Σοβαρά ερωτηματικά σχετικά με διακηρύξεις διαγωνισμών για Σχέδια Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (ΣΒΑΚ) από Δήμους της χώρας διατυπώνει ο Σύλλογος Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων (ΣΕΣ) καταγγέλλοντας δημοπρατήσεις με «ιδιαίτερες απαιτήσεις» κριτήριων που μειώνουν σοβαρά τον ελεύθερο ανταγωνισμό. Σε αναμονή μάλιστα της ΚΥΑ που θα θέτει το πλαίσιο όρων και διαδικασιών για την κατάρτιση ΣΒΑΚ, οι συγκοινωνιολόγοι ζητούν από τους φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης να σταματήσουν τη διαδικασία προκήρυξης και να επαναπροκηρύξουν τα ΣΒΑΚ ως μελέτη –και όχι ως υπηρεσία- θέτοντας κριτήρια υψηλών απαιτήσεων, αλλά ανοιχτά στον ανταγωνισμό.
Επισημαίνεται ότι το άρθρο 22 του ν. 4599/2019, που θεσμοθέτησε τα ΣΒΑΚ, προβλέπει ότι «με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών, Οικονομίας και Ανάπτυξης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Υποδομών και Μεταφορών, καθώς και των κατά περίπτωση αρμόδιων Υπουργών, που εκδίδεται μέσα σε τέσσερις (4) μήνες από την έναρξη ισχύος του παρόντος, καθορίζονται το κατευθυντήριο πλαίσιο οδηγιών και εξειδικεύονται οι διαδικασίες έγκρισης, παρακολούθησης και αναθεώρησης του ΣΒΑΚ και ορίζονται οι προθεσμίες για τη γνωμοδότηση των αρμόδιων υπηρεσιών επί του ΣΒΑΚ και κάθε άλλη σχετική λεπτομέρεια».
Σύμφωνα με το σχετικό δελτίο τύπου, «ο ΣΕΣ δεδομένης της αναμονής της ΚΥΑ, αλλά και με βάση τους έντονους προβληματισμούς του για τα ΣΒΑΚ τα οποία έχουν πρόσφατα προκηρυχτεί ως υπηρεσία και όχι ως μελέτη με όρους που δεν είναι ούτε επιστημονικά αποδεκτοί ούτε εξυπηρετούν τον υγιή ανταγωνισμό, ζητά από τις αρμόδιες αρχές της τοπικής αυτοδιοίκησης να σταματήσουν την διαδικασία προκήρυξης των αυτών των ΣΒΑΚ και να επαναπροκηρύξουν τα ΣΒΑΚ ως Μελέτη θέτοντας κριτήρια υψηλών απαιτήσεων αλλά ανοιχτά στον ανταγωνισμό».
Όπως έχει εξάλλου επισημάνει εξαρχής ο Σύλλογος, «οι Δήμοι πρέπει να επενδύσουν στην υλοποίηση ενός ολοκληρωμένου, αξιόπιστου και επιστημονικά επαρκούς ΣΒΑΚ». Επίσης, τα ΣΒΑΚ πρέπει να αποτελούν προϊόν επιστημονικών μελετών, που εκπονούνται από επιστήμονες με εξειδίκευση κατά κύριο λόγο στο Συγκοινωνιακό σχεδιασμό, με συμμετοχή και επιστημόνων με ειδίκευση στον Πολεοδομικό σχεδιασμό.
Ακόμη, θα πρέπει να είναι απόλυτα προφανές ότι τα ΣΒΑΚ δεν αποτελούν ερευνητικό αντικείμενο, καθώς απαιτείται ιδιαίτερη μελετητική εμπειρία, βαθιά γνώση και μακροχρόνια ενασχόληση με το αντικείμενο του Συγκοινωνιολόγου. Όπως ξεκαθάριζε προηγούμενο δελτίο τύπου του Συλλόγου, «σε καμία περίπτωση δεν είναι δυνατό να τίθεται ως κριτήριο ειδικής τεχνικής και επαγγελματικής ικανότητας, η κατοχή πιστοποιητικών ISO σε τομείς άσχετους με το αντικείμενο, εμπειρία σε ερευνητικά προγράμματα, κατοχή διδακτορικού τίτλου, εκπόνηση ευρωπαϊκών προγραμμάτων, γνώσεις συγχρηματοδοτούμενων, κ.λπ., τα οποία προφανώς και δεν αποδεικνύουν την εμπειρία και ικανότητα για την εκπόνηση μελέτης ΣΒΑΚ».
Τέλος, δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση το κριτήριο επαγγελματικής ικανότητας να αποκλείει, τεχνηέντως, συγκοινωνιολόγους μηχανικούς με αποδεδειγμένη εμπειρία σε θέματα Βιώσιμης Κινητικότητας και Κυκλοφοριακών Μελετών.
Τα ΣΒΑΚ, σύμφωνα με τους συγκοινωνιολόγους, δεν περιορίζονται σε ένα γενικό σχεδιασμό στρατηγικού χαρακτήρα, αλλά περιλαμβάνουν το σχεδιασμό και την κοστολόγηση συγκεκριμένων παρεμβάσεων όπως διαμορφώσεις ήπιων διαδρόμων, βελτίωση ασφάλειας μετακινούμενων με έμφαση σε ευαίσθητες πληθυσμιακές ομάδες, διαμόρφωση συστήματος Μεταφορών κτλ. Βάση του παραπάνω, τα ΣΒΑΚ οδηγούν σε έργα και για αυτό ο τρόπος της προκήρυξη τους θα πρέπει να αφορά μελέτη και όχι υπηρεσία.
Τέλος, επισημαίνεται ότι η Ελλάδα διαθέτει άρτιο επιστημονικό προσωπικό Συγκοινωνιολόγων Μηχανικών, ικανό να ολοκληρώσει με επιτυχία κάθε είδους Συγκοινωνιακή Μελέτη ή ΣΒΑΚ, έχοντας σαν στόχο έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό του συστήματος μεταφορών, δεδομένου ότι κάθε παρέμβαση του ΣΒΑΚ θα πρέπει να εντάσσεται και να είναι σύμφωνη με το γενικότερο σχέδιο Μεταφορών του Δήμου.
