Σε μια καθοριστική κίνηση για την περιβαλλοντική πολιτική της χώρας, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας υπέγραψε την Πέμπτη το Προεδρικό Διάταγμα (Π.Δ.) για τον χαρακτηρισμό και την προστασία της νήσου Γυάρου, σηματοδοτώντας μια νέα εποχή για τις προστατευόμενες περιοχές της Ελλάδας.

Το συγκεκριμένο διάταγμα αποτελεί τον «οδηγό» για τη θωράκιση του συνόλου του δικτύου Natura 2000 στη χώρα, καθώς είναι το πρώτο που εκπονείται με βάση το νέο θεσμικό πλαίσιο (ν. 4685/2020).

Σύμφωνα με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το μοντέλο της Γυάρου θα ακολουθήσει σύντομα μια σειρά διαταγμάτων για όλες τις προστατευόμενες περιοχές, συμπεριλαμβανομένων των δύο νέων Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων σε Αιγαίο και Ιόνιο.

Το «οχυρό» της Monachus monachus

Η Γυάρος, γνωστή ιστορικά ως τόπος εξορίας, αναδεικνύεται πλέον σε διεθνές σύμβολο οικολογικής προστασίας. Το νησί φιλοξενεί έναν από τους σημαντικότερους πληθυσμούς της απειλούμενης Μεσογειακής φώκιας (Monachus monachus), με περίπου 60 άτομα να αναπαράγονται στις ακτές του.

Με τη νέα νομοθετική πράξη, η προστασία που ίσχυε από το 2019 με προσωρινές αποφάσεις παγιώνεται και ισχυροποιείται, καλύπτοντας τόσο τη χερσαία έκταση όσο και τη θαλάσσια ζώνη σε ακτίνα 3 ναυτικών μιλίων.

Τι προβλέπει το Προεδρικό Διάταγμα

Το Π.Δ. εισάγει ένα αυστηρό σύστημα ζωνών, εξισορροπώντας την απόλυτη προστασία της φύσης με την ανάγκη διατήρησης της ιστορικής μνήμης:

  • Οριστική απαγόρευση αλιείας: Απαγορεύεται κάθε αλιευτική δραστηριότητα (επαγγελματική και ερασιτεχνική) στα 3 ν.μ. γύρω από το νησί, με στόχο την πλήρη ανάκαμψη των ιχθυαποθεμάτων.
  • Ζώνες Απόλυτης Προστασίας: Θεσπίζονται τρεις ζώνες όπου προστατεύονται κρίσιμα ενδιαιτήματα για τη φώκια, τον Μύχο (θαλασσοπούλι) και τα πολύτιμα θαλάσσια λιβάδια Ποσειδωνίας.
  • Ζώνη Βιώσιμης Διαχείρισης: Προβλέπεται ειδική μέριμνα για το τμήμα των ιστορικών κτιρίων των φυλακών, επιτρέποντας εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης, αναγνωρίζοντας την ιστορική και πολιτιστική αξία του νησιού.
  • Ζώνες Ήπιων Δραστηριοτήτων: Περιοχές υψηλής οικολογικής αξίας όπου επιτρέπονται μόνο ελεγχόμενες, μη παρεμβατικές δραστηριότητες.

Συνολική στρατηγική για τη βιοποικιλότητα

Η υπογραφή του Π.Δ. για τη Γυάρο εντάσσεται σε έναν ευρύτερο εθνικό σχεδιασμό. Η κυβέρνηση και το Υπουργείο Περιβάλλοντος προωθούν μια δέσμη ενεργειών που περιλαμβάνει τρεις άξονες.

Την ολοκλήρωση των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών για όλη τη χώρα, την καθιέρωση των θεσμών «Απάτητα Βουνά» και «Απάτητες Παραλίες» και την ενίσχυση του ΟΦΥΠΕΚΑ με πόρους και προσωπικό για την αποτελεσματική διαχείριση των περιοχών αυτών.

Με την κίνηση αυτή, η Ελλάδα ευθυγραμμίζεται πλήρως με τις ευρωπαϊκές επιταγές για την αποκατάσταση της φύσης, μετατρέποντας τη Γυάρο από ένα νησί «στερημένο» από ζωή στο παρελθόν, σε έναν ζωντανό πυρήνα βιοποικιλότητας για το μέλλον.