Πού πας, στρατιωτάκι;

Κάνε μας τη χάρη και στείλε στο αρχηγείο τις εικόνες


που βλέπει το μάτι σου.


Είσαι ήδη καλωδιωμένος,


οι διαταγές μας περνούν


κατ’ ευθείαν στο μυαλό σου, είσαι ένας τηλεκατευθυνόμενος παγκόσμιος στρατιώτης

«Πώς είδες τους Αμερικανούς να τα πηγαίνουν;» έσπευσα να ρωτήσω μόλις συνάντησα κάποιον φίλο μου καθαρόαιμο τεχνοκράτη και λάτρη του ορθολογισμού σε κάθε εκδήλωση της ζωής. Κατάλαβε αμέσως ότι δεν ενδιαφερόμουν για τις αγωνιστικές επιδόσεις τους ούτε για οποιοδήποτε αθλητικό δρώμενο. Ρωτούσα πώς τα πήγαν με τους Ολυμπιακούς Αγώνες σαν στρατιωτική επιχείρηση και μάλιστα με όλες τις πιθανότητες εμπλοκής μεταξύ εχθρικών τμημάτων.

Είναι γνωστό ότι οι Αμερικανοί δεν παύουν να αναζητούν ευκαιρίες. Δοκιμάζουν στην πράξη τα επιχειρησιακά όνειρά τους για αποτελεσματικές και προπαντός όχι δαπανηρές σε δικό τους αίμα επεμβάσεις. Οι Ολυμπιακοί Αγώνες προσέφεραν με την απίστευτη κο σμοσυρροή και τον γιγαντισμό τους αρκετό υλικό για τους λάτρεις των στρατιωτικών και παραστρατιωτικών δοκιμών. Τα συμπεράσματα θα γίνουν γνωστά αργότερα, φυσικά, όταν θα έχουν υποστεί τα δεδομένα την κατάλληλη επεξεργασία ώστε να αποθηκευθούν ως μόνιμες πλέον πληροφορίες. Αυτή τη στιγμή σειρά έχει η επιχείρηση στη Βοσνία, να δείξει, σε όσους ενδιαφέρονται, πώς βλέπουν οι Αμερικανοί τα καινούργια παιχνίδια πολέμου.

Παραμυθένιος


εξοπλισμός

Η παρουσία των αμερικανικών στρατευμάτων στη Βοσνία, ανεξάρτητα από τους γεωπολιτικούς και διπλωματικούς στόχους της, δίνει την ευκαιρία στους προμηθευτές του στρατού και στο επιτελείο να χρησιμοποιήσουν τον χώρο σαν ένα απέραντο δοκιμαστήριο των νέων τεχνολογικών εφαρμογών. Μετά τις «ασκήσεις» στον πόλεμο του Περσικού Κόλπου και τις απαραίτητες διορθώσεις που επέβαλε, ήλθε πάλι η ώρα των επί τόπου δοκιμών. Βρέθηκε πεδίο μάχης, εντοπίστηκε αντίπαλος στρατός και προχωρούν στην εφηρμοσμένη πλέον έρευνα για τον ρόλο της πληροφορικής, του κυβερνοχώρου και των νέων αντιλήψεων στην καλωδίωση των φαντάρων την ώρα των επιχειρήσεων.

Από όσα ελάχιστα και σκόπιμα, φυσικά, έχουν διαρρεύσει αυτή τη στιγμή δοκιμάζονται στη Βοσνία:

1. Κάμερες υπερερύθρων για ανίχνευση νάρκης σε απόσταση 100 μέτρων. Τα ύπουλα αυτά βλήματα φαίνεται ότι παρουσιάζουν διαφορετική θερμική εικόνα και μαζί με τις ανωμαλίες από το ανεσκαμμένο χώμα δίνουν στην οθόνη μια αρκετά σαφή προειδοποίηση για το πού είναι θαμμένα περιμένοντας τα θύματά τους.

2. Μια καινούργια στολή για ναρκαλιευτές. Ζυγίζει περίπου δέκα κιλά και περιλαμβάνει απρόσβλητη σε θραύσματα μάσκα, ύφασμα παραγεμισμένο με Κέβλαρ, το υλικό των αλεξίσφαιρων γιλέκων, μπότες με ειδικές σχάρες στη σόλα και μεταλλική πλάκα για να διοχετεύονται μακριά τα αέρια της όποιας απρόβλεπτης έκρηξης και να μένουν άθικτα τα πόδια.

3. Για την προστασία από τους ελεύθερους σκοπευτές δοκιμάζονται ειδικά κεραμικά κομμάτια χωμένα σε πυκνά ραμμένες θήκες ενός αμπέχονου που θέλει να παρέχει προστασία στις δύσκολες ώρες των περιπολιών σε αφιλόξενες γειτονιές.

4. Για τα εχθρικά βλήματα, που φθάνουν εκπέμποντας ειδικά σήματα ώστε να εντοπίσουν τον στόχο τους και μετά να εκραγούν, ως αντίδοτο δοκιμάζονται ειδικές συσκευές παραπλάνησης. Πολυκατευθυντικές κεραίες πιάνουν τα σήματα των επερχόμενων βλημάτων και τα στέλνουν πίσω παραλλαγμένα με τέτοιον τρόπο ώστε να νομίζουν ότι έφθασαν στο ύψος του στόχου και να εκρήγνυνται ανώδυνα πριν την ώρα τους.

5. Μια συσκευή διάσωσης στρατιωτικών που έπεσαν σε εχθρικό έδαφος. Το κατόρθωμα του αμερικανού πιλότου Σκοτ Ο’ Γκρέιντι να γλιτώσει φθάνοντας στους δικούς του αν και είχε πέσει μέσα στις σερβικές γραμμές δίδαξε εκτός των άλλων τους ανωτέρους του ότι χρειαζόταν νέος πομπός για αυτούς τους ανθρώπους, απρόσβλητος από παρεμβολές και λαθρακούσματα. Τώρα λοιπόν δοκιμάζεται πομπός με έτοιμα από πριν μηνύματα για παροχή βοήθειας. Πακεταρισμένα σε ηλεκτρομαγνητικές ριπές με διάρκεια μόλις εκατομμυριοστών του δευτερολέπτου φαίνεται ότι για καιρό θα διαφεύγουν από τον εχθρό και μέσα σε μισή ώρα μέσω δορυφόρου και των επίγειων κεραιών θα έχουν φθάσει στο σημείο όπου σταθμεύει η ομάδα διάσωσης.

6. Ειδικές πλάκες βιδωμένες επάνω στα τεθωρακισμένα άρματα δημιουργούν ψυχρές ζώνες κάνοντάς τα να ξεχωρίζουν από τα εχθρικά στις οθόνες των ανιχνευτών υπερέρυθρης ακτινοβολίας. Ετσι θα αποφεύγεται στο μέλλον το οδυνηρό πυρ «εκ φιλίων τμημάτων», δηλαδή οι στρατιώτες να πηγαίνουν από τα βλήματα των δικών τους ανθρώπων.

Και ακόμη, οι αξιωματικοί πλέον, από εκεί όπου βρίσκονται, μπορούν να συσκέπτονται με τους συναδέλφους τους δείχνοντας εικόνες από τα πεδία των μαχών σε τηλεσυσκέψεις ενώ στην πραγματικότητα βρίσκονται σε χιλιάδων χιλιομέτρων απόσταση. Ο κατάλογος ήδη αυτή τη στιγμή είναι μακρός. Περιλαμβάνει συστήματα που επανέρχονται διορθωμένα και δοκιμάζονται για δεύτερη φορά, όπως αισθητήρια για την καταγραφή της κίνησης αυτοκινήτων αλλά και πεζών ανθρώπων σε απόσταση. Ακόμη, τζιπ με ραντάρ, κάμερα, σύστημα παγκόσμιων συντεταγμένων, λέιζερ, ψηφιακές πυξίδες για να μεταδίδει σε μεγάλη απόσταση και με ακρίβεια τι βλέπει, συγκρότημα σκηνών ενωμένων, θερμαινόμενων, με τουαλέτες και ηλεκτρικές πρίζες. Ως και αυτόματος μεταφραστής από τα σερβοκροατικά στα αγγλικά κυκλοφορεί στα χέρια των αμερικανών στρατιωτικών.

Ο στρατιώτης


του 21ου αιώνα

Ενώ το πείραμα της Βοσνίας ήταν σε εξέλιξη, ψυχολόγοι και τεχνολόγοι συναντήθηκαν στη Μασαχουσέτη για να σκιτσάρουν το περίγραμμα του στρατιώτη του 21ου αιώνα. Η κεντρική ιδέα ήταν «ο στρατιώτης ως σύστημα». Γυρίσαμε ξανά δηλαδή στη στρατηγική αξία και στη διαμόρφωση κάθε μάχιμου ατόμου χωριστά. Τα πράγματα δεν ήταν πάντοτε έτσι. Κάποια εποχή η βρετανική κυβέρνηση, π.χ., έκανε αυστηρότατους ελέγχους στα τρόφιμα. Τότε ακόμη πίστευε ότι ένας ακόμη πόλεμος, ίσως εναντίον των Σοβιετικών, ήταν πολύ κοντά και έπρεπε ο πληθυσμός, από όπου αντλούνται οι μέλλοντες στρατιώτες, να τρώει ό,τι πιο προσεγμένο και υγιεινό για να μην κλατάρουν τα παιδιά στο πεδίο της μάχης. Οι έλεγχοι χαλάρωσαν αργότερα όταν οι στρατηγικές άλλαξαν. Οταν πια τα άτομα έχασαν την αξία τους, στα πεδία των μαχών οι απώλειες πολλών στρατιωτών θεωρούνταν δικαιολογημένες. Τότε δεν ήταν παρά τροφή για τα κανόνια.

Μετά το Βιετνάμ και τον Λίβανο, κάθε φέρετρο που επέστρεφε γεμάτο στις Ηνωμένες Πολιτείες έκοβε ψήφους και προκαλούσε πονοκέφαλο στους πολιτικούς. Επανήλθαμε λοιπόν στην αντίληψη ότι κάθε στρατιώτης είναι ολόκληρος κόσμος. Και αυτός ο ένας εξαιτίας της απληστίας των μέσων για φρέσκο υλικό στις ειδήσεις τους μπορεί με κάποια αποκλίνουσα συμπεριφορά να καταστρέψει προσπάθειες μηνών των καραβανάδων ανωτέρων του. Ετσι ο στρατιώτης στο μέλλον είναι πρώτα απ’ όλα υπό το βλέμμα των ΜΜΕ και από αυτόν περιμένουν να βγάλουν ένα ψωμί. Οι ανώτεροί του τον προετοιμάζουν για αυτό, τον προστατεύουν και τον παραφουσκώνουν με κάθε είδους παρελκόμενα ή ουσιώδη για να επιβιώσει σε οποιεσδήποτε συνθήκες. Θα έχει μάλιστα στη διάθεσή του ένα όπλο διπλής χρήσεως που εκτός από συμβατικές σφαίρες θα εκτοξεύει και χειροβομβίδες σε απόσταση ενός χιλιομέτρου μειώνοντας έτσι ακόμη περισσότερο την πιθανότητα προσέγγισης με τον εχθρό και φυσικά το ρίσκο για τραυματισμούς.

Πυρ, κίνηση


και πληροφορία

Πέρα πλέον από τις κλασικές παραμέτρους στη διεξαγωγή των εχθροπραξιών, το πυρ και την κίνηση των στρατευμάτων, τώρα η χημεία του πολέμου συμπληρώνεται από μια τρίτη και πολύ βασική παράμετρο, την Πληροφορία. Πώς θα κινηθούν και πώς θα ρίξουν οι στρατιώτες καθορίζεται από τις πληροφορίες που συγκεντρώνονται κάθε στιγμή πλέον και τελικά οι πιο αναγκαίες διοχετεύονται ξανά στον στρατιώτη.

Η πορεία είναι προδιαγεγραμμένη. Από τον δορυφόρο που σαν τεράστιος καθρέφτης επιτρέπει να στέλλονται τα σήματα οπουδήποτε στη Γη προχωρούμε σε τρισδιάστατους χάρτες στα υπολογιστικά μηχανήματα και σχεδόν σε χειροπιαστές εικόνες για να προβάλλονται μέσα από το κράνος μπροστά στα μάτια κάθε στρατιώτη.

Για τη συνέχεια μας προϊδεάζουν ταινίες όπως ο «Παγκόσμιος Στρατιώτης» όπου κάποιοι σκληροτράχηλοι στρατιώτες συγκροτούν ένα σώμα ικανότατων, πανάκριβων, περιζήτητων, καλά φυλασσόμενων τηλεκατευθυνόμενων ψυχών και κορμιών. Ακούν ό,τι τους στέλλεται μέσα από τα ειδικά σήματα, αισθάνονται ό,τι τους αφήνουν να αισθανθούν. Οι επιτελείς βλέπουν μέσα από το μάτι του καθενός με ειδική μικροκάμερα συνδεδεμένη με το επιτελείο.

Η ταινία που γυρίστηκε εδώ και τρία χρόνια προέβλεψε ουσιαστικά την εξατομίκευση, και πάλι, των στρατιωτικών δυνάμεων. Το κλασικό χακί έχει φύγει από τις στολές, δεν χρειάζεται πια οι στρατιώτες να σέρνονται στη γη, ενώ μέσα στο οπλοστάσιό τους περίοπτη θέση κατέχει η Πληροφορία και όσα μπορούν να επιτύχουν με αυτήν τα υπολογιστικά μηχανήματα. Αλλωστε σε ένα από τα τελευταία τεύχη μιας έγκυρης επιθεώρησης που εκφράζει τις απόψεις Γερακιών σε θέματα εξωτερικής πολιτικής αναφέρεται κυνικότατα ότι η Αμερική θα πρέπει να αξιοποιήσει στρατιωτικά την υπεροχή της στην πληροφορική όσο γίνεται πιο γρήγορα.

Επίλογος

Οι στρατοί των προχωρημένων τεχνολογικά χωρών ετοιμάζονται για ριζικές ανανεώσεις, κυρίως χάρη στην πληροφορική και στα βιντεοκυκλώματα, περιμένοντας ότι αυτό θα τους εξασφαλίσει μεγάλα οφέλη με μικρό κόστος σε ανθρώπινη σάρκα. Ο φίλος μου όμως ήταν αισιόδοξος: «Παρατηρώ σημάδια παρακμής στην Αυτοκρατορία, που δεν είναι πια σε θέση ούτε καν να τα κρύψει», μου είπε ευχαριστημένα. Αμήν.