1. Ο περιβάλλων θόρυβος των γεγονότων φαίνεται οτι έχει προκαλέσει σίγηση στην απώλεια της ζωής των πέντε εργατριών που φονεύθηκαν κατα την έκρηξη του εργοστασίου στα Τρίκαλα. Απο εμάς, όμως, εξαρτάται να χρησιμέψει τουλάχιστον ως σωτηρία άλλων ζωών εργαζομένων συνανθρώπων μας στο μέλλον. Αυτό θα είναι μια κάποια άμβλυνση τύψεων μιας Κοινωνίας που έχει ίσως λησμονήσει την πιό άδικη ανισότητα που υπάρχει ανάμεσά μας: Οπως έγραφα και στο (προ 46 ετών) βιβλίο-μου για τα εργατικά ατυχήματα στον τομέα Πολιτικού Μηχανικού, «οι εργάτες-μας έχουν 35 φορές μεγαλύτερη απο εμάς πιθανότητα να πάθουν επαγγελματικό ατύχημα». Εμείς λοιπόν που νιώθουμε (όσοι νιώθουμε) πόσο τυχεροί είμαστε, έχομε το δυσάρεστο συναίσθημα οτι φέρομε μιαν ευθύνη για το πόσο άτυχοι είναι ορισμένοι «άλλοι». Και γι’ αυτό (για δικόν-μας καθησυχασμό, τουλάχιστον), θέλομε κάτι να κάνομε για την αναίρεση όλων των συνθηκών που προκαλούν αυτήν την ανυπόφορη ανισότητα ενώπιον του θανάτου.
Διότι, ποιός αντέχει στην ιδέα πως υπάρχουν συμπολίτες-μας που πάνε το πρωί να βγάλουν το ψωμί τους, και δέν γυρίζουν πίσω το βράδυ στα παιδιά τους – ενώ εμάς, με τα άσπρα κολλάρα, ούτε που μας περνάει κάν απ’ το μυαλό τέτοιο ενδεχόμενο. Ενδεχόμενο φρικτό: Εκεί έξω γίνεται ενας κρυφός πόλεμος, μέσα στους χώρους εργασίας, με 100 περίπου νεκρούς και εκατοντάδες τραυματίες και αναπήρους κάθε χρόνο – θύματα της (στρεβλής;) λειτουργίας της Παραγωγής.
Ιδού λοιπόν γιατί το κοινωνικό Ηθος ξεσηκώνεται και θέλει να συμβάλει στην κατάργηση αυτής της άδικης εκατόμβης – έγκαιρα, πολύ πρίν επικαλεσθούμε τον ρόλο των ελεγκτών και των δικαστών.
Σήμερα λοιπόν, πρέπει να περιμένομε τις δημόσιες Εκθέσεις Εργοδοτικών Οργανώσεων, για το τί έκαναν και τί ακόμη σκοπεύουν να κάνουν επι του θέματος. Αυτοβούλως.
2. Επίτηδες βέβαια ξεκίνησα με την πιό βαθιά συναίσθηση του θέματος – με μιαν άποψη Ηθους δηλαδή. Διοτι εμμόνως υποστηρίζω οτι το Ηθος των μελών της Ομάδας είναι το βασικότερο πολιτικό ζητούμενο, προτού να αρχίσουν οι εξωτερικοί μηχανισμοί αστυνόμευσης (ή οι μηχανιστικές πολιτικές μεγαθεωρίες).
Ετσι, λόγου χάριν, σε μια ιδεατή περίπτωση ενος εργοστασίου σε κάποια Χώρα, όπου οι κλίβανοι τροφοδοτούνται με προπάνιο, ο υπεύθυνος ασφαλείας, οι επιστάτες, καθώς και ο εκπρόσωπος της ιδιοκτησίας, θα είχαν πρωτίστως μέσα στην καρδιά τους (ναι, αυτή είναι η ανθρώπινη φύση) την φυσική ανησυχία, ώστε:
α) να διασφαλίζουν πλήρη επισκεψιμότητα σ’ όλες τις εγκαταστάσεις που είναι ευάλωτες έναντι εν χρόνω προσβολών,
β) να εκτελούν τις τακτικές λεπτομερείς επιθεωρήσεις όλης της εγκατάστασης,
γ) να λαμβάνουν υπόψιν τις εμπειρικές παρατηρήσεις των εργαζομένων, και δ) να αντικαθιστούν τα τμήματα που έχουν παλαιώσει.
Ταύτα δέ αυθορμήτως και ηθικώς (ναί, ηθικώς – μή φοβάσθε τη χρήση αυτού του καίριου ανθρωπικού όρου, εάν του είχαμε δώσει και το ρωμαλέο ευρύ νόημα του όρου, πέραν της ήβης).
3. Ωστόσο, οι Κοινωνίες-μας γνωρίζουν οτι το Ηθος πολλών μελών-τους δέν είναι τέλειο – ιδίως όταν είτε η παχυλή άγνοια, είτε το τυφλό πάθος του υπερκέρδους επικρατούν. Και γι’ αυτό, ορθότατα, δημιουργήθηκε και όλο το δίκτυο εξωτερικού ελέγχου. Και πρέπει να πούμε οτι έχουν γίνει στη Χώρα-μας σημαντικές πρόοδοι στον θεσμό της Επιθεώρησης Εργασίας (όταν δέν πάσχει απο υποστελέχωση). Αλλά καί εδώ θα έλεγα οτι οφείλομε να ενθαρρύνομε και να αναδείξομε το έργο των Επιθεωρητών Εργασίας – ώστε ενδεχομένως να μήν υφίστανται ενίοτε πιέσεις, στο όνομα της παραγωγικής σκοπιμότητας. Η ανάδειξη αυτή δέ, μπορεί να γίνει ίσως και με τους ακόλουθους τρόπους:
α) Ευρεία δημοσιοποίηση του ετήσιου απολογισμού του έργου των Επιθεωρητών, ως προς την ασφάλεια και την υγιεινή των εργαζομένων, ανα Νομόν.
β) Προβολή των περιστατικών εγκαταστάσεων ή κατασκευαστικών έργων, όταν η Επιθεώρηση δέν παρατήρησε καμμιά σχετική παράβαση ή αμέλεια.
γ) Αυστηρή πάταξη των ενδεχόμενων φαινομένων ετεροδοσοληψίας (λέμε τώρα).
4. Τελειώνω την ατελή αυτή προσπάθεια, με την υποβολή πρόσθετων παρακλήσεων και προς άλλες κατευθύνσεις.
α) Να ενθαρρύνομε τα συνδικαλιστικά όργανα (ιδίως των χαμηλοτέρων βαθμίδων) να προβάλουν προς τις τοπικές κοινωνίες τα σχετικά με την ασφάλεια και την υγιεινή των εργαζομένων ζητήματα. Ετσι, κανένα εργατικό ατύχημα δέν θα μπορεί να μένει «αδήλωτο»…
β) Να ζητήσομε απο τη Βουλή των Ελλήνων να αναζητήσει τρόπους ελέγχου των εν διαφωνία στατιστικών που συντάσσονται απο διάφορους φορείς στη Χώρα, για εργατικά ατυχήματα. Σημειώνω σχετικώς πως, ούτε αδήλωτο ατύχημα χωρεί όταν πρόκειται περι νεκρών – αλλ’ ούτε είναι πάντα πειστική η άποψη οτι συνιστά ατύχημα εργατικό ενα τροχαίο δυστύχημα εργάτη που επιστρέφει σπίτι του. Αντιθέτως, ορθώς πρέπει να περιλαμβάνονται στα εργατικά ατυχήματα τα περιστατικά θανάτων που οφείλονται σε αντικειμενικώς ανθυγιεινές συνθήκες στον χώρο ή στον τρόπο εργασίας.
γ) Και να αυξήσομε την επι του θέματος πληροφόρηση και (κυρίως) την ευαισθησία των παιδιών, θεσπίζοντας ένα σχετικό τρίωρο κάθε χρόνο στα Σχολεία.
Ολα τούτα είναι λίγα, μπροστά στην εκατόμβη των συμπολιτών μας.
Ο κ. Θεοδόσης Π. Τάσιος είναι ομότιμος καθηγητής του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου.
