Δεν μοιάζει να αποφασίσαμε ακόμη αν στα ελληνικά πανεπιστήμια οι αριστείς της έρευνας και της καινοτομίας θα εντοπίζονται σε θύλακες ή σε νησίδες. Αμφότερες, πάντως, οι μεταφορές είναι εξαιρετικά εύστοχες. Η πρώτη ανακαλεί τους «θύλακες αντίστασης» αλλά αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο οι αριστείς να έχουν τη φθίνουσα τύχη όλων των μεμονωμένων θυλάκων· η δεύτερη αποδέχεται σιωπηρά ότι γύρω από τη νησίδα λυσσομανάει ωκεανός μετριότητας και αβελτηρίας. Και οι δύο, όμως, υπενθυμίζουν, εξ αντιθέσεως και επώδυνα, ότι στο καλό πανεπιστήμιο οι μέτριοι και οι αδιάφοροι θα έπρεπε να είναι τόσοι μόνο όσοι χωρούν σε θύλακες και νησίδες.
Ωστόσο, μέχρι να έρθει εκείνη η ευλογημένη ώρα για το δημόσιο ελληνικό πανεπιστήμιο, η πολιτεία έχει την υποχρέωση να αναδεικνύει τις αριστεύουσες μειονότητες, όταν τις εντοπίζει, και οι πανεπιστημιακοί που αισθάνονται ότι κάτι έχουν προσφέρει σ’ αυτή τη θεάρεστη υπόθεση έχουν το δικαίωμα, ίσως και την υποχρέωση, να γνωστοποιούν αισιόδοξα συμβάντα και γεγονότα, κυρίως όταν αυτά, παρά τη σημασία τους, δεν εκπέμπουν σήμα εμπορικότητας ικανό να ηχήσει σε δημοσιογραφικά στούντιο ή να αντηχήσει σε υπουργικούς διαδρόμους.
Ο Τομέας Κλασικών Σπουδών του Τμήματος Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης σε συνεργασία με το διεθνές περιοδικό «Trends in Classics» διοργάνωσε και φιλοξένησε πριν από λίγες μέρες (29 Μαΐου – 1 Ιουνίου) το 8ο κατά σειρά Διεθνές Συνέδριο Κλασικής Φιλολογίας. Ο συρμός ξεκίνησε το 2007 με πρωτοβουλία του καθηγητή του Τμήματος Φιλολογίας και ακαδημαϊκού Αντώνη Ρεγκάκου. Η οργανωτική επιτροπή συγκαταλέγει προσωπικότητες πρώτης γραμμής από τα πανεπιστήμια της Οξφόρδης, του Κέμπριτζ και της Γένοβας και τώρα, τύχη αγαθή, τον Βασιλικό καθηγητή της Αρχαίας Ελληνικής Φιλολογίας στο Κέμπριτζ και Ξένο Εταίρο της Ακαδημίας Αθηνών Ρίτσαρντ Χάντερ, επί του παρόντος Πρόεδρο του Συμβουλίου Διοίκησης του ΑΠΘ.
Τα συνέδρια που πραγματοποιήθηκαν μέχρι σήμερα δεν απετέλεσαν φεστιβαλικές συνάξεις με επιστημονικό καρύκευμα ούτε ιωβηλαία αρχαιολατρικής ρητορικής ούτε «γκαλά» αυθεντικών ή ψευδεπίγραφων διασημοτήτων της ακαδημαϊκής κοινότητας που συχνά προσκαλούνται για να επικυρώσουν την αμετακίνητη πεποίθησή μας ότι το ελιξίριο του ελληνικού σφρίγους δεν είναι η Σοφοκλέους αλλά ο Σοφοκλής. Η θεματική των επιστημονικών αυτών συναντήσεων καθορίζεται με κριτήρια σύγχρονης βιβλιογραφίας και έρευνας αιχμής και, κυρίως, απευθύνει σταθερή πρόσκληση για ανακοινώσεις που ενσωματώνουν, στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό, νέες και νεωτερικές τάσεις θεώρησης του αρχαιογνωστικού επιστητού σε ένα αναπεπταμένο πεδίο συνεργατικότητας ανάμεσα σε ακμαίες σχολές ανθρωπιστικού στοχασμού. Οι συνεδριακές ανακοινώσεις αποτιμώνται και συζητούνται «εν θερμώ», υφίστανται την κριτική βάσανο της εκάστοτε εκδοτικής ομάδας και δημοσιεύονται στους σχετικούς τόμους της σειράς «Trends in Classics» από το περιώνυμο ακαδημαϊκό εκδοτήριο Walter de Gruyter (Βερολίνο και Βοστώνη).
Για τους προπτυχιακούς και, κυρίως, για τους μεταπτυχιακούς φοιτητές, η παρακολούθηση των εργασιών των συνεδρίων αποτελεί εμπειρία «μύησης» όχι μόνο στα σύγχρονα σχήματα φιλολογικής ερμηνείας αλλά και σε ένα υψηλής παραδειγματικότητας ήθος ακαδημαϊκής συνομιλίας. Στο τελευταίο συνέδριο, εκτός από την εντόπια εκπροσώπηση, υπήρξαν 30 περίπου ανακοινώσεις από ξένους, ευρωπαίους και αμερικανούς, συνέδρους. Οι εξαιρετικές εγκαταστάσεις στο σύγχρονο κτίριο του Κέντρου Διάδοσης Ερευνητικών Αποτελεσμάτων (ΚΕΔΕΑ) του ΑΠΘ αλλά και ο προσφυής χώρος του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης, όπου μοιράστηκαν οι εργασίες, τίμησαν με τον δικό τους τρόπο τους συμμετέχοντες.
Δεν είναι αυτονόητο το ότι στον όγδοο χρόνο μπορούμε να μιλάμε για έναν θεσμό που τιμά γενικά την ελληνική κλασική φιλολογία. Αν οι θύλακες και οι νησίδες αριστείας στη γεωγραφία του ελληνικού πανεπιστημίου δίνουν προς το παρόν ασθενές και διαλείπον στίγμα, η σταθερή τροχιά, η κανονική περιοδικότητα και η διεθνώς κατοχυρωμένη αξιοπιστία αυτής της υπόθεσης συνιστούν ακαδημαϊκή «αριστεία», με την ομηρική σημασία της λέξης, που είναι απτή και συντελεσμένη και που βρίσκεται σε απροσδόκητη αντίστιξη με όψεις της σημερινής, φυσικής και πνευματικής, πανεπιστημιακής πραγματικότητας στη χώρα μας. Οι πρωτομάστορες και η ανιδιοτελής εργατιά της δεν χρειάζονται καμιά ψευδή σεμνότητα· δεν εκφράζουν καμιά έκπληξη που οι «έξω» γνωρίζουν καλά αυτό που απομένει να γνωρίσουν οι «μέσα». Και όσοι νοιαζόμαστε πραγματικά για το ουσιώδες της παιδείας διεκδικούμε το δικαίωμα να πούμε ότι τέτοιες αριστείες τις χρειαζόμαστε τουλάχιστον τόσο όσο και τα φεστιβαλικά ή τουριστικά παραφερνάλια που, γενναία επιχορηγούμενα, αναλαμβάνουν συνήθως να συντηρήσουν και να διακινήσουν τον «ελληνικό μύθο».
O κ. Θεόδωρος Δ. Παπαγγελής είναι ακαδημαϊκός, καθηγητής του Τμήματος Φιλολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
