Με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή να διανύει ήδη την έβδομη εβδομάδα, δύο ζητήματα κυριαρχούν στο ενεργειακό σκέλος: η πορεία των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου και οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στο παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα.
Μετρημένη και βραχύβια αύξηση των τιμών
Για τις διεθνείς τιμές ενισχύεται η πεποίθηση της αγοράς ότι υπάρχουν ικανές ποσότητες για να αποτρέψουν οποιαδήποτε έλλειψη τροφοδοσίας. Προ του πολέμου στη Μ. Ανατολή, υπήρχαν δρομολογημένες επενδύσεις που έφερναν μεγάλη αύξηση προσφοράς στην περίοδο 2027-2030. Οι ΗΠΑ προβλέπεται να έχουν διπλασιάσει τις εξαγωγές LNG έως το 2030 ενώ και το Κατάρ έχει νέα έργα online για το 2030 που οδηγούν σε 40% αύξηση των εξαγωγών. Στο πετρέλαιο η παγκόσμια παραγωγή προβλέπεται να αυξηθεί κατά 2-3 εκατ. βαρέλια/μέρα, τα οποία μπορούν άνετα να καλύψουν ακόμα και μια πλήρη διακοπή των εξαγωγών από το Ιράν.
Ακόμη και το σενάριο πλήρους διακοπής ροών από τα Στενά του Ορμούζ δεν προκαλεί πλέον έντονη ανησυχία. Η αγορά απορροφά την πίεση μέσω της αποδέσμευσης περίπου 400 εκατ. βαρελιών από τον ΙΕΑ, αλλά και μέσω των στρατηγικών αποθεμάτων της Κίνας (1,2 δισ. βαρέλια) που αξιοποιούνται γεωπολιτικά από το Πεκίνο. Παράλληλα, οι αγωγοί από Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ και Ιράκ που παρακάμπτουν το Ορμούζ διοχετεύουν άνω των 8 εκατ. βαρελιών ημερησίως, ενώ η συγκρατημένη ζήτηση καλύπτει το υπόλοιπο κενό. Οι τιμές λοιπόν ξεπερνούν τα Στενά του Ορμούζ. Εκτίμησή μου αποτελεί ότι έως το καλοκαίρι οι τιμές θα έχουν επανέλθει σχεδόν στα προ κρίσης επίπεδα.
Η παγκόσμια αγορά ετοιμάζεται για ένα μέλλον χωρίς Ορμούζ
Η δομική αλλαγή που αναδύεται από την πρόσφατη κρίση είναι το πλήγμα που δέχθηκαν οι άλλες χώρες του Περσικού στην αξιοπιστία τους ως προμηθευτές ενέργειας. Για τις χώρες του Κόλπου αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα η αποκατάσταση αυτής της αξιοπιστίας, κάτι που μπορεί να γίνει μόνο μέσω νέων καναλιών ενέργειας που θα αποφεύγουν τα Στενά του Ορμούζ. Δύο κατευθύνσεις φαίνεται να αναδύονται ως οι επικρατέστερες για τις νέες αυτές ροές. Η μία είναι δυτικά του Περσικού προς την Ερυθρά Θάλασσα που θα δώσει στις χώρες του Κόλπου πρόσβαση στην Ευρώπη μέσω μιας φιλικής για αυτούς πύλης, της Αιγύπτου. Η άλλη είναι ανατολικά του Περσικού προς την Αραβική Θάλασσα που θα δώσει στις χώρες του Κόλπου πρόσβαση στην Ασία μέσω μιας ακόμα φιλικής για αυτούς πύλης, του Πακιστάν.
Παράλληλα, αναμένεται αναζωπύρωση επενδύσεων σε νέες περιοχές εξόρυξης παγκοσμίως, με προτεραιότητα σε ώριμα κοιτάσματα και πολιτικά αξιόπιστες χώρες. Εδώ η Ελλάδα έχει πλεονέκτημα καθώς είναι έγκαιρα τοποθετημένη επί του πεδίου. Η υπογραφή στις 15 Απριλίου της σύμβασης για την ερευνητική γεώτρηση στο μπλοκ 2, στο ΒΔ Ιόνιο από την κοινοπραξία ExxonMobil – Energean – HELLENiQ Energy φέρνει την Ελλάδα στο επίκεντρο αυτής της διεθνούς προσοχής για εξορύξεις, ακριβώς πάνω στη χρονική στιγμή που όλοι ψάχνονται για λύσεις οι οποίες θα ξεπερνούν τα Στενά του Ορμούζ και αυτό είναι εξαιρετικό για τη χώρα.
Ο κ. Μιχάλης Μαθιουλάκης είναι αναλυτής Ενεργειακής Στρατηγικής, διδάκτορας Ενεργειακής Στρατηγικής του Τμήματος Διεθνών & Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, ακαδημαϊκός διευθυντής του Greek Energy Forum και επιστημονικός συνεργάτης
του ΕΛΙΑΜΕΠ.
