Ανάλυση Guardian : Γιατί οι νεοναζί ηγέτες της Χρυσής Αυγής τη «γλίτωναν» τόσο καιρό

H Χρυσή Αυγή συνδέεται με μια σειρά σοβαρών επιθέσεων από τη δεκαετία του 1990, αλλά για χρόνια η πολιτική τάξη της Ελλάδας φαινόταν απρόθυμη να επιβάλει τον νόμο, σημειώνει αρθρογράφος του Guardian.

«Γιατί οι νεοναζί ηγέτες της Χρυσής Αυγής τη γλίτωναν για τόσο καιρό» είναι ο τίτλος του άρθρου γνώμης που υπογράφει ο βρετανός συγγραφέας και δημοσιογράφος Ντάνιελ Τρίλινγκ για τον Guardian.

Η εκστρατεία βίας της Χρυσής Αυγής ανάγεται στη δεκαετία του 1990, αλλά η πολιτική τάξη της Ελλάδας φάνηκε να κλείνει τα μάτια, γράφει ο Τρίλινγκ.

«Τελικά, ο ηγέτης ενός κόμματος του οποίου οι υποστηρικτές απειλούσαν με «εμφύλιο πόλεμο» και να μετατρέψουν τα δέρματα των μεταναστών σε αμπαζούρ, δεν πήγε καν να αντιμετωπίσει την ώρα της κρίση αυτοπροσώπως. Ο Νίκος Μιχαλολιάκος, όπως και άλλα υψηλόβαθμα μέλη της Χρυσής Αυγής, απουσίαζε χθες από το δικαστήριο καθώς η δικαστής ανέγνωσε μια σειρά καταδικαστικών αποφάσεων για το νεοναζιστικό κόμμα.

Η Χρυσή Αυγή, η οποία ξεχώρισε εν μέσω της οικονομικής κρίσης της Ευρώπης πριν από μια δεκαετία και είναι υπεύθυνη για μια πολυετή εκστρατεία βίας και εκφοβισμού εναντίον μεταναστών, μελών της κοινότητας LGBTQ και πολιτικών αντιπάλων, κρίθηκε εγκληματική οργάνωση.

Επτά από τους πρώην βουλευτές του κόμματος, συμπεριλαμβανομένου του Μιχαλολιάκου, κρίθηκαν ένοχοι για τη διεύθυνση της οργάνωσης, ενώ μια σειρά μελών είναι ένοχοι για εγκλήματα, όπως δολοφονία, απόπειρα δολοφονίας και κατοχή όπλων. Ορισμένοι τώρα αντιμετωπίζουν ποινή φυλάκισης έως 15 ετών. Η χθεσινή εξέλιξη ήταν η κορύφωση μιας μακράς δικαστικής διαδικασίας που ορισμένοι χαρακτηρίζουν ως τη μεγαλύτερη δίκη των Ναζί μετά τη Νυρεμβέργη. Αφορμή για να ξεκινήσει η δίκη ήταν η δολοφονία του Παύλου Φύσσα, του αντιφασίστα Έλληνα ράπερ, το 2013 – σε μια εποχή που το κόμμα ήταν το τρίτο σε πολιτική δύναμη στην Ελλάδα».

Η δίκη, η οποία διάρκεσε περισσότερα από πέντε χρόνια, έχει ήδη σταματήσει αποτελεσματικά τη δράση της Χρυσής Αυγής. Η ετυμηγορία προσφέρει τώρα στην Ελλάδα την ευκαιρία να κλείσει ένα οδυνηρό κεφάλαιο στην πρόσφατη ιστορία της. Η Χρυσή Αυγή γεννήθηκε από το φασιστικό περιβάλλον της ακροδεξιάς στρατιωτικής δικτατορίας που κυβέρνησε την Ελλάδα μεταξύ 1967 και 1974 και δυνάμωσε από την παγκόσμια οικονομική κρίση του 2008. Καθώς η Ελλάδα πάλευε με την βαθιά οικονομική ύφεση και υπήρχε μεγάλος θυμός για την λιτότητα που επέβαλε ως επίλυση η Ευρωπαϊκή Ένωση, το κόμμα προσέλκυσε πρωτοφανή υποστήριξη.

Επέλεξε γνωστούς στόχους για να κατηγορηθούν για την κατάσταση της Ελλάδας: μετανάστες και πρόσφυγες, πολιτικούς και την παγκόσμια τραπεζική ελίτ. Αλλά αυτή η ακροδεξιά ρητορική υποστηρίχθηκε από μια παραστρατιωτική οργάνωση που λειτουργούσε παράλληλα με το πολιτικό κόμμα, καθώς και μια λατρεία στις ναζιστικές πεποιθήσεις. Καθώς η Χρυσή Αυγή μεγάλωνε, τάγματα εφόδου με ένστολα μέλη, μερικές φορές οπλισμένα, προσπάθησαν να καταλάβουν γειτονιές σε ελληνικές πόλεις και ξεκίνησαν να επιτίθενται και να εκφοβίζουν τμήματα του τοπικού πληθυσμού. Μεγάλο μέρος της βίας εκφράστηκε δημόσια, αλλά για χρόνια ήταν ατιμώρητο.

Πριν από την ετυμηγορία, πολιτικοί ηγέτες της Αριστεράς και της Δεξιάς εκφράστηκαν με κοινό τόνο. «Η Ελλάδα υπέφερε όσο λίγες χώρες από τον ναζισμό», έγραψε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης σε εφημερίδα, αναφερόμενος στην καταστροφική κατοχή της χώρας από τη Γερμανία κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. «Δεν υπάρχει θέση στη χώρα μας για μιμητές και οπαδούς του.» Όμως ο συμβιβασμός απαιτεί αλήθεια και η δίκη εγείρει μια σειρά ερωτημάτων που πρέπει να απαντηθούν, σημειώνει ο συγγραφέας.

Αμείλικτα ερωτήματα για την άνοδο της Χρυσής Αυγής

Γιατί, πάνω απ ‘όλα, επιτράπηκε στη Χρυσή Αυγή να δρα ανεμπόδιστα για τόσο καιρό; Το κόμμα συνδέεται με μια σειρά σοβαρών επιθέσεων από τη δεκαετία του 1990, αλλά για χρόνια η πολιτική τάξη της Ελλάδας φαινόταν απρόθυμη να επιβάλει τον νόμο: όπως μας λέει ο Κωστής Παπαϊωάννου, ακτιβιστής ανθρωπίνων δικαιωμάτων που παρακολουθεί τη δίκη, «μια μακρά παράδοση ατιμωρησίας για ρατσιστικές επιθέσεις» επέτρεψε στη Χρυσή Αυγή να «συνυπάρξει» με την Ελλάδα. Υπήρξαν ισχυρισμοί ότι ορισμένοι αστυνομικοί ήταν υποστηρικτές της: τα αποδεικτικά στοιχεία που ακούστηκαν στο δικαστήριο αποκάλυψαν άμεση επαφή μεταξύ των μελών της Χρυσής Αυγής και αρκετών αστυνομικών. Θα εξεταστούν πλήρως αυτές οι διασυνδέσεις;

Υπάρχουν επίσης ευρύτερα πολιτικά ζητήματα. Η Νέα Δημοκρατία, το κυβερνών κόμμα τη στιγμή της εκλογικής επιτυχίας της Χρυσής Αυγής – και στην κυβέρνηση και πάλι σήμερα – βρήκε χρήσιμο να έχει ένα ακροδεξιό κόμμα που λειτουργεί ως αντίβαρο στον ΣΥΡΙΖΑ, καθώς προσπάθησε να επιβάλει τη μη δημοφιλή λιτότητα;

Γιατί οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της ΕΕ και οι διεθνείς δανειστές επέμειναν σε τόσο αυστηρούς όρους που συνδέονται με τη διάσωση της Ελλάδας, όταν ήταν προφανές ότι διαλύουν τον κοινωνικό ιστό της χώρας; Η ελληνική κοινωνία πρέπει σίγουρα να αντιμετωπίσει ένα άβολο ερώτημα, συγκεκριμένα γιατί χρειάστηκε η δολοφονία ενός Έλληνα – του Παύλου Φύσσα – για να πυροδοτήσει μια αποφασιστική αντίδραση εναντίον της Χρυσής Αυγής, όταν μια καλά τεκμηριωμένη σειρά επιθέσεων εναντίον μεταναστών απέτυχε να έχει το ίδιο αποτέλεσμα.

Η απειλή της ακροδεξιάς

Τέτoια ερωτήματα δεν έχουν σημασία μόνο για την Ελλάδα. Θα ήταν εύκολο να μιλάμε για τη Χρυσή Αυγή ως εκτροπή στις πιο σκοτεινές στιγμές του 20ού αιώνα. Όμως, η ακροδεξιά βία είναι από πολλές απόψεις ένα σύμπτωμα ενός προβλήματος, όχι η αιτία του, και οι συνθήκες που τη γέννησαν είναι σήμερα υπαρκτές και σε άλλα μέρη του κόσμου. Δεν λατρεύουν κρυφά όλοι οι ακροδεξιοί εθνικιστές τον Χίτλερ, και δεν ενορχηστρώνουν όλοι τη βία με τον τρόπο που το έκανε η Χρυσή Αυγή.

Όμως η ακροδεξιά κοσμοθεωρία είναι εγγενώς βίαιη: προσφέρει μια μόνο εξήγηση για την κοινωνική δυσαρέσκεια, δηλαδή ότι το έθνος έχει μολυνθεί από λάθος είδος ανθρώπων και η λύση έγκειται στην απομάκρυνσή τους. Μερικοί επιδιώκουν να χρησιμοποιήσουν αυτήν τη βία ως όχημα για την εξουσία. Άλλοι, επιδιώκουν την εξουσία ώστε να μπορούν να κάνουν τη βία τους νόμιμη.

Πολύ συχνά, υπάρχει ο πειρασμός να αρνηθούμε αυτήν την απειλή βίας, να το εξηγήσουμε ως ένα συνηθισμένο, ακόμη και λογικό μέρος της πολιτικής. Ακόμα και σε μια περίπτωση τόσο ακραία όσο η Χρυσή Αυγή, κάποιοι το έχουν δοκιμάσει: τον Ιούλιο του 2013, δύο μήνες πριν από τη δολοφονία του Φύσσα, ο Τάκης Θεοδωρακόπουλος έγραψε στη στήλη του στο περιοδικό «The Spectator»  ότι τα μέλη της ήταν «παλιάς σχολής πατριώτες Έλληνες» οι οποίοι ήταν οργισμένοι με τη μετανάστευση και την πολιτική ορθότητα.

Ίσως το πιο σημαντικό με τη δίκη δεν είναι αυτό που αποκάλυψε για τους κατηγορούμενους, αλλά για τους ανθρώπους που αντέδρασαν. Χωρίς τους ακτιβιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τους δημοσιογράφους που τεκμηρίωσαν τη ρατσιστική βία, τους αντιφασίστες ακτιβιστές που οργάνωσαν μαζικές διαμαρτυρίες, τις εθελοντικές νομικές ομάδες και τα θύματα και τους μάρτυρες που έδωσαν αποδεικτικά στοιχεία στο δικαστήριο, δεν θα υπήρχε ποτέ η ετυμηγορία αυτή. Ο ρατσισμός, οι διακρίσεις και ο ακροδεξιός εθνικισμός δεν εξαφανίστηκαν από την Ελλάδα, αλλά ένα κίνημα που προσπάθησε να τα οργανώσει στην πιο τρομακτική βία έχει καταρρεύσει.

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Πολιτική
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk