Ζούμπιν Μέτα: Ο μαέστρος δεν είναι δικτάτορας, έχει απλώς την ευθύνη…

«Γίνονται ακόμη τόσες διαδηλώσεις στην Αθήνα;» ρωτά από την άλλη άκρη της τηλεφωνικής γραμμής ο Ζούμπιν Μέτα.

«Γίνονται ακόμη τόσες διαδηλώσεις στην Αθήνα;» ρωτά από την άλλη άκρη της τηλεφωνικής γραμμής ο Ζούμπιν Μέτα. Προτού προλάβω να πω οτιδήποτε, αφηγείται γελώντας μια ιστορία: «Την τελευταία φορά που είχα έρθει στην πόλη, το αυτοκίνητο δεν μπορούσε να έρθει να με πάρει για τη συναυλία εξαιτίας μιας πορείας που είχε μπλοκάρει τον δρόμο. Βγήκα από το ξενοδοχείο λοιπόν ντυμένος με το φράκο και έψαχνα να βρω ταξί. Θυμάμαι να τρέχουμε με τη σύζυγό μου με τα χέρια υψωμένα προκειμένου να μπορέσουμε να σταματήσουμε κάποιο…». Την επόμενη στιγμή με ρωτά αν σχηματίστηκε κυβέρνηση στην Ελλάδα μετά τις εκλογές του Σεπτεμβρίου. Τα σχόλιά του, στη συνέχεια, παρότι σπεύδει να ξεκαθαρίσει πως δεν θέλει να εκληφθούν ως παραινέσεις ή νουθεσίες, δείχνουν πως είναι αρκούντως ενημερωμένος για τις πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις στη χώρα μας. «Εχετε υποφέρει πολύ» λέει μεταξύ άλλων. «Θέλουμε να έρθουμε να παίξουμε για να ενισχύσουμε το πνεύμα, το φρόνημά σας».
Τα τελευταία χρόνια ο σουπερστάρ ινδός αρχιμουσικός εμφανίζεται σταθερά στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών με τη Φιλαρμονική Ορχήστρα του Ισραήλ: το σύνολο το οποίο διηύθυνε για πρώτη φορά το 1961 και από το 1969 έχει ταυτίσει το όνομά του μαζί του. Στις επικείμενες νέες συναυλίες του στην Αίθουσα Χρήστος Λαμπράκης θα παρουσιάσει δύο διαφορετικά προγράμματα: το πρώτο περιλαμβάνει αποκλειστικά έργα Μπετόβεν με σολίστ στο Κοντσέρτο για βιολί τον διεθνή Λεωνίδα Καβάκο ενώ στο δεύτερο θα ακουστούν έργα Σένμπεργκ, Ντβόρζακ αλλά και τα «Τραγούδια για νεκρά παιδιά» του Μάλερ που ερμηνεύει ο βαρύτονος Αρης Αργύρης. Ο Ζούμπιν Μέτα μιλά με ενθουσιασμό για τους δύο έλληνες καλλιτέχνες και επισημαίνει τη σταθερή επαφή που διατηρούν αμφότεροι με την Ορχήστρα.
«Είμαι πλέον πατρική φιγούρα»


Πώς περιγράφει όμως τη δική του σχέση με τη Φιλαρμονική του Ισραήλ ύστερα από τόσες δεκαετίες συνεργασίας; «Δεν θα έλεγα ότι η σχέση μας έχει αλλάξει, έχει όμως ωριμάσει» λέει και συνεχίζει: «Είμαι πλέον πατρική φιγούρα. Εχω προσωπική σχέση με κάθε μουσικό χωριστά. Αλλωστε, όλοι τους πλέον είναι άνθρωποι οι οποίοι ήρθαν στην Ορχήστρα στη διάρκεια της δικής μου θητείας. Φυσικά, λειτουργούμε δημοκρατικά, δεν είμαι μόνος μου. Εχουμε επιτροπές, γίνονται ακροάσεις». Θεωρεί πως η δημοκρατία είναι όντως «λειτουργική» σε μια ορχήστρα; «Ασφαλώς» απαντά. «Μιλάμε για μια καλοπροαίρετη δημοκρατική δικτατορία» λέει την επόμενη στιγμή με χιούμορ. «Οχι, όχι… η λέξη δικτατορία δεν είναι σωστή. Η αλήθεια είναι ότι κάποιος πρέπει να αποφασίζει ποιο θα είναι το τέμπο μιας συμφωνίας του Μπραμς ή της Ερόικα. Είναι σαφές ότι δεν μπορούμε να κάνουμε ψηφοφορία για κάτι τέτοιο. Αυτός που αποφασίζει, λοιπόν, είναι ο μαέστρος. Κάτι τέτοιο όμως δεν είναι δικτατορία, είναι ευθύνη».
Ποιο θεωρεί, άραγε, το μεγαλύτερο επίτευγμα μιας τόσο πολύχρονης συνεργασίας; «Στην περίπτωσή μας αυτό που θεωρώ ιδιαίτερα σημαντικό είναι η ομοιογένεια στον ήχο» λέει χαρακτηριστικά. Αναφέρεται σε όλες τις ομάδες οργάνων της Ορχήστρας και κάνει ιδιαίτερη μνεία στα έγχορδα με αφορμή και τη Συμφωνία Δωματίου α.1, έργο 9 του Σένμπεργκ που θα παρουσιαστεί στη δεύτερη συναυλία.
Τον ρωτώ αν η πολιτική κατάσταση στο Ισραήλ επηρεάζει με οποιονδήποτε τρόπο την Ορχήστρα. «Οχι» μου απαντά αμέσως. «Η αλήθεια είναι» λέει στη συνέχεια «πως υπάρχουν κάποιες αρνήσεις από πλευράς καλλιτεχνών που θέλουμε να καλέσουμε. Είναι όμως λίγες, πολύ λίγες. Κάποιες φορές το ζήτημα είναι και εντελώς πρακτικό. Η οικονομική υποστήριξη από πλευράς κράτους είναι σχεδόν ανύπαρκτη, επομένως αν κάποιος σπουδαίος καλλιτέχνης ζητεί αντίστοιχα μεγάλη αμοιβή, δυστυχώς δεν μπορούμε να ανταποκριθούμε».

Η μουσική λειτουργεί θεραπευτικά


Ο μαέστρος θεωρεί πως η μουσική λειτουργεί θεραπευτικά. Στο Ισραήλ τουλάχιστον. «Αυτό τον καιρό, όπως όλοι γνωρίζουμε, υπάρχει ιδιαίτερη ένταση. Κι όμως οι συναυλίες είναι γεμάτες. Χθες παίξαμε την Ενάτη Συμφωνία του Μπετόβεν. Ακούστηκε η περίφημη φράση «Ολοι οι άνθρωποι θα γίνουν αδέρφια…» τη στιγμή που γίνονται όλα αυτά στην Ιερουσαλήμ. Κάποτε αυτές οι πληγές θα κλείσουν».
Μια σύντομη αναδρομή στη λαμπερή καριέρα του Ζούμπιν Μέτα έρχεται να αποκαλύψει μια εντυπωσιακή συλλογή ρεκόρ: υπήρξε ο νεότερος μαέστρος που συνεργάστηκε με τις περίφημες Φιλαρμονικές της Βιέννης και του Βερολίνου, ο νεότερος μουσικός διευθυντής μιας μεγάλης ορχήστρας των ΗΠΑ και, παράλληλα, ο πρώτος ο οποίος ηγήθηκε ταυτόχρονα δύο εκ των σημαντικότερων βορειοαμερικανικών συνόλων. Οταν μάλιστα το 1961 – και δη τη βραδιά του θανάτου του Τόμας Μπίτσαμ, ενός από τους σημαντικότερους βρετανούς μαέστρους της εποχής του – έκανε το ντεμπούτο του στο Λονδίνο, ο νεαρός τότε Μέτα έγινε ο πρώτος γόνος μιας πρώην αποικίας ο οποίος συνεργάστηκε με μια μεγάλη βρετανική ορχήστρα.
Παράλληλα, είναι γνωστός για την κοινωνική του συνείδηση: στη διάρκεια του Πολέμου στο Βιετνάμ διοργάνωσε φιλειρηνικές συναυλίες σε στρατόπεδα της Καλιφόρνιας. Αργότερα και ενόσω κατείχε τη θέση του μουσικού διευθυντή της Φιλαρμονικής της Νέας Υόρκης ματαίωσε μια συναυλία στη Μαλαισία όταν η κυβέρνηση της χώρας απέρριψε ένα εβραϊκό έργο, αρνήθηκε να διευθύνει στη Νότια Αφρική την περίοδο του Απαρτχάιντ ενώ στα πιο πρόσφατα χρόνια, το 1994, διηύθυνε το «Ρέκβιεμ» του Μότσαρτ στο Σαράγεβο, στα ερείπια της Εθνικής Βιβλιοθήκης της πόλης. Σε ό,τι έχει να κάνει με το Ισραήλ, σε περιόδους κρίσεων και πολέμου ο Μέτα δεν δίστασε να ακυρώσει άλλες υποχρεώσεις του προκειμένου να βρεθεί κοντά στην Ορχήστρα δίνοντας ειδικές συναυλίες.

«Παίζουμε μουσική εκεί που σκοτώνονται άνθρωποι»
Θεωρεί ο μαέστρος ότι σε μια τόσο ταραγμένη περίοδο όπως η σημερινή υπάρχουν ευήκοα ώτα για την τέχνη γενικά και για τη μουσική ειδικότερα; «Ασφαλώς» απαντά. «Αρκεί κανείς να αναλογιστεί τις χιλιάδες συναυλίες που δίνονται καθημερινά και έχουν μεγάλη ανταπόκριση στον κόσμο. Αυτό σημαίνει ότι παίζει ρόλο, ανταποκρίνεται σε μια ανάγκη. Σήμερα που μιλάμε, το βράδυ, θα παίξουμε στην Ιερουσαλήμ. Χθες σκοτώθηκαν άνθρωποι εκεί, το ίδιο και προχθές. Πότε Ισραηλινοί, πότε Αραβες. Κι όμως εμείς θα πάμε εκεί και θα παίξουμε μουσική».
Στο κατώφλι των 80 του χρόνων – τα συμπληρώνει τον Απρίλιο του 2016 – και κατέχοντας τον τίτλο ενός από τους τελευταίους πραγματικούς σταρ του πόντιουμ, υπάρχει άραγε κάποιο όνειρό του που παραμένει ανεκπλήρωτο; «Και βέβαια» απαντά χωρίς να το σκεφθεί καθόλου. «Ο κόσμος είναι τόσο μεγάλος, το ρεπερτόριο ατελείωτο». Ισως και το να παίξει Βάγκνερ κάποια στιγμή στο Ισραήλ; «Σαφώς» λέει και πάλι. «Οπως το είπατε όμως: κάποια στιγμή. Οχι ακόμη, δεν ήρθε η ώρα».

πότε & πού:

Η Φιλαρμονική Ορχήστρα του Ισραήλ υπό τον Ζούμπιν Μέτα θα εμφανιστεί στις 18 και 19 Οκτωβρίου στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών (Αίθουσα Χρήστος Λαμπράκης, στις 20.30). Η μετάκληση της Ορχήστρας πραγματοποιείται χάρη στη χορηγία Ελληνα του εξωτερικού ο οποίος επιθυμεί να παραμείνει ανώνυμος.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Πολιτισμός
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk