• Αναζήτηση
  • Μπαουντίλιο Τομέ Μουγκουρούθα: Τα λάθη που έγιναν με την Ελλάδα έφεραν τα 3 μνημόνια»

    Δύσκολο εγχείρημα εξακολουθεί να είναι η εξασφάλιση χρηματοδότησης της Ελλάδας από τις αγορές, σύμφωνα με το ανώτατο στέλεχος του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου και επικεφαλής της ομάδας που αξιολόγησε τα τρία ελληνικά μνημόνια, Μπαουντίλιο Τομέ Μουγκουρούθα.

    Δύσκολο εγχείρημα εξακολουθεί να είναι η εξασφάλιση χρηματοδότησης της Ελλάδας από τις αγορές, σύμφωνα με το ανώτατο στέλεχος του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου και επικεφαλής της ομάδας που αξιολόγησε τα τρία ελληνικά μνημόνια, Μπαουντίλιο Τομέ Μουγκουρούθα.
    Στη συνέντευξη που παραχώρησε στο «Βήμα της Κυριακής», αμέσως μετά την παρουσίαση της έκθεσης και της επίσκεψής του στην Ελλάδα, όπου και συναντήθηκε μεταξύ άλλων με τον υπουργό Οικονομικών Ευκλείδη Τσακαλώτο, ο ισπανός τεχνοκράτης συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει ποιο είναι το κατάλληλο πλαίσιο υποστήριξης και εποπτείας για το διάστημα μετά τη λήξη του προγράμματος, λαμβάνοντας υπόψη τις χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας. Πρόσωπο με μακρά εμπειρία σημειώνει ότι μια σειρά σημαντικών διαρθρωτικών ζητημάτων, όπως η διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων και η εταιρική διακυβέρνηση, δεν αντιμετωπίστηκαν διεξοδικά ή ότι συμπεριελήφθησαν στα προγράμματα με καθυστέρηση.
    Επιρρίπτει ευθύνες στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη μη σωστή ιεράρχηση των όρων που έθεταν τα προγράμματα. Ιδιαίτερη σημασία έχει η αναφορά του ότι στην περίπτωση της Ελλάδας οι μεταρρυθμίσεις δεν εφαρμόστηκαν πλήρως και για τον λόγο αυτόν απαιτήθηκαν πρόσθετα προγράμματα, ενώ αφήνει αιχμές στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, τονίζοντας ότι αμφισβήτησε την εντολή του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου και δεν του παρείχε όλη την τεκμηρίωση που χρειαζόταν προκειμένου να φέρει εις πέρας το ελεγκτικό του έργο.


    Eξετάσατε με την ομάδα σας ως Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο τη διαχείριση των τριών προγραμμάτων οικονομικής προσαρμογής. Ποιες ήταν οι σημαντικότερες αδυναμίες που διαγνώσατε και σε ποιους τομείς;
    «Με τον έλεγχό μας εξετάσαμε τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή διαχειρίστηκε τα προγράμματα οικονομικής προσαρμογής. Οσον αφορά το τρίτο πρόγραμμα, που βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, επικεντρωθήκαμε μόνο σε ζητήματα που αφορούσαν τον σχεδιασμό του.  Συνολικά, τα εν λόγω προγράμματα προώθησαν μεταρρυθμίσεις και αποσόβησαν τον κίνδυνο η Ελλάδα να αθετήσει τις υποχρεώσεις της. Στο πλαίσιο των τομέων που ελέγξαμε, επισημάναμε ότι η Επιτροπή δεν διέθετε προηγούμενη πείρα στη διαχείριση τέτοιων προγραμμάτων, με αποτέλεσμα οι όροι που αυτά έθεταν να μην ιεραρχηθούν σωστά, ούτε να ενταχθούν σε ευρύτερη στρατηγική ανάπτυξης για τη χώρα. Ο σχεδιασμός των όρων βελτιώθηκε με την πάροδο του χρόνου».
    Η εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων ήταν η βασική οδηγία των θεσμών προς τις ελληνικές κυβερνήσεις. Πού εντοπίζετε τις μεγαλύτερες αδυναμίες όσον αφορά την προώθηση αυτών των μεταρρυθμίσεων; Ηταν προβληματική η στάση των θεσμών ως προς αυτό;
    «Σχηματίσαμε ανάμεικτη εικόνα όσον αφορά τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων που προβλέπονταν σε τέσσερις κρίσιμους τομείς πολιτικής που εντάχθηκαν στο πεδίο του ελέγχου μας: τη φορολογία, τη δημόσια διοίκηση, την αγορά εργασίας και τον χρηματοπιστωτικό τομέα. Οι μεταρρυθμίσεις στη φορολογία και στη δημόσια διοίκηση είχαν ως αποτέλεσμα την εξοικονόμηση δημοσιονομικών πόρων, ωστόσο η υλοποίηση των διαρθρωτικών πτυχών των μεταρρυθμίσεων ήταν μακράν λιγότερο ικανοποιητική. Ο χρηματοπιστωτικός τομέας αναδιαρθρώθηκε σημαντικά, ωστόσο το κόστος αυτής της αναδιάρθρωσης ήταν μεγάλο. Αξίζει να σημειωθεί ότι η Επιτροπή απέδειξε πως διέθετε άρτια βάση για την παρακολούθηση της εφαρμογής των μέτρων από τις ελληνικές αρχές. Διαπιστώσαμε επίσης ότι η συνεργασία με τους άλλους θεσμούς ήταν αποτελεσματική, μολονότι αδιαφανής ως προς τους ρόλους και τις αρμοδιότητες των εταίρων».  
    Tο τρίτο πρόγραμμα οδεύει προς την ολοκλήρωσή του (τον Αύγουστο του 2018). Πιστεύετε ότι οι χειρότερες μέρες για την Ελλάδα είναι πλέον παρελθόν; Είναι εφικτή η έξοδος της χώρας στις αγορές ή υπάρχει κίνδυνος επιστροφής σε καθεστώς μνημονίου;
    «Οπως αναφέρουμε στην έκθεσή μας, τα προγράμματα συνέβαλαν πράγματι σε σημαντική δημοσιονομική εξυγίανση και στην ουσιαστική αναδιάρθρωση του χρηματοπιστωτικού τομέα. Παρότι διαπιστώσαμε πως οι μεταρρυθμίσεις σημείωσαν κάποια πρόοδο, η επιτυχία των προγραμμάτων οικονομικής προσαρμογής ήταν περιορισμένη και, στα μέσα του 2017, η εξασφάλιση χρηματοδότησης από τις αγορές εξακολουθεί να αποτελεί δύσκολο εγχείρημα. Για το διάστημα αμέσως μετά τη λήξη του τρέχοντος προγράμματος (μετά τον Αύγουστο του 2018), η παραδοχή του προγράμματος είναι ότι η Ελλάδα θα χρηματοδοτείται πλήρως από το πρωτογενές της πλεόνασμα και τις αγορές. Στο πλαίσιο αυτό, συνιστούμε στην Επιτροπή να εξετάσει ποιο είναι το κατάλληλο πλαίσιο υποστήριξης και εποπτείας για το διάστημα μετά τη λήξη του προγράμματος, λαμβάνοντας υπόψη τις χρηματοδοτικές ανάγκες της χώρας».
    Τι δεν έγινε στην Ελλάδα σε σύγκριση με άλλες χώρες, π.χ. την Ιρλανδία, την Κύπρο και την Πορτογαλία, οι οποίες ήταν σε καθεστώς μνημονίου αλλά εξήλθαν;
    «Τα προγράμματα για την Ελλάδα ήταν περισσότερο σύνθετα και το πεδίο εφαρμογής τους ευρύτερο σε σύγκριση με άλλα προγράμματα χρηματοδοτικής συνδρομής που εφαρμόστηκαν στην ΕΕ. Περιελάμβαναν διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις σε ευρύ φάσμα τομέων, καλύπτοντας σχεδόν όλες τις λειτουργίες του ελληνικού κράτους. Το θεματολόγιο των μεταρρυθμίσεων για την Ελλάδα υπήρξε ιδιαίτερα απαιτητικό και η υλοποίησή του επηρεάστηκε από την πολιτική αστάθεια, η οποία δεν παρατηρήθηκε σε άλλες χώρες. Στην περίπτωση της Ελλάδας, οι μεταρρυθμίσεις δεν εφαρμόστηκαν πλήρως και για τον λόγο αυτόν απαιτήθηκαν πρόσθετα προγράμματα. Ως εκ τούτου αυτό που συστήσαμε στην Επιτροπή είναι να αξιολογεί με συστηματικότερο τρόπο τη διοικητική ικανότητα των κρατών-μελών όταν τους ζητείται να υλοποιούν μεταρρυθμίσεις».

    Ο ρόλος της ΕΚΤ και η στάση του ΔΝΤ


    Πώς θα αξιολογούσατε τον ρόλο της ΕΚΤ στα ελληνικά οικονομικά προγράμματα;

    «Η ΕΚΤ διαδραμάτισε σημαντικότατο ρόλο καθ’ όλη τη διάρκεια των προγραμμάτων. Συγκεκριμένα, παρείχε συμβουλές και εμπειρογνωσία σε διάφορες τομεακές πολιτικές και συνεργάστηκε με την Επιτροπή για την αξιολόγηση των όρων πολιτικής που επιβάλλονταν ως προϋπόθεση για την παροχή χρηματοδοτικής συνδρομής. Δυνάμει της εντολής μας, επιχειρήσαμε να ελέγξουμε την αποτελεσματικότητα της διαχείρισης της ΕΚΤ από την άποψη της συμμετοχής της στα προγράμματα. Ωστόσο, η ΕΚΤ αμφισβήτησε την εντολή μας και δεν μας παρείχε όλη την τεκμηρίωση που χρειαζόμασταν, προκειμένου να φέρουμε εις πέρας το ελεγκτικό μας έργο».

    Τη στάση του ΔΝΤ;

    «Το ΔΝΤ, πέραν του ότι είναι ένας εκ των δανειστών της Ελλάδας, διαδραμάτισε επίσης πρωταγωνιστικό ρόλο ενεργώντας ως ένα από τα μέλη της τρόικας, όχι όμως μόνο στα ελληνικά προγράμματα συνδρομής αλλά και σε προγράμματα άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Οπως έχουμε επισημάνει και σε προηγούμενη έκθεσή μας σχετικά με τη χρηματοδοτική συνδρομή σε χώρες που βρίσκονται σε δυσχερή θέση, διαπιστώσαμε ότι η συνεργασία με το ΔΝΤ βοήθησε την Επιτροπή να μάθει πώς να διαχειρίζεται τα προγράμματα στα αρχικά τους στάδια. Η εντολή μας ως εξωτερικού ελεγκτή της ΕΕ και όχι του ΔΝΤ, δεν περιλαμβάνει τον έλεγχο των εργασιών του Ταμείου. Το ΔΝΤ διαθέτει τους δικούς του μηχανισμούς αξιολόγησης».

    Τα προγράμματα και οι τράπεζες

    Με βάση την εμπειρία σας, είναι οι ελληνικές τράπεζες σταθερές και υγιείς; Θα χρειαστούν νέα ανακεφαλαιοποίηση;
    «Το μέγεθος των προσπαθειών που έγιναν στην Ελλάδα ήταν αξιοσημείωτο από οικονομική άποψη, ιδίως κατά τη διάρκεια του δεύτερου και του τρίτου προγράμματος, με 45 δισ. ευρώ να έχουν διοχετευθεί στον εγχώριο τραπεζικό τομέα. Στο πλαίσιο του ελέγχου μας, δεν αξιολογήσαμε τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα των επιμέρους τραπεζών. Ωστόσο, παρατηρούμε ότι μια σειρά σημαντικών διαρθρωτικών ζητημάτων, όπως η διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων και η εταιρική διακυβέρνηση, δεν αντιμετωπίστηκαν διεξοδικά ή ότι συμπεριελήφθησαν στα προγράμματα με καθυστέρηση».

    ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

    Οικονομία
    Σίβυλλα
    • Έντυπη έκδοση Extravagant σκηνικό… Η στάχτη από το πούρο έπεσε ξαφνικά πάνω στο βαρύτιμο χαλί του 18ου αιώνα. Δίπλα ακριβώς στον πίνακα του... ΣΙΒΥΛΛΑ
    Helios Kiosk