Τους 56 νέους βουλευτές της Κυπριακής Δημοκρατίας καλούνται να εκλέξουν την Κυριακή, 24 Μαΐου, 568.587 ψηφοφόροι, σε μία εκλογική αναμέτρηση που χαρακτηρίζεται αμφίρροπη και ιστορική ταυτόχρονα.
Ανατροπές στις δημοσκοπήσεις στην Κύπρο
Σειρά δημοσκοπήσεων που διεξήχθησαν τις προηγούμενες μέρες, προϊδεάζουν για την πρώτη ανατροπή, που αφορά τα τρία ιστορικά κόμματα που κυβέρνησαν την Κύπρο από το 1974 και έπειτα. Πιο συγκεκριμένα, Δημοκρατικός Συναγερμός (ΔΗ.ΣΥ.), ΑΚΕΛ και Δημοκρατικό Κόμμα (ΔΗ.ΚΟ.) δεν υπερβαίνουν αθροιστικά το 45% σε καμία από τις πιο πρόσφατες έρευνες που διενεργήθηκαν για τους ιστότοπους Alpha News και Sigma Live.
Πρόκειται για πραγματικό πολιτικό σεισμό, αφού μόλις μια δεκαετία πριν οι τρεις παρατάξεις συγκέντρωναν πάνω από το 70% των ψήφων σε ποσοστιαία κλίμακα. Ως σημαντική εξέλιξη καταγράφεται η δημοκοπική αποτυχία του ιστορικού κόμματος ΕΔΕΚ να ξεπεράσει το όριο εισόδου στη Βουλή (3,6%).
Το ποιοι εκμεταλλεύονται την κατάρρευση του status quo συνιστά την δεύτερη ανατροπή. Το ακροδεξιό Εθνικό Λαϊκό Μέτωπο (Ε.ΛΑ.Μ.) καταγράφεται σταθερά τρίτο κόμμα σε όλες τις μετρήσεις, συγκεντρώνοντας διψήφιο ποσοστά. Βέβαια πρέπει να θεωρείται η κοινοβουλευτική εκπροσώπηση δύο νέων κομμάτων, απόλυτα ταυτισμένων με τους επικεφαλής τους.
Το «Άλμα – Πολίτες για την Κύπρο» του πρώην Γενικού Ελεγκτή Οδυσσέα Μιχαηλίδη και η «Άμεση Δημοκρατία», του ευρωβουλευτή Φειδία Παναγιώτου, συγκεντρώσουν ποσοστά άνω του 5%, υποχωρούν ωστόσο από τις υψηλές «πτήσεις» που χαρακτήριζαν το ντεμπούτο τους στην εγχώρια πολιτική ζωή. Κερδισμένο επίσης είναι το φιλοευρωπαϊκό κόμμα Volt Cyprus, που φαίνεται να προσεγγίζει το 4%, διεκδικώντας με αξιώσεις την κοινοβουλευτική εκπροσώπηση.
Η πτώση της «παράδοσης» και τα νέα κόμματα
Πώς εξηγείται η ανάδυση καινούργιων πολιτικών σχηματισμών στη θέση των παραδοσιακών;
Στην περίπτωση του ΕΛΑΜ η απάντηση δείχνει να βρίσκεται στο μεταναστευτικό ζήτημα. Παρότι τα επίσημα στοιχεία δείχνουν κατακόρυφη μείωση των μεταναστευτικών ροών (από 17.438 το 2022 σε 2.444 το 2025), το ζήτημα εξακολουθεί να προκαλεί μεγάλη ανησυχία σε ευάριθμη μερίδα του κοινωνικού σώματος. Με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία της πλέον πρόσφατης έρευνας του Ευρωβαρόμετρου, το 30% των Κυπρίων θεωρεί το μεταναστευτικό το δεύτερο σημαντικότερο πρόβλημα μετά τον πληθωρισμό και τον πόλεμο στο Ιράν.
Σε αυτό το περιβάλλον, το ΕΛΑΜ έχει μετατρέψει το θέμα σε κεντρικό πυλώνα της πολιτικής του ατζέντας, προκρίνοντας ως λύση την υιοθέτηση αυστηρότερης μεταναστευτικής πολιτικής, μέσα από νομοθετικές πράξεις όπως η περαιτέρω επιτάχυνση των διαδικασιών απέλασης και ο περιορισμός των χρονικών περιθωρίων για την υποβολή εφέσεων μετά την πρώτη απόρριψη αιτήσεων ασύλου. Ενισχυτικά προς τη δυνατότητα του κόμματος να απευθύνεται σε μεγαλύτερα ακροατήρια φαίνεται πως λειτούργησε κι η στρατηγική αποστασιοποίησης από την ελληνική, νεοναζιστική Χρυσή Αυγή, με την οποία το ΕΛΑΜ έως το 2019 διατηρούσε ισχυρούς δεσμούς.
Δεύτερη αιτία ικανή να εξηγήσει την άνοδο όλων των νέων αντιπολιτευτικών κομμάτων είναι η απαξίωση του παλιού πολιτικού συστήματος, εξαιτίας της γενικευμένης αίσθησης διαφθοράς. Ενισχυτική άλλωστε στην παρουσία των αντιπολιτευτικών κομμάτων που χρησιμοποιούν ως αιχμή του δόρατός τους τον αγώνα κατά της διαφθοράς είναι η ίδια η επικαιρότητα. Τον Ιανουάριο, σάλο προκάλεσε βίντεο που δημοσιοποιήθηκε και εμφάνιζε συνεργάτες του Προέδρου της Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη να συμμετέχουν σε μηχανισμό διαφθοράς για χρηματοδότηση της προεκλογικής του εκστρατείας.
Τελικά παραιτήθηκε ο διευθυντής του Γραφείου του Προέδρου, Χαράλαμπος Χαραλάμπους, ενώ η Πρώτη Κυρία, Φιλίππα Καρσερά, αποχώρησε από τη διαχείριση φιλανθρωπικού ιδρύματος. Τον Απρίλιο, το φως της δημοσιότητας είδαν καταγγελίες για παραδικαστικό κύκλωμα, που φέρεται να δρούσε για χρόνια στην Κύπρο και με εμπλοκή σε πράξεις διαφθοράς, διαπλοκής αλλά και ποινικά κολάσιμες πράξεις.
Οι διαφορετικές γλώσσες και το TikTok
Σε αυτό το κλίμα, τα νεοφανή αντιπολιτευτικά σχήματα, ειδικά οι πρωτοεμφανιζόμενοι σε βουλευτικές, Οδυσσέας Μιχαηλίδης και Φειδίας Παναγιώτου έχουν βασίσει την απήχησή τους στο αφήγημα της αντιδιαφθοράς και της σύγκρουσης με το κατεστημένο. Το ύφος άσκησης πολιτικής είναι διαφορετικό ανά περίπτωση. Ενώ ο πρώην Γενικός Ελεγκτής χρησιμοποιεί καυστικό αλλά θεσμικό λόγο, ο youtuber και ευρωβουλευτής αντιπαρατίθεται κινείται με πιο λαϊκό και άμεσο λεξιλόγιο, χρησιμοποιώντας τη δύναμη των social media.
Πρόσφατο ρεπορτάζ της κυπριακής εφημερίδας «Φιλελεύθερος» εντόπιζε το ΔΗ.ΣΥ. ως κύρια δεξαμενή άντλησης ψήφων για τον επικεφαλής του Άλματος και αντίστοιχα το ΑΚΕΛ ως κύρια πηγή του κ. Παναγιώτου. Η εξήγηση για την πρώτη διαρροή θα πρέπει να αναζητηθεί στο θεσμικό παρελθόν του κ. Μιχαηλίδη αλλά και στο φιλοευρωπαϊκό προφίλ που προωθεί για το κόμμα του, τοποθετώντας το στο «μεταρρυθμιστικό κέντρο».
Στον αντίποδα, δηλώσεις και ενέργειες του επικεφαλής της Άμεσης Δημοκρατίας, όπως η επίσκεψη στη Ρωσία, η φιλικά διακείμενη στάση που τηρεί ο ίδιος ο Φειδίας Παναγιώτου προς τη Ρωσία και τον ράσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν αλλά και απόψεις που εκφράζουν άτομα του στενού περίγυρου του, θεωρούνται ότι συνθέτουν μια παλέτα θέσεων πιο φιλικών προς ένα αριστερό κοινό.
