Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή

Ο Αλέξης Τσίπρας, επιστρέφοντας στο κέντρο της πολιτικής σκηνής, με νέο πολιτικό φορέα, γνωρίζει καλά ότι το βασικό πεδίο αναμέτρησης δεν θα είναι η Νέα Δημοκρατία. Η ΝΔ αποτελεί τον προφανή ιδεολογικό και πολιτικό αντίπαλο.

Το πραγματικό στοίχημα όμως βρίσκεται αλλού, στην αποδυνάμωση του ΠαΣοΚ. Όχι επειδή η Χαριλάου Τρικούπη απειλεί άμεσα την κυριαρχία του Κυριάκου Μητσοτάκη, αλλά επειδή διεκδικεί το ίδιο κοινωνικό και εκλογικό ακροατήριο που χρειάζεται ο πρώην πρωθυπουργός για να επανέλθει ως κυρίαρχος παίκτης στον χώρο της Κεντροαριστεράς.

Το «κενό» στην Κεντροαριστερά

Στο περιβάλλον του Αλ. Τσίπρα έχουν καταλήξει εδώ και καιρό σε ένα βασικό συμπέρασμα. Το ΠαΣοΚ παραμένει δημοσκοπικά ανθεκτικό, αλλά δεν καταφέρνει να αποκτήσει δυναμική εξουσίας. Διατηρεί σταθερά διψήφια ποσοστά, ωστόσο δεν πείθει ότι μπορεί να αποτελέσει εναλλακτική κυβερνητική πρόταση. Αυτή ακριβώς τη «γκρίζα περιοχή» θεωρούν ότι μπορεί να αξιοποιήσει ο πρώην πρωθυπουργός.

Οι μετρήσεις που φτάνουν στα πολιτικά γραφεία δείχνουν πως υπάρχει ένα ρευστό ακροατήριο, που σε ορισμένες έρευνες φτάνει ακόμη και το 15%, το οποίο αυτοπροσδιορίζεται ως προοδευτικό, αλλά παραμένει πολιτικά άστεγο ή επιφυλακτικό απέναντι τόσο στο ΠαΣοΚ όσο και στα σημερινά σχήματα της ευρύτερης Αριστεράς. Σε αυτό το κοινό φαίνεται να επενδύει ο Αλ. Τσίπρας και προς αυτή την κατεύθυνση θα είναι και η ρητορική της επόμενης περιόδου.

Χωρίς μετωπική σύγκρουση με το ΠαΣοΚ

Ωστόσο, ο πρώην πρωθυπουργός δεν σκοπεύει να κινηθεί απέναντι στο ΠαΣοΚ με όρους της παλιάς σύγκρουσης ΣΥΡΙΖΑ–ΠαΣοΚ. Αντιθέτως, σύμφωνα με συνομιλητές του, θεωρεί στρατηγικό λάθος οποιαδήποτε εικόνα «εμφυλίου» στην Κεντροαριστερά. Η λογική που επεξεργάζεται είναι πιο σύνθετη και κινείται στη γραμμή της πολιτικής απορρόφησης χωρίς ανοιχτή μετωπική επίθεση.

Στόχος είναι να εμφανιστεί ως ο μόνος πολιτικός που μπορεί να ενώσει έναν κατακερματισμένο προοδευτικό χώρο, αφήνοντας ταυτόχρονα το ΠαΣοΚ να δείχνει είτε μικρό είτε διστακτικό. Παράλληλα, στελέχη που συνομιλούν με τον πρώην πρωθυπουργό εκτιμούν ότι θα επιχειρηθεί να καλλιεργηθεί και η αίσθηση πως, σε συνθήκες μη αυτοδυναμίας, το ΠαΣοΚ θα μπορούσε ευκολότερα να λειτουργήσει ως κυβερνητικός εταίρος της ΝΔ παρά ως φορέας πολιτικής ανατροπής.

Η νέα εικόνα Τσίπρα

Γι’ αυτό και θεωρείται πιθανό ο Αλ. Τσίπρας να αποφύγει προσωπικές επιθέσεις προς τον Νίκο Ανδρουλάκη. Η πίεση προς τη Χαριλάου Τρικούπη αναμένεται να είναι περισσότερο πολιτική και υπόγεια παρά μετωπική. Θα επιχειρήσει να επενδύσει στην εικόνα ενός πολιτικού που «έμαθε από τα λάθη του», που άφησε πίσω τον αντισυστημισμό της πρώτης περιόδου και επιστρέφει με πιο θεσμικό, ευρωπαϊκό και κυβερνητικό προφίλ.

Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκει να αφαιρέσει από το ΠαΣοΚ το βασικό συγκριτικό του πλεονέκτημα: την εικόνα σοβαρότητας και θεσμικής σταθερότητας. Στο επιτελείο του θεωρούν ότι μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων του ΠαΣοΚ δεν διαθέτει πλέον ισχυρή κομματική ταύτιση, αλλά κινείται κυρίως με πολιτικά και αντιδεξιά αντανακλαστικά. Με απλά λόγια, αναζητά ποιος μπορεί πραγματικά να αμφισβητήσει την κυριαρχία Μητσοτάκη.

Ένα νέο πολιτικό εγχείρημα πέρα από τον ΣΥΡΙΖΑ

Αν λοιπόν ο Αλ. Τσίπρας καταφέρει να εμφανιστεί ξανά ως δυνητικός πόλος εξουσίας, στο περιβάλλον του εκτιμούν ότι μπορεί να προκαλέσει μετακινήσεις ψηφοφόρων από το ΠαΣοΚ, κυρίως στις νεότερες ηλικίες, αλλά και στα μεγάλα αστικά κέντρα όπου το προοδευτικό ακροατήριο εμφανίζεται περισσότερο ρευστό.

Το νέο εγχείρημα, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, δεν θα στηριχθεί αποκλειστικά στους παλιούς κομματικούς μηχανισμούς του ΣΥΡΙΖΑ. Ο πρώην πρωθυπουργός θέλει να δώσει την εικόνα μιας πολιτικής υπέρβασης. Ενός σχήματος που θα συνδυάζει στοιχεία προοδευτικού πατριωτισμού, κοινωνικού κράτους, πράσινης μετάβασης και θεσμικής ανασυγκρότησης. Ενός φορέα πιο κοντά στα σύγχρονα ευρωπαϊκά μοντέλα της Κεντροαριστεράς και λιγότερο στην παραδοσιακή ριζοσπαστική Αριστερά.

Δεν πέρασε απαρατήρητη άλλωστε η αναφορά στο μανιφέστο του Ινστιτούτου του, που δημοσιοποιήθηκε την Πρωτομαγιά, περί ανάγκης σύγκλισης τριών πολιτικών ρευμάτων: της σοσιαλδημοκρατίας, της ριζοσπαστικής Αριστεράς και της πολιτικής οικολογίας. Στο περιβάλλον του Αλ. Τσίπρα θεωρούν ότι μόνο ένα νέο πολιτικό σχήμα μπορεί να λειτουργήσει ως σημείο συνάντησης αυτών των δυνάμεων.

Το ευρωπαϊκό προφίλ και η διεθνής νομιμοποίηση

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στις ευρωπαϊκές επαφές του πρώην πρωθυπουργού. Ο ίδιος επιδιώκει να διατηρεί ανοιχτούς διαύλους τόσο με την ευρωπαϊκή Αριστερά όσο και με πρόσωπα της σοσιαλδημοκρατίας που στο παρελθόν κρατούσαν αποστάσεις. Η εικόνα που θέλει να εκπέμψει είναι αυτή ενός πολιτικού με διεθνή νομιμοποίηση και μεγαλύτερη πολιτική ωριμότητα. Όχι πλέον του ηγέτη της περιόδου της κρίσης και της σύγκρουσης με τους δανειστές, αλλά ενός πρώην πρωθυπουργού που επιστρέφει πιο πραγματιστής και πιο έτοιμος για κυβερνητικές συνθέσεις.

Ταυτόχρονα όμως γνωρίζει ότι οι ισορροπίες είναι λεπτές. Αν κινηθεί υπερβολικά προς το Κέντρο, κινδυνεύει να χάσει την αντισυστημική ενέργεια που εξακολουθεί να διαθέτει σε ένα τμήμα του κοινού του. Αν, αντίθετα, επιστρέψει σε σκληρή αντιδεξιά ρητορική και λογικές πόλωσης, θα δυσκολευτεί να προσεγγίσει μετριοπαθείς ψηφοφόρους του ΠαΣοΚ που αναζητούν σταθερότητα και κυβερνητική σοβαρότητα.

Έτσι, η στρατηγική που φαίνεται να διαμορφώνεται έχει δύο άξονες: ήπιο πολιτικό ύφος, αλλά σαφή διεκδίκηση ηγεμονίας στον προοδευτικό χώρο. Ο Αλ. Τσίπρας δεν θα αρκεστεί σε εκκλήσεις συνεργασίας. Θα επιχειρήσει να δημιουργήσει πολιτικό ρεύμα που θα πιέσει το ΠαΣοΚ να επιλέξει, είτε συμμετοχή σε ένα νέο ευρύτερο προοδευτικό σχήμα είτε τον κίνδυνο σταδιακής πολιτικής συρρίκνωσης.