Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή

Λίγες ημέρες πριν την κατάθεση στην τουρκική εθνοσυνέλευση του περιβόητου νομοσχεδίου για τις θαλάσσιες ζώνες, το οποίο εικάζεται πως θα δίνει στον Τούρκο πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν σχεδόν «λευκή επιταγή», η ένταση στη γειτονική ανεβαίνει επικίνδυνα τόσο σε σχέση με το εσωτερικό της χώρας όσο και σε σχέση με τους γείτονες της Τουρκίας.

Ο υπουργός Άμυνας της Τουρκίας Γιασάρ Γκιουλέρ, από το αρχηγείο της συνοριακής μονάδας Άρδα, στα ελληνοτουρκικά σύνορα, δήλωσε χθες πως η χώρα του «δε θα δεχθεί τετελεσμένα στο Αιγαίο, τη Μεσόγειο και την Κύπρο» και πως «οι δραστηριότητες που αποσκοπούν στον εξοπλισμό νησιών που θα έπρεπε να έχουν μη στρατιωτικό καθεστώς είναι ασυμβίβαστες με τις σχέσεις καλής γειτονίας, το πνεύμα της συμμαχίας και το διεθνές δίκαιο». Πρόσθεσε πως [η Τουρκία] δε θα δεχθεί «μαξιμαλιστικές πρωτοβουλίες», μια σαφής αναφορά στην Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ.

«Θα πρέπει να είναι απολύτως σαφές ότι δε θα παραμείνουμε αδιάφοροι σε καμία προσπάθεια που θίγει τα κυριαρχικά μας δικαιώματα, την ασφάλειά μας και τα νόμιμα δικαιώματα και συμφέροντά μας στις θάλασσές μας» κατέληξε ο κ. Γκιουλέρ.

Η απάντηση της Αθήνας

Άμεση ήταν η αντίδραση της Ελλάδας μέσω πηγών του υπουργείου Εθνικής Άμυνας. «Η Ελλάδα ασκεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα με πλήρη προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο και δεν αποδέχεται αναθεωρητικές προσεγγίσεις και αυθαίρετες προσεγγίσεις που επιχειρούν να μετατρέψουν μονομερείς ερμηνείες σε πολιτικά τετελεσμένα».

Συμπλήρωναν δε στέλνοντας μήνυμα προς πάσα κατεύθυνση πως «οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις διατηρούν αδιάλειπτα υψηλό επίπεδο επιχειρησιακής ετοιμότητας και αποτρεπτικής ισχύος, προασπίζοντας με συνέπεια την εθνική κυριαρχία και την εθνική ασφάλεια».

Η δήλωση Γκιουλέρ έρχεται λίγα εικοσιτετράωρα αφότου δικαστήριο στην Άγκυρα καθαίρεσε τον ηγέτη του αντιπολιτευόμενου CHP, Οζγκιούρ Οζέλ, από την προεδρία του κόμματος λόγω «ατασθαλιών» και όρισε τον Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου στη θέση του.

Η αστυνομία είχε προηγουμένως επέμβει βίαια στην έδρα του CHP στην Άγκυρα, κατόπιν αιτήματος του Κιλιτσντάρογλου.

Τι κρύβεται πίσω από το «νομοσχέδιο-σκούπα» της Άγκυρας

Ταυτόχρονα, έχουν ξεκινήσει διαρροές προς ΜΜΕ της Τουρκίας σχετικά με το νομοσχέδιο για τις θαλάσσιες ζώνες, με πιο χαρακτηριστική τη θέση που εκφράστηκε στη Hurriyet πως η Άγκυρα έχει σχεδιάσει αναλυτικά τα επόμενα βήματά της και ότι το νομοσχέδιο δε θα περιορίζεται σε όσα είναι ήδη γνωστά.

«Υπάρχουν κάποια κεφάλαια που ήδη γνωρίζουμε, αλλά πέρα από αυτά περιλαμβάνει πολλές βαθιές στρατηγικές, τις οποίες θα δούμε και θα καταλάβουμε όταν εγκριθεί και εφαρμοστούν τα άρθρα του» ήταν η χαρακτηριστική φράση του αρθρογράφου της εφημερίδας, Νεντίμ Σενέρ.

Αξίζει να σημειωθεί πως από την επίσκεψη του Γάλλου Προέδρου Μακρόν στην Ελλάδα και την τριμερή Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ και μετά, η Τουρκία έχει αρχίσει να ανεβάζει σταδιακά τους τόνους, αναγκάζοντας ακόμα και τον Έλληνα υπουργό Εξωτερικών Γεώργιο Γεραπετρίτη να παραδεχθεί πως τα «ήρεμα νερά» δεν είναι τόσο ήρεμα τελευταία.

Στο πρόσφατο συνέδριο του Κύκλου Ιδεών του Ευάγγελου Βενιζέλου ο κ. Γεραπετρίτης δήλωσε πως «ήρεμα νερά δε σημαίνει αδράνεια». Μάλιστα πριν λίγες ημέρες από το βήμα της Βουλής τόνισε πως «δεν ανεχόμαστε να υπάρχει κανένα απολύτως τετελεσμένο». Αλλά και ακόμα πιο πριν, στις 18 Μαΐου, παραδέχθηκε πως «ανεξαρτήτως του γεγονότος ότι θα πρόκειται (σ.σ. το νομοσχέδιο) για μία μονομερή ενέργεια και δε θα έχει καμία επίδραση στο διεθνές δίκαιο, αν υπάρξει απόπειρα είναι προφανές ότι θα δημιουργηθεί ένταση».

Η στρατηγική της Αθήνας απέναντι στον τουρκικό αναθεωρητισμό

Όπως ανέφερε και το «Βήμα» σε ρεπορτάζ του της 25ης Μαΐου, «πρέπει … να υπενθυμιστεί ότι στην Ανατολική Μεσόγειο δεσπόζουν τέσσερις συμφωνίες οριοθέτησης ΑΟΖ, στη βάση όσων προβλέπονται στο Δίκαιο της Θάλασσας. Αυτές μεταξύ Κύπρου – Ισραήλ και Κύπρου – Αιγύπτου, μεταξύ Ελλάδας – Αιγύπτου και ανάμεσα σε Ισραήλ – Λίβανο. Εν ολίγοις ενώ τα παράκτια κράτη της περιοχής κινούνται με πυξίδα τη διεθνή νομιμότητα, η Τουρκία κατευθύνεται αντίθετα».

Αναφερόμενοι στο Ισραήλ, ούτε αυτό διέφυγε χθες της ολομέτωπης και καλά σχεδιασμένης – όπως φαίνεται – τουρκικής προκλητικότητας, με τον Τούρκο πρόεδρο Ερντογάν να δηλώνει στο μήνυμά του για τη Γιορτή των Θυσιών – Εΐντ αλ-Αντχά – έξω από το Μεγάλο Τζαμί Τσάμλιτζα της Κωνσταντινούπολης, «είθε ο Θεός να φροντίσει ώστε αυτός ο τύραννος που λέγεται Νετανιάχου (σ.σ. ο Πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου) να πάρει το μάθημα που του αξίζει μπροστά στον μουσουλμανικό κόσμο».

Πηγές από την Τουρκία αφήνουν να εννοηθεί πως το νομοσχέδιο για τις θαλάσσιες ζώνες «θα δώσει στην Τουρκία νέες αρμοδιότητες και δικαιοδοσίες στο πλαίσιο της ‘Γαλάζιας Πατρίδας’», με την Άγκυρα να υποστηρίζει ότι το κείμενο έχει διαμορφωθεί βάσει του διεθνούς δικαίου.

Να σημειωθεί ωστόσο πως η Τουρκία δεν έχει υπογράψει τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982 και ο ορισμός «διεθνές δίκαιο» σε πολλές των περιπτώσεων είναι βάσει της δικής της ερμηνείας και των συμφερόντων της όπως αυτά ορίζονται από την ίδια ανά καιρούς.

Ο κ. Ερντογάν δείχνει να αμφιταλαντεύεται το τελευταίο διάστημα με αποφάσεις που δείχνουν εκνευρισμό, με κυριότερη την απόφαση να κλείνει το διεθνώς αναγνωρισμένο πανεπιστήμιο Bilgi της Κωνσταντινούπολης – ίσως το καλύτερο εκπαιδευτικό ίδρυμα της χώρας – και να μετά να αναιρεί την απόφαση του ύστερα από τις αντιδράσεις που προκλήθηκαν.

Σε κάθε περίπτωση το αν οι σημερινές δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Άμυνας ακούγονται ιδιαιτέρως και παραπάνω απειλητικές λόγω του συνδυασμού αφενός ενός εκνευρισμού για την απομόνωση της Άγκυρας σε περιφερειακό επίπεδο, και αφετέρου της οξείας πολιτικής κρίσης που προέκυψε με τις εξελίξεις στο αντιπολιτευόμενο CHP αλλά και του υψηλού πληθωρισμού που έχει φέρει τα τουρκικά νοικοκυριά στα όρια τους, μένει να φανεί.

Ωστόσο, περιστατικά όπως η παρενόχληση του πλοίου πόντισης καλωδίων Ocean Link προ λίγων εβδομάδων στη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Κω και Αστυπάλαιας από τουρκική πυραυλάκατο, με παρέμβαση της φρεγάτας «Ανδριάς», αλλά και το γεγονός πως μετά από σχεδόν τρία χρόνια τουρκικά αεροσκάφη όχι μόνο παραβιάζουν το FIR και τον Εναέριο Χώρο της Ελλάδας αλλά και σε ορισμένες (όχι όλες, προς ώρας) περιπτώσεις αυτά είναι και οπλισμένα, έχει τη σημειολογία του.

Η εκτίμηση έμπειρων στρατιωτικών κύκλων αλλά και αναλυτών είναι πως η οξεία φρασεολογία έχει λιγότερο – αλλά όχι καθόλου – να κάνει με το εσωτερικό της Τουρκίας και περισσότερο με την προσπάθεια της γειτονικής χώρας να διασπάσει την τριμερή συμμαχία της Ελλάδας με την Κύπρο και το Ισραήλ ενώ ταυτόχρονα αποσκοπεί με ένα «νομοσχέδιο-σκούπα» όπως θα μπορούσε να το χαρακτηρίσει κάποιος, να παρουσιάσει τη δική της εκδοχή για το πως αντιλαμβάνεται το σύνολο των ελληνοτουρκικών διαφορών.

Μέχρι να κατατεθεί το νομοσχέδιο στην τουρκική Εθνοσυνέλευση, οι πληροφορίες θα συνεχίσουν να είναι συγκεχυμένες και θολές, αλλά η ελληνική ετοιμότητα να αποκρούσει οιαδήποτε αναφορά είτε αυτή αφορά το εσωτερικό της Τουρκίας είτε όχι – αυτό είναι αδιάφορο – που δε συνάδει με το διεθνές δίκαιο αναμένεται να είναι ηχηρή. Η Ελλάδα θα εστιάσει, παράλληλα, και στην κινητοποίηση και συμμάχων εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για να διασφαλίσει διεθνή υποστήριξη απέναντι σε έναν ενδεχόμενο και όλο και πιο πιθανό από ό,τι φαίνεται τουρκικό αναθεωρητισμό.