Στον πυρήνα της εθνικής μας ύπαρξης, εδώ και 200 χρόνια δύο βασικές κατευθύνσεις που υπερβαίνουν τα στενά και πρόσκαιρα ιδεολογικά σχήματα συγκρούονται με ορμή. Από τη μια, η περί της μικρής Ελλάδας που μειώνει το βεληνεκές της για να περνά απαρατήρητη. Η λογική αυτή είναι βαθιά συντηρητική και αδιέξοδη. Η άλλη προσέγγιση είναι αυτή της Εξυπνης Ελλάδας. Η θέση αυτή κινείται με λελογισμένο τρόπο διεθνώς στη μεγιστοποίηση του αποτυπώματος της χώρας σε επίπεδο σκληρής, ήπιας και οικονομικής ισχύος. Η ιδέα της Εξυπνης Ελλάδας εκπροσωπείται από την πάντα ενεργή Μεσαία Τάξη που διαχρονικά αποτέλεσε το εμβρυουλκό εθνικών εξελίξεων ακόμη και σε προ-νεωτερικό επίπεδο (π.χ. Φιλική Εταιρεία).
Η κίνηση των Αθηνών να αποστείλει δύο ζεύγη F-16 και δύο φρεγάτες στην Κύπρο επανενεργοποίησε την τριβή των δύο τάσεων, όπως και την αντίδραση της Τουρκίας που έστειλε κι αυτή 3 ζεύγη F-16 στα Κατεχόμενα. Οι θιασώτες της μικρής Ελλάδας έσπευσαν να ψέξουν την Αθήνα για την ορθολογική της επιλογή να κάνει προβολή ισχύος στην Κύπρο και για τη βούλησή της να στείλει το μήνυμα ότι το Ολον του Ελληνισμού δεν έχει «τυφλά σημεία» στην Αμυνά του.
Επιχειρήματα τύπου «πού πάμε να μπλέξουμε» ή «αυτές είναι εθνικιστικές ενέργειες» άρχισαν να ακούγονται για άλλη μια φορά από τους ίδιους κύκλους που δημοσίως έχουν υποστηρίξει ότι η κατεύθυνση του κατευνασμού είναι η μόνη «ορθολογική» [sic] επιλογή μας προς την Αγκυρα, ή πως οφείλουμε να κατανοούμε τις ανησυχίες της Τουρκίας για το Αιγαίο, μια θέση που ακούει μόνο τις τουρκικές εμμονές δίχως να δίνει προσοχή στην πρόνοια της αβλαβούς διέλευσης που καταρρίπτει εμφατικά τα τουρκικά επιχειρήματα περί ασφυξίας.
Αφ’ ενός είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η Αθήνα έπραξε ορθολογικά. Το ισχυρό μήνυμα υποστήριξης προς τον Κυπριακό Ελληνισμό είναι μια διαρκής υπόμνηση της γεωστρατηγικής υποχρέωσης της Αθήνας προς τη Λευκωσία αλλά και της πολιτικής υπεραξίας που ο Ελληνισμός αντλεί από τον δεσμό του «δυο κράτη, μια καρδιά».
Αφ’ ετέρου, η κίνηση της Ελλάδας οδήγησε την Τουρκία σε σημαντικό σφάλμα. Και τα σφάλματα πληρώνονται στη διεθνή πολιτική. Η μετακίνηση των 3 ζευγών F-16 προς τα Κατεχόμενα έρχεται σε ευθεία σύγκρουση με τον πυρήνα των κανονισμών International Traffic in Arms Regulations του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών. Βασικός σκοπός λειτουργίας του ΙΤΑR είναι ο έλεγχος της εξαγωγής πληροφοριών αμερικανικής αμυντικής τεχνολογίας με στόχο την προάσπιση της εθνικής ασφάλειας.
Η προσγείωση τουρκικών F-16, αεροσκάφη που φέρουν αμερικανική αμυντική τεχνολογία στα κατεχόμενα της Κύπρου, δηλαδή σε έδαφος μη αναγνωρισμένο από τις ΗΠΑ, αποτελεί καταφανέστατη εκδοχή μη εξουσιοδοτημένης κατανομής [unauthorized transfer] αμερικανικής αμυντικής τεχνολογίας βάσει των κανονισμών ΙΤΑR. Αυτό δίνει το δικαίωμα στο υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ να «παγώσει» απευθείας προγράμματα αναβάθμισης αμυντικών μέσων, ή μελλοντικές πωλήσεις όπλων στην Τουρκία. Η Αθήνα οφείλει να κινήσει το θέμα με τεχνοκρατικό προγραμματισμό. Η Εξυπνη Ελλάδα δεν είναι ούτε ταπεινή ούτε μικρή ούτε θα κάτσει στη γωνιά της φοβικά να παρακολουθεί την Τουρκία να σπέρνει ανέμους επενδύοντας στις θύελλες.
Ο κ. Σπύρος Ν. Λίτσας είναι καθηγητής Θεωρίας Διεθνών Σχέσεων και διευθυντής του Μεταπτυχιακού Προγράμματος των Διεθνών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας.
