Βιβλία

Υπάρχει πάντα ένας καλύτερος τρόπος να κάνεις τα πράγματα, ακόμη και τα πιο δύσκολα. Ο διάσημος ογκολόγος Νταβίντ Καγιάτ μας δείχνει έναν καλύτερο δρόμο στην πάλη με την ασθένεια

Νταβίντ Καγιάτ
Ο δρόμος της ελπίδας
Οι εξομολογήσεις του Δρα Καγιάτ
Η θεραπεία του καρκίνου – η ελπίδα – η απώλεια
Εκδόσεις: Καλέντης, 2014,
σελ. 272, τιμή 14 ευρώ

«Θεωρώ ότι οι λέξεις είναι ικανές να διευθετούν τα πάντα, να επωμίζονται τους χειρότερους μπελάδες, έχουν ευθύνη και βαρύτητα, αρκεί να τις σέβεσαι. Οταν τις χρησιμοποιεί κανείς εκεί όπου πρέπει, φτάνουν στον προορισμό τους με ασφάλεια. Οι λέξεις σκοτώνουν, σώζουν, χτίζουν, γκρεμίζουν, οδηγούν σε πόλεμο ή σε ειρήνη. Η επιστήμη μας είναι η επιστήμη της λέξης, στοχασμός πάνω στον λόγο των ανθρώπων, στον εσωτερικό μονόλογο, σε αυτά που συζητάς με τον εαυτό σου, με τη βοήθεια των λέξεων. Οι λέξεις είναι όπλο μοναδικό…».

Αν έπρεπε κανείς να μαντέψει το επάγγελμα του ανθρώπου που κρύβεται πίσω από αυτό το κείμενο, πιθανότατα θα έλεγε πως επρόκειτο για κάποιον γλωσσολόγο, ή αν πρόσεχε εκείνο το «στον εσωτερικό μονόλογο» θα επέλεγε ίσως το ψυχολόγος. Αλλά θα έκανε λάθος και στις δύο περιπτώσεις! Ο άνθρωπος που υπογράφει τα παραπάνω λόγια είναι ογκολόγος και τα λεγόμενά του είναι απόσταγμα της 30χρονης εμπειρίας του στη μάχη κατά του καρκίνου. Μιας μάχης όπου το τι λες και το πώς λες αυτό που λες έχει για το ευ ζην του ασθενούς μεγαλύτερη βαρύτητα ακόμη και από τις πλέον προηγμένες θεραπείες, όπως επαναλαμβάνει πολλές φορές στο πόνημά του «Ο δρόμος της ελπίδας» ο δρ Νταβίντ Καγιάτ.
Ο συγγραφέας είναι ένας από τους επιφανέστερους καθηγητές Ογκολογίας της Γαλλίας, αναμορφωτής του συστήματος περίθαλψης των ασθενών που πάσχουν από καρκίνο και με το βιβλίο του μοιράζεται μαζί μας το πώς βιώνει κανείς την ασθένεια αυτή «από την άλλη πλευρά του τραπεζιού». Ο Καγιάτ, ο οποίος προέρχεται από οικογένεια εβραίων μεταναστών που έφτασαν από την Τυνησία στη Γαλλία όταν εκείνος ήταν παιδί, δεν αποκρύπτει τίποτε, δεν ωραιοποιεί τίποτε και δεν θεωρεί ότι έχει απαντήσεις για όλα. Στην πραγματικότητα αυτό που κάνει είναι να μοιράζεται μαζί μας την εμπειρία του και τους προβληματισμούς που έχει γεννήσει η στενή και συνεχής για τρεις δεκαετίες γειτνίαση με τον θάνατο, μεταφέροντάς μας ταυτόχρονα ένα μήνυμα αισιοδοξίας.
Μα, θα μου πείτε, τι μπορεί να ενδιαφέρει τον ασθενή που έρχεται αντιμέτωπος με τον θάνατο το πώς νιώθει ο γιατρός του; Τι τον νοιάζουν τα αισθήματα του γιατρού τον συγγενή που βλέπει τον άνθρωπό του να υποφέρει ή να προσεγγίζει τον θάνατο; Θα μπορούσα να απαντήσω ότι ακριβώς σε αυτές τις δύσκολες ώρες χρειάζεται κανείς να παρηγορηθεί, να ελπίσει – αλλά με αλήθειες, με σεβασμό, με κατανόηση. Θα μπορούσα να απαντήσω ότι το πόνημα του καθηγητή Καγιάτ, το οποίο αναμφίβολα πρέπει να διαβαστεί από όλους τους ογκολόγους και τους φοιτητές Ιατρικής, μπορεί επίσης να λειτουργήσει ως βάλσαμο για τους αρρώστους και τους συγγενείς τους. Και θα μιλούσα εκ πείρας…
Ωστόσο δεν θα απαντήσω τίποτε από τα παραπάνω. Θα κλείσω μεταφέροντας τα λόγια του ίδιου του συγγραφέα για να αποφασίσετε μόνοι σας για τις απαντήσεις.
Στοπ στη «μεγάλη επίσκεψη»


Να τι λέει για την κατάργηση της «μεγάλης επίσκεψης», αυτής όπου ο επικεφαλής γιατρός μπαίνει στους θαλάμους ακολουθούμενος από μια κουστωδία μαθητευομένων: «Μπαίναμε μέσα, δεκαπέντε άτομα, ολόφρεσκα, άψογα. Ο καθένας στη θέση του σύμφωνα με μια αιωνόβια ιεραρχία, στο δωμάτιο ενός αρρώστου, τις περισσότερες φορές εξαντλημένου, που είχε κάνει εμετό, που ένιωθε βρώμικος, κατεστραμμένος, καταπονημένος… Τον συνθλίβαμε με τον αριθμό μας, με την αμείλικτη και άψογη λευκότητα της ιατρικής μπλούζας μας, καθώς στεκόμαστε όρθιοι μπροστά του. Πολύ γρήγορα βρήκα αυτό το τελετουργικό άτοπο, ταπεινωτικό, να μην ανταποκρίνεται πλέον στην υπόσχεση που είχαμε δώσει ως γιατροί, του πλήρους σεβασμού προς τον άρρωστο… Περιόρισα λοιπόν το μέγεθος αυτής της επίσκεψης… Δεν περνάμε πια παρά μόνο ανά δύο, ανά τρεις το πολύ από κάθε δωμάτιο…».
Να τι λέει για τις ενοχές που πιθανόν βασανίζουν τους αρρώστους στο κεφάλαιο με τον εύγλωττο τίτλο «Η αρρώστια δεν είναι τιμωρία»: «Γνωρίζω ανθρώπους καταρρακωμένους επειδή κάποιος τους κατηγόρησε: «Καπνίζατε όμως, άρα θέλατε και τα πάθατε!». ‘Η όπως κάνουν στην Αγγλία όπου οι άρρωστοι που είναι καπνιστές και πάσχουν από καρκίνο του πνεύμονα δεν θα έχουν πρόσβαση στις πιο πολυέξοδες θεραπείες αν προηγουμένως δεν σταματήσουν το κάπνισμα… Πώς μπορούμε εμείς να δεχθούμε κάτι τέτοιο;.. Πού πήγε η κατανόηση, η συναίσθηση του ξένου πόνου;».
Να τι λέει για εκείνο το «όλοι ξέρουν αλλά κανείς δεν μιλά», ο άρρωστος για να προστατεύσει τους οικείους του και οι οικείοι του για να προστατεύσουν τον άρρωστο: «Υπάρχει σεβασμός και φόβος μέσα στις οικογένειες. Δεν πρέπει να το χαλάσουμε αυτό, είναι μια μορφή διακριτικότητας. Οι άνθρωποι πηγαίνουν στα άκρα αυτού που μπορούν να αντέξουν, δεν υπάρχουν περιθώρια για ηρωισμούς. Οι ήρωες δεν υπάρχουν. Δεν υπάρχει περιθώριο να τους κρίνεις, διότι κανείς δεν κατέχει την αλήθεια, ούτε ξέρει πώς να την εκθέσει καλύτερα, ενώ κανείς τελικά δεν ξέρει τι θα κάνει προσωπικά την ώρα του θανάτου του, ούτε πώς θα αντιδράσει εκείνη τη στιγμή».
Η αξιοπρέπεια είναι ελπίδα


Να τι λέει για την ελπίδα που υπάρχει και μετουσιώνεται σε όλη τη διάρκεια της ασθένειας και που κάποιες φορές φτάνει ως τον θάνατο: «Τότε η ελπίδα επιστρέφει, με την αποδοχή του γεγονότος του θανάτου, ενός θανάτου χωρίς οδύνη, μες στην αξιοπρέπεια του θαρραλέου στρατιώτη, που έχει χάσει τη μάχη και παραδίδει τα όπλα στον εχθρό. Είναι η ελπίδα να πεθάνεις με σεβασμό προς αυτό που υπήρξες, προς αυτό που είσαι. Περιβαλλόμενος από τους δικούς σου, ήσυχος».
Να τι λέει για τους ασθενείς του που έφυγαν: «Οι ασθενείς παίρνουν μαζί τους ένα κομμάτι της ζωής μου. Είμαστε παλίμψηστοι, περγαμηνές, όπου οι γραφές διασταυρώνονται ώστε να γραφτεί μια σημαντική ιστορία». Και για τον ίδιο: «Ο λόγος που βρίσκομαι εδώ είναι επειδή με σπρώχνει το πάθος μου, στην προσπάθεια να είμαι καλός γιατρός όπως υπήρξα καλό παιδί στους κόλπους αυτής της οικογένειας των εβραίων μεταναστών από την Τυνησία, το αγόρι που επιζητούσε, με κάθε τρόπο, την αγάπη της μητέρας του. Το λέω χωρίς να καυχησιολογώ, διότι αυτή είναι η αλήθεια μου».

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Science
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk