευταίες 24 ώρες» δήλωσε ο Τραμπ από το Οβάλ Γραφείο την Τετάρτη, ενώ η πολιτική πίεση αυξάνεται ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Σε συνέντευξή του στο PBS ο πρόεδρος είπε ότι είναι πιθανό οι Αμερικανοί διαπραγματευτές να καταλήξουν σε συμφωνία με το καθεστώς του Ιράν πριν ταξιδέψει στο Πεκίνο την επόμενη εβδομάδα για συνάντηση με τον Κινέζο ομόλογό του, Σι Τζινπίνγκ.
«Πιστεύω ότι έχει πολύ καλές πιθανότητες να τελειώσει, και αν δεν τελειώσει, θα πρέπει να επιστρέψουμε στο να τους βομβαρδίζουμε ανελέητα», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Τραμπ.
Διεθνής πίεση για κατάπαυση του πυρός
Την ίδια στιγμή, η Κίνα παρεμβαίνει δυναμικά. Ο Υπουργός Εξωτερικών Ουάνγκ Γι, μετά από συνάντηση με Ιρανούς ηγέτες, τόνισε ότι μια συνολική κατάπαυση του πυρός είναι επειγόντως απαραίτητη και ότι η επανέναρξη των εχθροπραξιών δεν είναι αποδεκτή.
Από την πλευρά της, η Τεχεράνη εμφανίζεται επιφυλακτική, με αξιωματούχους να δηλώνουν ότι «έχουν το δάχτυλο στη σκανδάλη», αν και Ιορδανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι το Ιράν δεν έχει πλέον τα οικονομικά μέσα να συνεχίσει τον πόλεμο καθώς η οικονομία του καταρρέει.
