Τι θα συμβεί αν οι ΗΠΑ χτυπήσουν το Ιράν; Τα 7 πιθανά σενάρια

Ένα βήμα πριν το στρατιωτικό πλήγμα στο Ιράν φαίνεται πως είναι οι ΗΠΑ. Ενώ οι πιθανοί στόχοι είναι σε μεγάλο βαθμό προβλέψιμοι, το αποτέλεσμα δεν είναι.

Ποια θα μπορούσαν να είναι τα πιθανά σενάρια αν δεν επιτευχθεί την τελευταία στιγμή κάποια συμφωνία με την Τεχεράνη και ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αποφασίσει να διατάξει επίθεση των αμερικανικών δυνάμεων; Το BBC αναλύει.

1. Στοχευμένα πλήγματα, ελάχιστα θύματα αμάχων, μετάβαση στη δημοκρατία

Οι αμερικανικές αεροπορικές και ναυτικές δυνάμεις πραγματοποιούν περιορισμένα, ακριβή πλήγματα με στόχο στρατιωτικές βάσεις των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) και της παραστρατιωτικής δύναμης Μπασίτζ, εκτοξευτήρες και αποθήκες βαλλιστικών πυραύλων, καθώς και το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.

Ένα ήδη αποδυναμωμένο καθεστώς ανατρέπεται και, με την πάροδο του χρόνου, η χώρα μεταβαίνει σε μια πραγματική δημοκρατία, επιτρέποντας στο Ιράν να επανενταχθεί στη διεθνή κοινότητα.

Πρόκειται για ένα εξαιρετικά αισιόδοξο σενάριο. Η δυτική στρατιωτική επέμβαση στο Ιράκ και στη Λιβύη δεν οδήγησε σε ομαλή μετάβαση στη δημοκρατία. Αν και έβαλε τέλος σε σκληρές δικτατορίες, άνοιξε τον δρόμο για χρόνια χάους και αιματοχυσίας.

Η Συρία, η οποία πραγματοποίησε τη δική της επανάσταση και ανέτρεψε τον πρόεδρο Μπασάρ αλ-Άσαντ χωρίς δυτική στρατιωτική στήριξη το 2024, μέχρι στιγμής τα έχει καταφέρει καλύτερα.

2. Το καθεστώς επιβιώνει αλλά μετριάζει τις πολιτικές του

Αυτό θα μπορούσε γενικά να χαρακτηριστεί ως το «μοντέλο της Βενεζουέλας», όπου μια ταχεία και ισχυρή αμερικανική επέμβαση αφήνει το καθεστώς στη θέση του, αλλά το αναγκάζει να μετριάσει τις πολιτικές του.

Στην περίπτωση του Ιράν, αυτό θα σήμαινε ότι η Ισλαμική Δημοκρατία επιβιώνει, κάτι που δεν θα ικανοποιούσε μεγάλο μέρος των Ιρανών. αλλά εξαναγκάζεται να περιορίσει τη στήριξή της σε βίαιες πολιτοφυλακές στη Μέση Ανατολή, να σταματήσει ή να περιορίσει τα εγχώρια πυρηνικά και βαλλιστικά προγράμματα και να χαλαρώσει την καταστολή των διαδηλώσεων.

Και αυτό το σενάριο, ωστόσο, θεωρείται μάλλον απίθανο.

Η ηγεσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας παραμένει ανυποχώρητη και ανθεκτική σε αλλαγές εδώ και 47 χρόνια, ανίκανη να αλλάξει πορεία τώρα.

3. Το καθεστώς καταρρέει και αντικαθίσταται από στρατιωτική διακυβέρνηση

Πολλοί θεωρούν ότι αυτό είναι το πιο πιθανό σενάριο.

Αν και το καθεστώς είναι ξεκάθαρα αντιδημοφιλές σε μεγάλο μέρος του πληθυσμού και κάθε νέο κύμα διαδηλώσεων το αποδυναμώνει περαιτέρω, εξακολουθεί να υπάρχει ένας τεράστιος και πανταχού παρών μηχανισμός ασφαλείας με ζωτικό συμφέρον στη διατήρηση του status quo.

Ο βασικός λόγος που οι διαμαρτυρίες δεν έχουν μέχρι σήμερα ανατρέψει το καθεστώς είναι η απουσία σημαντικών αποστασιών από το εσωτερικό του, σε συνδυασμό με τη βούληση της εξουσίας να χρησιμοποιήσει απεριόριστη βία και αγριότητα για να παραμείνει στην εξουσία.

Μέσα στη σύγχυση που θα ακολουθούσε ενδεχόμενα αμερικανικά πλήγματα, είναι πιθανό το Ιράν να καταλήξει να κυβερνάται από ένα ισχυρό στρατιωτικό καθεστώς, αποτελούμενο σε μεγάλο βαθμό από στελέχη των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης.

4. Το Ιράν αντεπιτίθεται χτυπώντας αμερικανικές δυνάμεις και γειτονικές χώρες

Το Ιράν έχει δεσμευτεί ότι θα απαντήσει σε οποιαδήποτε αμερικανική επίθεση, δηλώνοντας ότι «το δάχτυλό του βρίσκεται στη σκανδάλη».

Αν και δεν μπορεί να συγκριθεί με τη δύναμη του αμερικανικού Ναυτικού και της Πολεμικής Αεροπορίας, θα μπορούσε να εξαπολύσει πλήγματα με το οπλοστάσιό του από βαλλιστικούς πυραύλους και drones, πολλά από τα οποία είναι κρυμμένα σε σπηλιές, υπόγειες εγκαταστάσεις ή απομονωμένες ορεινές περιοχές.

Υπάρχουν αμερικανικές βάσεις και εγκαταστάσεις κατά μήκος της αραβικής πλευράς του Κόλπου, κυρίως στο Μπαχρέιν και στο Κατάρ, όμως το Ιράν θα μπορούσε επίσης, αν το επέλεγε, να στοχεύσει κρίσιμες υποδομές χωρών που θα θεωρούσε ότι συμμετείχαν σε αμερικανική επίθεση, όπως η Ιορδανία.

Η καταστροφική επίθεση με πυραύλους και drones στις πετροχημικές εγκαταστάσεις της Saudi Aramco το 2019, η οποία αποδόθηκε σε φιλοϊρανική πολιτοφυλακή στο Ιράκ, έδειξε στους Σαουδάραβες πόσο ευάλωτοι είναι στους ιρανικούς πυραύλους.

Οι αραβικές χώρες του Κόλπου, σύμμαχοι των ΗΠΑ, ανησυχούν έντονα ότι οποιαδήποτε αμερικανική στρατιωτική ενέργεια θα καταλήξει να στραφεί εναντίον τους.

5. Το Ιράν αντεπιτίθεται τοποθετώντας νάρκες στον Κόλπο

Αυτό αποτελεί εδώ και δεκαετίες μια σοβαρή απειλή για την παγκόσμια ναυσιπλοΐα και τον ενεργειακό εφοδιασμό, από την εποχή του πολέμου Ιράν–Ιράκ (1980–1988), όταν το Ιράν είχε πράγματι ναρκοθετήσει θαλάσσιες οδούς και ναρκαλιευτικά του Βασιλικού Ναυτικού συνέβαλαν στην αποναρκοθέτησή τους.

Το στενό του Ορμούζ, ανάμεσα στο Ιράν και το Ομάν, αποτελεί κρίσιμο θαλάσσιο «λαιμό μπουκαλιού». Περίπου το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) και το 20-25% του πετρελαίου και των παραγώγων του διέρχονται ετησίως από εκεί.

Το Ιράν έχει πραγματοποιήσει ασκήσεις ταχείας ανάπτυξης θαλάσσιων ναρκών. Αν προχωρούσε σε μια τέτοια κίνηση, οι επιπτώσεις στο παγκόσμιο εμπόριο και στις τιμές του πετρελαίου θα ήταν αναπόφευκτες.

6. Το Ιράν αντεπιτίθεται βυθίζοντας αμερικανικό πολεμικό πλοίο

Ανησυχία προκαλεί μια «επίθεση σμήνους». Σε ένα τέτοιο σενάριο το Ιράν εξαπολύει τόσα πολλά drones με εκρηκτικά και ταχύπλοα με τορπίλες εναντίον ενός ή περισσότερων στόχων, ώστε ακόμη και τα προηγμένα συστήματα άμυνας του αμερικανικού Ναυτικού να μην προλαβαίνουν να τα εξουδετερώσουν όλα.

Το ναυτικό των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης έχει εδώ και χρόνια αντικαταστήσει το συμβατικό ιρανικό ναυτικό στον Κόλπο, ενώ ορισμένοι από τους διοικητές του είχαν εκπαιδευτεί ακόμη και στο Ντάρτμουθ την εποχή του Σάχη.

Τα ιρανικά πληρώματα έχουν επικεντρώσει μεγάλο μέρος της εκπαίδευσής τους στον ανορθόδοξο ή «ασύμμετρο» πόλεμο, αναζητώντας τρόπους να υπερκεράσουν ή να παρακάμψουν την τεχνολογική υπεροχή του Πέμπτου Στόλου των ΗΠΑ.

Η βύθιση ενός αμερικανικού πολεμικού πλοίου, με πιθανή αιχμαλωσία επιζώντων μελών του πληρώματος, θα αποτελούσε τεράστια ταπείνωση για τις ΗΠΑ.

Αν και θεωρείται απίθανο, αξίζει να σημειωθεί ότι το πανάκριβο αντιτορπιλικό USS Cole υπέστη σοβαρές ζημιές από επίθεση αυτοκτονίας της Αλ Κάιντα στο λιμάνι του Άντεν το 2000, με 17 νεκρούς Αμερικανούς ναύτες. Νωρίτερα, το 1987, Ιρακινός πιλότος είχε εκτοξεύσει κατά λάθος δύο πυραύλους Exocet εναντίον του USS Stark, σκοτώνοντας 37 ναύτες.

7. Το καθεστώς καταρρέει και επικρατεί χάος

Πρόκειται για έναν απολύτως πραγματικό κίνδυνο και μία από τις βασικές ανησυχίες γειτονικών χωρών όπως το Κατάρ και η Σαουδική Αραβία.

Πέρα από το ενδεχόμενο εμφυλίου πολέμου, όπως συνέβη στη Συρία, την Υεμένη και τη Λιβύη, υπάρχει και ο κίνδυνος, μέσα στο χάος, οι εθνοτικές εντάσεις να εξελιχθούν σε ένοπλες συγκρούσεις, καθώς Κούρδοι, Μπαλούχοι και άλλες μειονότητες θα προσπαθήσουν να προστατεύσουν τους πληθυσμούς τους σε ένα εθνικό κενό εξουσίας.

Μεγάλο μέρος της Μέσης Ανατολής θα χαιρόταν να δει το τέλος της Ισλαμικής Δημοκρατίας -κανείς περισσότερο από το Ισραήλ, το οποίο έχει ήδη καταφέρει βαριά πλήγματα στους συμμάχους του Ιράν στην περιοχή και φοβάται μια υπαρξιακή απειλή από το ύποπτο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.

Ωστόσο, κανείς δεν θέλει να δει τη μεγαλύτερη χώρα της Μέσης Ανατολής σε πληθυσμό -περίπου 93 εκατομμύρια- να βυθίζεται στο χάος, προκαλώντας ανθρωπιστική και προσφυγική κρίση.

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος αυτή τη στιγμή είναι ότι ο πρόεδρος Τραμπ, έχοντας συγκεντρώσει μια τόσο ισχυρή στρατιωτική δύναμη κοντά στα σύνορα του Ιράν, θα αποφασίσει ότι πρέπει να δράσει για να μη χάσει το κύρος του, οδηγώντας σε έναν πόλεμο χωρίς ξεκάθαρο τελικό στόχο και με απρόβλεπτες και ενδεχομένως καταστροφικές συνέπειες.