Στις 17 Απριλίου 1961, ο Μάνος Χατζιδάκις τιμάται με το Όσκαρ καλύτερου τραγουδιού για «Τα παιδιά του Πειραιά», από την ταινία «Ποτέ την Κυριακή» του Ζυλ Ντασσέν.
Όπως μετέδιδε «ΤΟ ΒΗΜΑ» της 19ης Απριλίου 1961, σε ανταπόκριση από τη Σάντα Μόνικα της Καλιφόρνια:
«Ο Έλλην συνθέτης κ. Μάνος Χατζιδάκις ετιμήθη χθες με το βραβείον Όσκαρ του καλύτερου κινηματογραφικού τραγουδιού του έτους 1960 δια την σύνθεσίν του “Τα παιδιά του Πειραιά”, που ηκούετο εις την πασίγνωστον πλέον ταινίαν του Ζυλ Ντασσέν “Ποτέ την Κυριακή”.
Newsletter
Κάθε Κυριακή γράφουμε Ιστορία για το inbox σου
»Η απονομή των εφετεινών Όσκαρ – του μεγαλύτερου βραβείου της Αμερικής δια το καλύτερον επίτευγμα της εβδόμης τέχνης – εγένετο κατά την διάρκειαν μεγαλοπρεπούς τελετής, εις την οποίαν παρέστησαν 2.500 περίπου άτομα, περιλαμβανομένων πολλών γνωστοτάτων ηθοποιών του Χόλλυγουντ».
«ΤΟ ΒΗΜΑ» 19.4.1961. Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ»|«ΤΑ ΝΕΑ»
Η διάκριση αυτή δεν ήταν απλώς μια προσωπική επιτυχία. Ήταν η πρώτη φορά που έλληνας συνθέτης έφτανε σε μια τέτοια κορυφή, μεταφέροντας μαζί του ένα κομμάτι της χώρας.
Η συγκίνηση του ελληνικού κοινού
Η απήχηση στο ελληνικό κοινό υπήρξε έντονη. «Ο ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ» της 22ας Απριλίου 1961, κατέγραφε το κλίμα:
«Με έκπληξη, αλλά και ζωηρή συγκίνηση, το φιλόμουσο ελληνικό κοινόν δέχθηκε την περασμένη Τρίτη την απονομή του εφετεινού Όσκαρ για το καλύτερο τραγούδι σε ταινία, στον δημοφιλέστατο συνθέτη Μάνο Χατζιδάκι, δημιουργό των “Παιδιών του Πειραιά” και τόσων άλλων πασίγνωστων τραγουδιών […]
»Ο πολυβραβευμένος Έλληνας συνθέτης – μέχρι σήμερα έχει κερδίσει δυο πρώτα βραβεία στα ισάριθμα Φεστιβάλ Ελαφρού τραγουδιού του Ε.Ι.Ρ., το βραβείο των Γάλλων συνθετών για τα “Παιδιά του Πειραιά” σαν του καλύτερου “φόλκλορικού” τραγουδιού της χρονιάς, τον “Γερμανικό χρυσό δίσκο” για την πάνω από ένα εκατομμύριο κυκλοφορία αντιτύπων του δίσκου “Τα παιδιά του Πειραιά” και τώρα το Όσκαρ, το μεγαλύτερο βραβείο που μπορεί να πάρη συνθέτης για ένα τραγούδι του […]
»Η μεγάλη αυτή τιμή, που για πρώτη φορά γίνεται σε Έλληνα συνθέτη, αντανακλά, όπως είπε και ο ίδιος ο βραβευθείς, στην Ελλάδα».
«ΤΑ NEA» 18.4.1961. Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ»|«ΤΑ ΝΕΑ»
Ο ίδιος ο Χατζιδάκις, στις πρώτες δηλώσεις του, έσπευσε να αποδώσει συλλογική διάσταση στη βράβευση, συνδέοντάς την με την Ελλάδα.
Όπως έλεγε σε συνέντευξη που έδωσε στον Γ. Κ. Πηλιχό που δημοσίευσαν «ΤΑ NEA» της 19ης Απριλίου 1961:
«Με πολλή συγκίνηση δέχθηκα την αναγγελία ότι η Κινηματογραφική Ακαδημία του Χόλλυγουντ μου απένειμε το εφετεινό “Όσκαρ” για το καλύτερο τραγούδι σε φιλμ της περιόδου 1960.
»Ομολογώ ότι παρά της προηγηθείσες φήμες πως επρόκειτο να κερδίσω το όσκαρ, δεν περίμενα ότι τελικά θα μου γινόταν αυτή η τιμή. Τώρα που αυτό είναι γεγονός νοιώθω εξαιρετικά συγκινημένος και ευτυχής […]
«Το Όσκαρ ανήκει και στην Ελλάδα»
»Οποιαδήποτε τιμή γίνεται για έναν Έλληνα έξω από την Ελλάδα, δικαιωματικά την εισπράττει η ίδια η χώρα μας, γιατί όλες οι πραγματικές, φυσιογνωμίες του τόπου σ’ ότι κι’ αν φτιάχνουν κουβαλάνε μαζί τους κι ένα μεγάλο μέρος από την Ελλάδα.
»Γι’ αυτό λοιπόν το Όσκαρ που κέρδισα ανήκει εξ ίσου και στην χώρα μου. Αλλωστε γιατί διακρίθηκε στο εξωτερικό; Γιατί κάνω ελληνική μουσική».
Δεν παρέλειψε, μάλιστα, να αναφερθεί και στην πρώτη ελληνίδα ηθοποιό που κέρδισε Όσκαρ:
«Πάντως ας μη λησμονούμε, ότι στην μεγάλη αυτή τιμητική διάκριση προηγήθηκε η Κατίνα Παξινού»
Η μεγάλη ηθοποιοός είχε κερδίσει το Όσκαρ Β’ Γυναικείου Ρόλου, το 1944, για την ερμηνεία της ως «Πιλάρ» στην ταινία «Για ποιον χτυπά η καμπάνα».
Παρά τη διεθνή επιτυχία και τις προτάσεις που ακολούθησαν, ο συνθέτης παρέμενε βαθιά δεμένος με την Ελλάδα. Όπως δήλωνε:
«Ο,τι θέλουν οι ξένοι από μένα θα τους το ετοιμάζω από δω, όπως συνέβαινε ως τώρα. Μου είναι αδύνατον να αποχωριστώ για πολύ καιρό τον τόπο μου»
Το επαγγελματικό όραμα
Η βράβευση, ωστόσο, δεν τον έκανε να επαναπαυθεί. Αντίθετα, όπως έλεγε:
«Αισθάνομαι πως μόλις τώρα αρχίζω την καριέρα μου… και ξέρω ότι η λαμπρή αρχή απαιτεί και λαμπρή συνέχεια.»
Όσον αφορά τα σχέδιά του, αποκάλυπτε τότε ένα μεγάλο του όραμα:
«Εκτός από την υποχρέωση που χω να κάνω την μουσική στην ταινία “Ο Λέων της Σπάρτης”, παραγωγής “Τουέντιθ Σέντσουρυ Φοξ”, πρέπει να τελειώσω ως το τέλος του χρόνου την πρώτη μου όπερα, που έχω ήδη αρχίσει να γράφω εδώ και πολύ καιρό.
»Ο ίδιος έπλεξα την υπόθεσί της, ενώ ο φίλος μου ποιητής Νίκος Γκάτσος έγραψε μετά το λιμπρέττο. Πρόκειται για μια μοντέρνα ιστορία για την Μελλισάνθη μου».
Η όπερα που τότε παρουσιαζόταν ως «έργο ζωής» του Χατζιδάκι δεν πήρε ποτέ την τελική της μορφή. Ο συνθέτης, πάντως, δεν εγκατέλειψε την ιδέα. Το υλικό εξελίχθηκε και μεταμορφώθηκε με τα χρόνια σε ένα από τα πιο ιδιαίτερα έργα του, τον «Μεγάλο Ερωτικό». Δεν πρόκειται για όπερα, αλλά για έναν κύκλο τραγουδιών με έντονη δραματουργική σκέψη και ποιητική αφήγηση που θυμίζουν σκηνικό έργο.
