Εκλεισε ένας χρόνος που ξημεροβραδιαζόμαστε ψάχνοντας να μαντέψουμε με ποιον θα τα βάλει κάθε μέρα ο Τραμπ.
Μάλλον περιττή αναζήτηση αφού με τον ρυθμό που ξεκίνησε σε λίγο θα τα έχει βάλει με όλους. Ανοίγοντας ταυτοχρόνως και μια περίοδο διεθνούς ανασφάλειας και αβεβαιότητας.
Κι αυτό ενδιαφέρει. Διότι εκεί βρίσκεται η ουσία για μια χώρα όπως η Ελλάδα. Τίποτα πια δεν είναι δεδομένο. Και τίποτα πλέον δεν είναι προφανές.
Ακόμη και η ισχύς του δικαίου πάνω στην οποία οικοδομήθηκε όλο το μεταπολεμικό διεθνές σύστημα και οι σχέσεις των ανθρώπων τελεί υπό ανοιχτή αμφισβήτηση από τη νέα αμερικανική διοίκηση.
Αλλη κατάσταση, άλλα κόλπα.
Και γι’ αυτό η επανάληψη των επικλήσεων στο διεθνές δίκαιο και τη νομιμότητα είναι ασφαλώς καλοδεχούμενη αλλά μόνο σχετική σημασία έχει. Καλό είναι να το θυμίζουμε συνεχώς ως θέση αρχής, σίγουροι πως είναι χρήσιμο να πάρουμε και καμιά φρεγάτα.
Καλώς ή κακώς, όταν ο άλλος δεν τραβάει κανένα ζόρι να διαλύσει το ΝΑΤΟ, να υπονομεύει ανοιχτά την Ευρώπη ή να απειλεί ευθέως τους συμμάχους του για τη Γροιλανδία, δεν υπάρχει συμφωνία, δεσμός ή εγγύηση που μπορεί να λειτουργήσει ως ζώνη ασφαλείας.
«Μα οι φρεγάτες κοστίζουν!» ακούω την ανόητη ένσταση. Σοβαρά; Τότε να πάμε να τις ψωνίσουμε στο Lidl ή να περιοριστούμε σε υπεράσπιση της εθνικής κυριαρχίας με ψαροντούφεκα.
Είναι προφανές ότι η χώρα μας δεν έχει φιλοδοξίες μεγάλης δύναμης, ούτε διεκδικεί κάτι τέτοιο. Διατηρεί όμως την ύψιστη φιλοδοξία να προασπίζει την εθνική της ύπαρξη σε κάθε περίπτωση και με κάθε μέσο.
Κάτι τέτοιο αποτελεί στοιχειώδη προνοητικότητα σε έναν κόσμο που κανείς δεν ξέρει πώς θα ξημερώσει και ποιες θα είναι οι παράμετροι που θα τον προσδιορίζουν.
Και ειλικρινά δεν είμαι καθόλου βέβαιος αν έχουμε όλοι συνειδητοποιήσει επαρκώς ότι θα ζήσουμε καταστάσεις που δεν ξέρουμε και για τις οποίες κανείς δεν μας είχε προειδοποιήσει, ούτε προετοιμάσει.
Με συμμαχίες, λοιπόν. Με συμφωνίες. Με τη διπλωματία. Με το διεθνές δίκαιο, ασφαλώς. Αλλά και με εξοπλισμούς που μακάρι να μη χρειαστούν ποτέ.
Τα άλλα κόλπα, που λέγαμε.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι ΗΠΑ σπρώχνουν σε μια παγκόσμια ανακατανομή ισχύος και επιρροής. Από προεδρική εγωπάθεια, πολιτική μυωπία ή απλή ανοησία, δεν θα το λύσουμε εμείς.
Δική μας υποχρέωση είναι να προσαρμοστούμε στα νέα δεδομένα με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Κι αυτό θα το επιτύχουμε μόνο αν αφήσουμε στην άκρη τις ιδεοληπτικές φλυαρίες και αν αντιληφθούμε την απόλυτη αναγκαιότητα της προσαρμογής ώστε να την υπηρετήσουμε όλοι.
