Στις 9 Μαΐου οι Metallica επιστρέφουν στην Αθήνα, κουβαλώντας μαζί τους τον ήχο μιας μπάντας που άλλαξε το heavy metal, αλλά και ένα ελληνικό συναυλιακό παρελθόν γεμάτο ένταση, προσμονή, υπερβολή, θόρυβο και αναμνήσεις.
Για το ελληνικό κοινό, οι Metallica δεν υπήρξαν ποτέ ένα μεγάλο ξένο συγκρότημα που περνά από την πόλη στο πλαίσιο μιας περιοδείας. Κάθε εμφάνισή τους εδώ απέκτησε τον χαρακτήρα γεγονότος.
Από το πρώτο τους πέρασμα, το 1993, όταν το heavy metal έμπαινε με ορμή στα μεγάλα ελληνικά γήπεδα, ως τη σύναξη της «αγίας τετράδας» του thrash metal στη Μαλακάσα το 2010, οι συναυλίες τους αποτυπώθηκαν στη μνήμη όσων βρέθηκαν εκεί, αλλά και στις σελίδες των εφημερίδων οι οποίες κατέγραφαν τη μουσική εμπειρία και την ατμόσφαιρα της πόλης, τις κοινωνικές αντιδράσεις, την αισθητική μιας γενιάς, ακόμη και τον τρόπο που η Ελλάδα έβλεπε τότε το «σκληρό ροκ».
1993: «Φωτιά» στη Νέα Σμύρνη
Το πρώτο ελληνικό ραντεβού με τους Metallica γράφτηκε στις 27 Ιουνίου 1993 στο γήπεδο του Πανιωνίου. Η χώρα βρισκόταν ακόμη σε μια μεταβατική πολιτισμική φάση. Τα μεγάλα ξένα live ήταν ελάχιστα, το heavy metal κουβαλούσε μια σχεδόν «επικίνδυνη» φήμη και οι συναυλίες τέτοιου μεγέθους αντιμετωπίζονταν σχεδόν σαν κοινωνικά γεγονότα υψηλού ρίσκου.
Newsletter
Κάθε Κυριακή γράφουμε Ιστορία για το inbox σου
«ΤΑ ΝΕΑ» της 28ης Ιουνίου 1993, μεταφέρουν το σκηνικό με κινηματογραφικές λεπτομέρειες:
«Τα χρώματα της συναυλίας: Μαύρο, μαύρο, μαύρο και γαλάζιο μπλε. Οι “φαν” και οι αστυνομικοί. Δύο ξένοι στην ίδια πόλη».
Η Νέα Σμύρνη σε αστυνομικό κλοιό
Το ρεπορτάζ της Μαρίας Μαρκουλή περιέγραφε μια Νέα Σμύρνη σε κατάσταση συναυλιακού πυρετού. Από νωρίς το απόγευμα οι οπαδοί είχαν κατακλύσει το γήπεδο για να εξασφαλίσουν θέση κοντά στη σκηνή, ενώ η αστυνομική παρουσία ήταν ασφυκτική:
«Ο Πανιώνιος και τα γύρω τετράγωνα σε αστυνομικό κλοιό. Κόντρες στα στενά της Νέας Σμύρνης. Κυνηγητά. Η δράση μεταφέρεται σε απόσταση από τη συναυλία».
«ΤΑ ΝΕΑ», 28.6.1993, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» | «ΤΑ ΝΕΑ»
Η εικόνα της εποχής αποτυπώνεται σχεδόν αυτούσια μέσα από τις λεπτομέρειες του δημοσιεύματος: μαύρα T-shirts με γοτθικά σύμβολα, νεαροί οπαδοί, ανοιχτά αναψυκτικά για να μη χρησιμοποιηθούν τα μπουκάλια ως αντικείμενα ρίψης, φωτογράφοι σε ειδική εξέδρα ασφαλείας. Ακόμη και οι πολυκατοικίες γύρω από το γήπεδο μετατράπηκαν σε αυτοσχέδιες VIP κερκίδες:
«Καλή θέα από τις γύρω πολυκατοικίες. Θέσεις περιζήτητες και αναψυκτικά δωρεάν […] Ηλικίες: μικρές. Οι νεαροί θαυμαστές και κάποιοι ρόκερς με παρελθόν. Επίσημοι: Μπα… Πολύ σκληρό για επισήμους».
Παροξυσμός
Όταν οι Metallica ανέβηκαν στη σκηνή, η βραδιά πήρε σχεδόν αποκαλυπτικές διαστάσεις:
«“Φωτιά” στη Νέα Σμύρνη. Ο εμπρηστικός μηχανισμός με το… όνομα Metallica προκάλεσε αλλεπάλληλες εκρήξεις έντασης και παροξυσμού, κύματα συμπαγή θορύβου και ισχυρότατου ροκ εντ ρολ».
Το δημοσίευμα περιέγραφε «18-20.000 οπαδούς» να παραδίδονται «σε ένα λουτρό θορύβου με την ψυχή και το σώμα», ενώ μπροστά από τη σκηνή σχηματιζόταν ο περίφημος «λάκος με τα φίδια», το πρωτόγονο mosh pit μιας εποχής όπου το live ήταν περισσότερο σωματική δοκιμασία παρά απλή συναυλία.
Οι Metallica στην πρώτη τους συναυλία στην Ελλάδα, στο γήπεδο του Πανιωνίου στη Νέα Σμύρνη, τον Ιούνιο του 1993.
Η πρώτη επαφή της μπάντας με το ελληνικό κοινό άφησε ισχυρό αποτύπωμα και στους ίδιους τους Metallica. Ο μπασίστας Τζέισον Νιούστεντ είπε από σκηνής:
«Κάναμε δέκα χρόνια όμως να έρθουμε στην Ελλάδα και είμαστε ευτυχισμένοι που παίζουμε εδώ. Ευχαριστούμε που ήρθατε».
1999: Η επιστροφή στη Ριζούπολη
Έξι χρόνια αργότερα, στις 12 Ιουνίου 1999, οι Metallica επέστρεψαν στην Αθήνα για μια συναυλία στο γήπεδο «Γεώργιος Καμάρας» στη Ριζούπολη, στο πλαίσιο της περιοδείας The Garage Remains the Same. Το «Black Album» είχε ήδη μετατρέψει τη μπάντα από metal φαινόμενο σε παγκόσμιο mainstream μέγεθος και η Ελλάδα βίωνε την περίοδο της μεγάλης συναυλιακής έκρηξης των late ’90s.
Την παραμονή της συναυλίας, ο Σάκης Δημητρακόπουλος στο «ΒΗΜΑ» της 11ης Ιουνίου 1999, χαρακτήριζε τη βραδιά ως «την πιο καυτή εμπειρία της χρονιάς» και σημείωνε:
«Εξι χρόνια μετά το πρώτο ανεπανάληπτο σόου στην Ελλάδα – διάρκειας τρεισήμισι ωρών – οι Metallica έρχονται ξανά με σκοπό να ξεσηκώσουν το εγχώριο κοινό και να κάνουν φανερό ότι δεν έχουν παραδώσει ακόμη τα σκήπτρα στο βασίλειο του σκληρού ήχου».
«ΤΟ ΒΗΜΑ», 11.6.1999, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» | «ΤΑ ΝΕΑ»
Από metal φαινόμενο σε παγκόσμιο υπερθέαμα
Το δημοσίευμα στεκόταν ιδιαίτερα στη μεταμόρφωση της μπάντας μετά το «Black Album»:
«Οι Metallica είναι το χέβι μέταλ γκρουπ που αντιλήφθηκε την ώρα ακριβώς που έπρεπε ότι με το πέρασμα στην ωριμότητα όφειλαν να αλλάξουν και τον ήχο τους, αν ήθελαν το κοινό που τους παρακολουθεί να διευρυνθεί και να μην περιοριστεί στους πιτσιρικάδες που συνήθως ακούν χέβι μέταλ».
Φωτογραφία: Niclas Swanlund.
Πηγή: https://www.metallica.com
Ταυτόχρονα, καταγραφόταν και η τεράστια πλέον παραγωγή της περιοδείας τους:
«Επτά διπλές νταλίκες θα μεταφέρουν το εντυπωσιακό οπτικοακουστικό σύστημά τους που αποτελείται από 200 ηχεία (τα οποία θα κρεμαστούν σε όλες τις πλευρές της σκηνής στο ύψος των 12 μέτρων), άλλους τόσους προβολείς ρομπότ, ενώ την προετοιμασία έχουν αναλάβει 95 ξένοι και 300 έλληνες τεχνικοί».
Το setlist εκείνης της βραδιάς ισορρόπησε ανάμεσα στις διασκευές του Garage Inc., στα κλασικά κομμάτια και στις επιτυχίες των 90s: από το «So What» και το «Last Caress» ως τα «Master of Puppets», «One», «Nothing Else Matters», «Sad But True», «Creeping Death», «Enter Sandman» και, στο τελευταίο encore, το «Battery».
Εκείνη η συναυλία σηματοδοτούσε την οριστική είσοδο της Ελλάδας στον χάρτη των μεγάλων ευρωπαϊκών περιοδειών. Οι Metallica δεν έρχονταν πια ως ένα «επικίνδυνο» metal συγκρότημα, αλλά ως παγκόσμιο συναυλιακό υπερθέαμα.
2007: Η Μαλακάσα και το «Sick of the Studio»
Η τρίτη εμφάνιση των Metallica στην Ελλάδα ήρθε την 3η Ιουλίου του 2007, στο Terra Vibe Park της Μαλακάσας, στο πλαίσιο του Sick of the Studio ’07. Εκεί πλέον η σχέση της μπάντας με το ελληνικό κοινό είχε αποκτήσει διαστάσεις τελετουργίας.
Οι Metallica ανέβηκαν στη σκηνή μέσα σε καπνούς, κάτω από το πανό «Sick Of The Studio». Για δυόμισι ώρες, η Μαλακάσα μετατράπηκε σε ένα τεράστιο metal πεδίο έκρηξης με περισσότερους από 25.000 θεατές.
Οι Metallica στη σκηνή του Terra Vibe Park στη Μαλακάσα, 3.7.2007.
Φωτογραφία: Jeff Yeager.
Πηγή: https://www.metallica.com
Ένα setlist επιστροφής στις ρίζες
Το setlist της βραδιάς στη Μαλακάσα είχε έντονο χαρακτήρα επιστροφής στις ρίζες:
«Creeping Death», «Fuel», «Wherever I May Roam», «For Whom the Bell Tolls», «Welcome Home (Sanitarium)», «…And Justice for All», «Disposable Heroes», «Orion», «Fade to Black», «Master of Puppets», «Battery», «One», «Enter Sandman», «Whiplash» και «Seek & Destroy».
Η εμφάνιση είχε και ιστορικές μικρές πρωτιές για το ελληνικό κοινό. Ήταν η πρώτη φορά που τα «…And Justice for All» και «Orion» παίχτηκαν στην Ελλάδα.
Η ανταπόκριση του κοινού ήταν εκρηκτική, όπως περιγράφει το rocking.gr την επόμενη μέρα:
«Το κοινό, που ξεπερνούσε τις 25.000, δημιούργησε έντονη ατμόσφαιρα με mosh pit, stage diving και αντικείμενα που πετάγονταν στον αέρα».
Οι Metallica στη σκηνή του Terra Vibe Park στη Μαλακάσα, 3.7.2007.
Φωτογραφία: Jeff Yeager.
Πηγή: https://www.metallica.com
Ακόμη και ο James Hetfield έμοιαζε έκπληκτος από την ανταπόκριση του ελληνικού κοινού, επαναλαμβάνοντας συνεχώς από σκηνής το «I don’t believe it». Ενώ ο Lars Ulrich δεσμεύτηκε ότι η μπάντα θα επιστρέψει σύντομα.
Ωστόσο, η συναυλία άφησε το αποτύπωμά της και στο φυσικό περιβάλλον της Μαλακάσας. Το έδαφος μετά το live ήταν σκαμμένο και κατεστραμμένο, χωρίς ίχνος γρασιδιού.
2010: Η «αγία τετράδα» του thrash metal
Τρία χρόνια αργότερα, στις 24 Ιουνίου 2010, οι Metallica επέστρεψαν ξανά στη Μαλακάσα για το Sonisphere Festival, αυτή τη φορά ως μέρος της θρυλικής “Big Four” περιοδείας μαζί με Slayer, Megadeth και Anthrax. Για τους φίλους του thrash metal, το γεγονός αντιμετωπίστηκε σχεδόν ως ιστορική σύνοδος κορυφής.
Ο Σάκης Δημητρακόπουλος περιέγραφε στο «ΒΗΜΑ» της 19ης Φεβρουαρίου 2010 την άφιξη του συγκροτήματος ως ένα από τα μεγαλύτερα συναυλιακά γεγονότα εκείνης της χρονιάς:
«Στο ξεκίνημα της περιοδείας ο κιθαρίστας των Αnthrax Σκοτ Ιαν είχε σχολιάσει:
“Το κοινό θέλει από το 1984 να παίξουν μαζί αυτά τα τέσσερα συγκροτήματα. Μιλάμε για 26 χρόνια προσδοκίας! Πιστεύω πως όχι μόνο θα ανταποκριθούμε στις προσδοκίες του, αλλά θα τις ξεπεράσουμε. Καμία άλλη τετράδα συγκροτημάτων με τέτοια επιρροή δεν το έχει κάνει ποτέ αυτό. Φαντάζεστε οι Βeatles, οι Stones, οι Who και οι Ζeppelin να εμφανίζονταν μαζί; ΄Η οι Sabbath, οι Ρriest, οι Μaiden και οι Μotorhead; Εντάξει, μπορεί να τα παραλέω, αλλά τόσο μεγάλο γεγονός νιώθω ότι είναι”».
Η εμφάνιση των Metallica εκείνο το βράδυ περιλάμβανε 18 τραγούδια από επτά διαφορετικούς δίσκους, με πρώτη εκτέλεση στην Αθήνα για τα «Ride The Lightning», «Blackened», «Breadfan» και «Motorbreath».
Πλέον, κάθε ελληνική εμφάνισή τους λειτουργούσε και σαν μια μικρή αναδρομή στην ίδια την ιστορία του heavy metal.
Κοιτάζοντας πίσω, από τον αστυνομικό κλοιό της Νέας Σμύρνης και τις νταλίκες της Ριζούπολης, μέχρι το χώμα της Μαλακάσας που δεν άντεξε το βάρος 25.000 θεατών, οι Metallica δεν πέρασαν ποτέ αθόρυβα από την Ελλάδα. Οι συναυλίες τους αποτελούν σταθμούς της σχέσης του ελληνικού κοινού με το μεγάλο διεθνές ροκ θέαμα.
