Με την Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου και την άτυπη Σύνοδο κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης της περασμένης εβδομάδας στο φόντο, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι πως υπάρχει έντονη κινητικότητα σε επίπεδο ευρωπαϊκών κυβερνήσεων -με το σημερινό Eurogroup και το αυριανό ECOFIN να τραβούν το ενδιαφέρον- ούτως ώστε να δοθούν σύντομα λύσεις σε ζητήματα που χρονίζουν. Οι κυβερνήσεις των μεγάλων ευρωπαϊκών χωρών μάλιστα εμφανίζονται διατεθειμένες να κινηθούν ταχύτερα -αδιαφορώντας για εμπόδια ή διαφωνίες- σε μια σειρά από ζητήματα που σχετίζονται με την ενίσχυση της θέσης της Ευρώπης σε μια γεωπολιτική πραγματικότητα που καθορίζεται από την ισχύ και όχι από τους κανόνες.
«Βαθιά ευρωπαϊκή στιγμή» και πολλές ταχύτητες
Έτσι σήμερα η γερμανική κυβέρνηση -η οποία εμφανίζεται από τις πιο «δραστήριες» το τελευταίο διάστημα- ξεκαθάρισε αρχικά ότι ναι μεν υπάρχουν συζητήσεις μεταξύ του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς και του Γάλλου προέδρου Εμμανουέλ Μακρόν για την δημιουργία μιας ευρωπαϊκής πυρηνικής αποτροπής, αλλά ότι αυτές βρίσκονται σε πολύ πρώιμο στάδιο. Σύμφωνα με εκπρόσωπο της κυβέρνησης Μερτς, στόχος των επαφών είναι να διερευνηθούν τρόποι στενότερης συνεργασίας στον τομέα της πυρηνικής αποτροπής, διευκρινίζοντας ότι δεν πρόκειται για αντικατάσταση της αμερικανικής «πυρηνικής ομπρέλας», αλλά για τη συμπλήρωση και την ενίσχυσή της. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στην πυρηνική αποτροπή του ΝΑΤΟ. Αυτό ισχύει σήμερα και θέλουμε να συνεχίσει να ισχύει και στο μέλλον», υπογράμμισε.
Στη συνέχεια ο Γερμανός ΥΠΟΙΚ, Λαρς Κλίνγκμπαϊλ πριν την σύνοδο των Ευρωπαίων ομολόγων του που διεξάγεται στις Βρυξέλλες (σήμερα Eurogroup και αύριο ECOFIN) υποστήριξε ότι πλέον οι μεγάλες χώρες της Ένωσης θέλουν επιτάχυνση της διαδικασίας λήψης αποφάσεων και πως αυτό το ζητούν με απόλυτη διαφάνεια. Μεταξύ άλλων ο Κλίνγκμπαϊλ, τόνισε ότι τα κράτη-μέλη δεν πρέπει να κρύβονται άλλο πίσω από τα εθνικά τους συμφέροντα και πρόσθεσε πως: «Θέλουμε να λύσουμε τους κόμπους, θέλουμε να βρούμε λύσεις. Αυτή είναι μια βαθιά ευρωπαϊκή στιγμή». Ο Κλίνγκμπαϊλ, ο οποίος εδώ και κάποιο διάστημα μιλάει ανοιχτά για μια Ευρώπη πολλών ταχυτήτων θέλησε να στείλει και ένα μήνυμα κατευνασμού υποστηρίζοντας ότι «η Γερμανία είναι έτοιμη να προχωρήσει σε συμβιβασμούς». Ο Κλίνγκμπαϊλ ξεκαθάρισε ότι το σχήμα των EU6 των έξι μεγάλων οικονομιών της ΕΕ – Πολωνία, Ισπανία, Ιταλία, Γαλλία, Γερμανία και Ολλανδία – δεσμεύτηκαν να προωθήσουν έργα που έχουν μπλοκαριστεί από την πολύπλοκη διαδικασία λήψης αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών αναταράξεων.
Η ομάδα πραγματοποίησε την πρώτη της τηλεδιάσκεψη υπουργών Οικονομικών και Οικονομίας στα τέλη Ιανουαρίου, αφού ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, κατέστησε σαφή τη φιλοδοξία του να αναλάβει τον έλεγχο της Γροιλανδίας από τη Δανία, σύμμαχο στο ΝΑΤΟ και κράτος-μέλος της ΕΕ. Σήμερα το σχήμα «EU6» συνεδρίασε εκ νέου, στο περιθώριο της συνάντησης του Eurogroup και η επόμενη συνάντηση σχεδιάζεται για τις 9-10 Μαρτίου.
Μέχρι και 10 τρισ ευρώ καταθέσεις θέλουν να «απελευθερώσουν» με την ενοποίηση κεφαλαιαγορών
Όπως τόνισε ο Γερμανός ΥΠΟΙΚ, τα γεγονότα των αρχών του έτους με τη Γροιλανδία λειτούργησαν ως αφύπνιση για όσους ενδιαφέρονται για το μέλλον της Ευρώπης, οδηγώντας σε μεγαλύτερη διάθεση συνεργασίας. Ένα από τα βασικά θέματα της συνεδρίασης των υπουργών Οικονομικών της ΕΕ είναι η ενοποίηση κεφαλαιαγορών, η οποία θα μπορούσε να διοχετεύσει περίπου 10 τρισεκατομμύρια ευρώ που σήμερα παραμένουν αδρανή σε τραπεζικές καταθέσεις, προς επενδύσεις σε τομείς όπως η πράσινη ενέργεια, η ψηφιακή τεχνολογία, η άμυνα και η ασφάλεια, η αεροδιαστημική, οι ημιαγωγοί και η βιοτεχνολογία. «Αν καταφέρουμε να σημειώσουμε πρόοδο μέσα στη χρονιά, αυτό θα αλλάξει τα δεδομένα», κατέληξε.
Τι συζητιέται στις Βρυξέλλες
Παράλληλα, οι υπουργοί Οικονομικών θα εξετάσουν στρατηγικές ενίσχυσης του ρόλου του ευρώ ως διεθνούς νομίσματος. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει καταθέσει προτάσεις μεταρρυθμίσεων που στοχεύουν στην αύξηση της παγκόσμιας ανταγωνιστικότητας του ευρώ, στη μείωση της εξάρτησης της Ευρώπης από το δολάριο των ΗΠΑ και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας της Ένωσης απέναντι σε οικονομικές πιέσεις από μεγάλες δυνάμεις, όπως οι ΗΠΑ και η Κίνα. Αναλυτές επισημαίνουν ότι το ευρώ υστερεί σημαντικά έναντι του δολαρίου ως αποθεματικό νόμισμα, ωστόσο η εφαρμογή των προτεινόμενων μέτρων θα μπορούσε να ενισχύσει τη χρηματοοικονομική επιρροή της Ευρώπης διεθνώς.
Μεταξύ των βασικών παρεμβάσεων που εξετάζονται είναι η άρση των εσωτερικών εμπορικών φραγμών εντός της ΕΕ των 27 κρατών μελών. Σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, οι υφιστάμενοι περιορισμοί ισοδυναμούν με δασμό 44% στα αγαθά και 110% στις υπηρεσίες. Η κατάργησή τους θα ενίσχυε την ελεύθερη κυκλοφορία προϊόντων και υπηρεσιών και θα δημιουργούσε μια πιο αποτελεσματική ενιαία αγορά.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει επίσης την ενοποίηση του εταιρικού δικαίου μέσω ενός ενιαίου νομικού πλαισίου, του λεγόμενου «28ου Καθεστώτος», ώστε οι επιχειρήσεις να μην χρειάζεται να συμμορφώνονται με 27 διαφορετικά εθνικά συστήματα. Ένα τέτοιο πλαίσιο θα απλοποιούσε τις διαδικασίες, θα μείωνε τις νομικές αβεβαιότητες και θα ενίσχυε την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών εταιρειών.
Στον τομέα της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, εξετάζεται η δημιουργία ενός πανευρωπαϊκού συστήματος εγγύησης τραπεζικών καταθέσεων, που θα παρέχει ίση προστασία στους αποταμιευτές ανεξαρτήτως χώρας ή τράπεζας. Παράλληλα, προτείνεται η μετατροπή του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας σε θεσμικό όργανο της ΕΕ με ρόλο στη διαχείριση κοινού χρέους, ενισχύοντας την άμυνα της ευρωζώνης απέναντι σε μελλοντικές κρίσεις.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στις ψηφιακές πρωτοβουλίες. Η εισαγωγή ενός ψηφιακού ευρώ θα δημιουργούσε ένα ευρωπαϊκά ελεγχόμενο σύστημα ηλεκτρονικών πληρωμών, ανεξάρτητο από αμερικανικούς κολοσσούς όπως η Visa και η Mastercard. Ταυτόχρονα, εξετάζεται η ανάπτυξη ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων σε ευρώ, όπως stablecoins και ψηφιοποιημένες καταθέσεις, με στόχο τον περιορισμό της κυριαρχίας του δολαρίου στον ψηφιακό χρηματοπιστωτικό τομέα. Η προώθηση του ευρώ ως βασικού νομίσματος τιμολόγησης στο διεθνές εμπόριο, η ενθάρρυνση τρίτων χωρών να εκδίδουν χρέος σε ευρώ και η παροχή γραμμών ρευστότητας σε ευρώ προς ξένες κεντρικές τράπεζες αποτελούν επίσης μέρος της στρατηγικής.
Συνολικά, οι πρωτοβουλίες αυτές αποσκοπούν στην ενίσχυση της οικονομικής κυριαρχίας της Ευρώπης, στη μείωση της εξάρτησής της από το δολάριο και στην αναβάθμιση του ρόλου του ευρώ στο διεθνές νομισματικό σύστημα. Οι κυβερνήσεις της ΕΕ, αλλά και τα θεσμικά όργανα της, ευελπιστούν ότι εάν εφαρμοστούν με επιτυχία, θα μπορούσαν να καταστήσουν την Ευρωπαϊκή Ένωση πιο ανθεκτική, πιο ανταγωνιστική και πιο ισχυρή στη διεθνή οικονομική σκηνή και κατ’ επέκταση και πέρα από τα στενά όρια της οικονομίας.
