Για πρώτη φορά µετά τον πόλεµο το ευρωατλαντικό σύνολο βιώνει ένα τόσο σαφές ρήγµα. Ενα ρήγµα που βαθαίνει και διευρύνεται σχεδόν καθηµερινά µέσα από µια αλόγιστη και ασυνάρτητη αµερικανική πολιτική.
Στον πρώτο χρόνο της δεύτερης θητείας του ο πρόεδρος Τραµπ έχει καταφέρει να αναστατώσει τον πλανήτη. Από τη Μέση Ανατολή έως τη Νότια Αµερική και από την Ουκρανία έως τη Γροιλανδία.
Δεν είναι τυχαία η σχεδόν ταυτόχρονη προειδοποίηση των προέδρων της Γαλλίας και της Γερµανίας ότι η Αµερική αποµακρύνεται από τους συµµάχους της (7/1).
Υπάρχουν όµως ακόµη σύµµαχοι; Ο πρόεδρος των ΗΠΑ δηλώνει ανενδοίαστα πως το µόνο όριο που αναγνωρίζει είναι «η δική µου ηθική, το δικό µου µυαλό», προσθέτοντας «δεν χρειάζοµαι διεθνές δίκαιο» (δηλώσεις 1/1).
Συνεπώς ούτε συµµαχίες ούτε κανόνες.
Ευλόγως το ΝΑΤΟ τρίζει µπροστά στην απρόκλητη διεκδίκηση ενός νατοϊκού εδάφους, όπως η Γροιλανδία. Και όλη η Ευρώπη (µαζί µε την Υφήλιο…) αναρωτιέται πού θα φτάσει «η ηθική» ή «το µυαλό» του Τραµπ.
Με κάθε ειλικρίνεια, κανείς δεν μπορεί να προεξοφλήσει πού οδηγεί αυτό το μείγμα εγωπάθειας και αμοραλισμού που υποδύεται σήμερα την αμερικανική πολιτική.
Νομίζω πως αν κάποιος μιλούσε προ δωδεκαμήνου για πιθανή εμπλοκή των ΗΠΑ και της Ευρώπης με αντικείμενο τη… Γροιλανδία θα τον έπαιρναν στο ψιλό. Αλλά δυστυχώς εκεί οδεύουμε με μια ανεξέλεγκτη και εν πολλοίς ακατανόητη αλληλουχία γεγονότων.
Κι αν ο Τραμπ μπορούσε να επικαλεστεί τη δικτατορία του Μαδούρο για να απαγάγει τον δικτάτορα, δύσκολα θα βρει ανάλογο πάτημα εναντίον του φιλήσυχου και ευγενικού Βασιλείου της Δανίας.
Τουλάχιστον μας προειδοποίησε: μόνο η ηθική και το μυαλό του τον περιορίζουν. Αλλά δεν είμαι βέβαιος ότι η προειδοποίηση αρκεί στον υπόλοιπο πλανήτη και πάντως δεν αρκεί στην Ευρώπη.
Φυσικά οι σχέσεις Ευρώπης και Αμερικής έχουν γνωρίσει πολλά σκαμπανεβάσματα και κάποιες μεγαλύτερες ή μικρότερες συγκρούσεις. Αλλά πάντα έβρισκαν ένα σημείο ισορροπίας με δεδομένο ότι καμία από τις δύο πλευρές δεν επιζητούσε τη ρήξη.
Δεν είναι βέβαιο ότι αυτό το δεδομένο εξακολουθεί να ισχύει.
Η συντριπτική πλειοψηφία των Ευρωπαίων δεν πρόκειται να ανεχθεί την εγωπαθή συμπεριφορά του συμμάχου τους πέρα από ένα όριο. Το οποίο ασφαλώς θα ενεργοποιούνταν νωρίτερα αν η Ευρώπη είχε φροντίσει εγκαίρως να αποκαταστήσει τη στρατηγική και αμυντική αυτονομία της.
Δεν το έκανε. Το πληρώνει.
Αλλά τότε (όπως έγραψε και ο «Economist» στις 3/1) θα έλθει η σειρά της Αμερικής να αναλογιστεί πώς μπορεί να δηλώνει ηγέτιδα δύναμη χωρίς να ηγείται κανενός.
