Είναι πιθανότατα η πιο κοινή διαπίστωση κάθε, μα κάθε γενιάς. Εκστομίζεται πιο διαπιστωτικά στην ακμή της ζωής, πιο μελαγχολικά στη δύση της. «Ο κόσμος δεν είναι πια ο ίδιος».
Σιγά το νέο. Ο κόσμος πάντα αλλάζει, χωρίς αρχή, μέση και τέλος. Αέναα, από το ανεξάντλητο πουγκί του χρόνου. Αλλάζει όχι μόνο επειδή εδώ και χιλιάδες χρόνια συμβαίνει να προοδεύει τεχνολογικά. Αλλά και επειδή κάθε, μα κάθε γενιά απορρίπτει την προηγούμενη ή απλώς τη βαριέται μαζί με τις αρχές της, τις νουθεσίες της και την αισθητική της. Επειδή γεννήθηκε για να διεκδικήσει πολλά από αυτά στα οποία υποτάχθηκε η προηγούμενη. Η ανθρωπότητα είναι διαρκώς επαναστατημένη.
Μα και σχεδόν πάντα εμπόλεμη. Στην ιστορία της ανθρωπότητας, η ειρήνη ήταν μάλλον το διάλειμμα, η ανάσα που χρειαζόμασταν πριν ηχήσουν ξανά τα τύμπανα του πολέμου – «the drums of war are beating once again».
Beautiful drums; Στην εποχή του Ντόναλντ Τραμπ και βεβαίως στη γλώσσα του ή μάλλον στο κάπως προγλωσσικό του ιδίωμα, θα μπορούσε να ακουστεί ακόμα κι αυτό. Οτι τα τύμπανα είναι «όμορφα». Στη δύση της ζωής του, ο αμερικανός πρόεδρος δεν παρατηρεί μελαγχολικά έναν κόσμο να αλλάζει. Τον αλλάζει ο ίδιος κατακτητικά. Ο πρώτος χρόνος της δεύτερης θητείας του έφερε όσα δεν έφεραν 80 χρόνια μεταπολεμικής ειρήνης και 35 μεταψυχροπολεμικής αμεριμνησίας. Τι φέρνει ακόμη;
Ο κόσμος – ναι, αυτός ο κόσμος που αλλάζει, όπως και να το δει κανείς και από όποια φάση της ζωής του – παρακολουθεί ήδη ένα πολιτικοϊστορικό φαινόμενο. Επιχειρώντας να διερευνήσει αυτό το φαινόμενο και αυτόν τον «έναν χρόνο που επιτάχυνε τον χρόνο», όπως είπε στη σύσκεψη της εφημερίδας ο Χρήστος Δόγας, «Το Βήμα» συνομίλησε με διανοητές και ειδικούς. Το αφιέρωμα των 12 σελίδων που παρουσιάζουμε σήμερα δεν συνιστά μόνο έναν απολογισμό των πρώτων 365 ημερών του Τραμπ στον Λευκό Οίκο. Αλλά και μια ύλη διερεύνησης γι’ αυτή την αλλαγή που συντελείται και που σε πολλές εκδοχές της είναι βίαιη.
Βίαιη, αλλά και «beautiful»; Ο τρόπος που αλλάζει ο Ντόναλντ Τραμπ τον κόσμο δεν αφήνει και πολλές αμφιβολίες ως προς τον σκοπό και τη μέθοδο. Ο στόχος του Τραμπ είναι οι πόροι του πλανήτη και η μέθοδος ένα είδος επιχειρηματικού εκβιασμού. «Ντίλαρε για να μη σ’ τα πάρω όλα». Αν όμως, στο πλαίσιο αυτής της μεθόδου και αυτού του σκοπού που δεν γνωρίζει από αρχές και κανόνες διεθνούς δικαίου, ανοίξει μια νέα εποχή για τη Βενεζουέλα χωρίς το στυγνό καθεστώς του Μαδούρο; Η Ευρώπη του ρήγματος με την Αμερική και έστω και περίπου, απάντησε «beautiful». Αν μπει σε μια νέα εποχή και η Γάζα, όχι ακριβώς σαν «ριβιέρα» αλλά οπωσδήποτε χωρίς τους χαμασίτες να καταδυναστεύουν τον λαό της; Ξανά «beautiful». Και αν το Ιράν απαλλαγεί επιτέλους από την απάνθρωπη θεοκρατία του; Ξανά.
Ο κόσμος – ή τουλάχιστον εκείνος ο κόσμος που αποστρέφεται χωρίς αστερίσκους και υποσημειώσεις τη διεθνή των καθαρμάτων – δεν συντάσσεται με τη μέθοδο και τον σκοπό του Τραμπ. Στέκεται όμως αμφίθυμα απέναντι στο αποτέλεσμα. Να τι φέρνει, μεταξύ άλλων, ο πρώτος χρόνος Τραμπ. Εναν κόσμο που αλλάζει τόσο ώστε να φτάσουν οι Δανοί να πληρώνουν διόδια για τη Γροιλανδία. Αλλά και μια αμφιθυμία με βάση την οποία θα πρέπει η Ευρώπη να χαράξει νέες γραμμές άμυνας, να στήσει συμμαχίες και επανατοποθετηθεί στον κόσμο.
Είναι μια δύσκολη άσκηση από την οποία δεν εξαιρείται η χώρα μας. Στον κόσμο που αλλάζει, όπως και εάν αλλάζει, δεν έχει κανείς παρά να δουλέψει για να ορίσει τις συντεταγμένες του.
