Το προσφυγικό ζήτημα ως «πολεοδομικό εργαλείο» θα απασχολήσει τους συμμετέχοντες σε εκδήλωση που οργανώνει την Τετάρτη το Ινστιτούτο Γκαίτε. Ποιο θα είναι το επόμενο στάδιο, μετά τα προσωρινά κέντρα υποδοχής και τους καταυλισμούς των χιλιάδων προσφύγων που έχουν φτάσει στις ευρωπαϊκές πόλεις; Τι συμβαίνει όταν το μέλλον των πόλεων δεν το καθορίζουν πια οι πολεοδόμοι αλλά τα μεταναστευτικά ρεύματα και οι αλλαγές στην αγορά εργασίας και τη δομή της οικογένειας;
Τις τελευταίες δεκαετίες, οι πολεοδόμοι παρακολουθούν τις άτυπες διαδικασίες που συμβαίνουν πλέον όχι μόνο στις λεγόμενες «χώρες του Νότου», αλλά και στις ευρωπαϊκές μητροπόλεις. Το μέλλον των πόλεων πλέον προκύπτει άμεσα μέσα από τις ανάγκες των πολιτών. Στην εκδήλωση του Ινστιτούτου Γκαίτε (Τετάρτη 18 Νοεμβρίου, στις 19:00, Ομήρου 14-16), θα συζητηθεί εάν πρέπει πλέον οι πολεοδόμοι να σκεφθούν διαφορετικά την έννοια «πόλη» ή να την επανεφεύρουν.
Ο πολεοδομικός σχεδιασμός «εκ των άνω» έχει κάνει τον κύκλο του –ο Κωνσταντίνος Μωραΐτης είναι πεπεισμένος γι’ αυτό. Οι διοικήσεις, οι πολιτικοί και οι πολεοδόμοι δεν μπορούν να ανακόψουν την πορεία μετασχηματισμού των πόλεων. Δεν θα ήταν επομένως πιο έξυπνο και ειλικρινές να παραιτηθεί κανείς από την προσπάθεια ελέγχου και να εναρμονίσει την οπτική του με αυτήν τη νέα μορφή της πολεοδομικής ανάπτυξης «εκ των κάτω»;
Τα μεγάλα κτιριακά συγκροτήματα προσφέρουν προσωρινά μόνο στους πρόσφυγες μια στέγη πάνω από το κεφάλι τους, λέει η Κρίστα Ράιχερ. Για μια λειτουργική πόλη χρειάζονται μακροπρόθεσμες λύσεις: οικονομική στέγαση και οικολογικές, αειφόρες κατασκευές.
Περισσότερες κατοικίες και περισσότερες υποδομές. Μια βιώσιμη πόλη για όλους, ώστε να μην επωμίζονται τα βάρη αποκλειστικά και μόνο οι ούτως ή άλλως υποβαθμισμένες γειτονιές.
Το ότι το φαινόμενο των προσφύγων στην αγορά κατοικίας δεν είναι καινούργιο ο Θωμάς Μαλούτας το διαπιστώνει στο παράδειγμα των πολλών Αλβανών που είναι ιδιοκτήτες σπιτιών στην Αθήνα. Τι μπορούμε να διδαχθούμε από αυτή την εξέλιξη; Η άτυπη αστική ανάπτυξη δεν περιλαμβάνει μόνο δράσεις σαν την «κηπουρική στη γειτονιά», που συμβάλλει στη σύσφιγξη των σχέσεων και την εδραίωση μιας ταυτότητας, ή την παρέμβαση και την προσφορά των πολιτών όπου το κοινωνικό κράτος παρουσιάζει κενά, λέει ο Στέφαν Βίλινγκερ. Οι διαδικασίες, εξηγεί, έχουν κάποιες φορές χαρακτήρα εξέγερσης και πάντοτε χαρακτηρίζονται από πείσμα. Το να τις ενσωματώσεις στον οργανισμό που ονομάζεται πόλη παραμένει μια πρόκληση.
Στην εκδήλωση θα μιλήσουν (στα ελληνικά και γερμανικά με ταυτόχρονη μετάφραση) οι Στέφαν Βίλινγκερ: Τμήμα Πολεοδομικής Ανάπτυξης, Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Οικοδομικής, Πολεοδομικής και Χωροταξικής Έρευνας (BBSR), Βόννη· Κρίστα Ράιχερ: καθηγήτρια Πολεοδομίας στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Ντόρτμουντ· Κωνσταντίνος Μωραΐτης: καθηγητής Αρχιτεκτονικής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο· Θωμάς Μαλούτας: καθηγητής Κοινωνικής Γεωγραφίας στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο.
Συντονισμός: Σπύρος Μοσκόβου, διευθυντής του Ελληνικού Προγράμματος της Deutsche Welle, Βόννη.
Η εκδήλωση πραγματοποιείται στο πλαίσιο του διεπιστημονικού εγχειρήματος έρευνας και σχεδίου ανταλλαγής «(In)formal Urbanism». Φοιτητές, καθηγητές, αλλά και άνθρωποι του καλλιτεχνικού και του δημοσιογραφικού χώρου από τη Γερμανία και την Ελλάδα επικεντρώνονται σε συμμετοχικά μοντέλα αστικής ανάπτυξης και χωροταξικού σχεδιασμού, όπου ο αστικός χώρος παράγεται συλλογικά από τους κατοίκους της πόλης.
Στο φουαγιέ του Ινστιτούτου Γκαίτε παρουσιάζονται δουλειές γερμανών και ελλήνων φοιτητών Αρχιτεκτονικής και Πολεοδομίας από τα workshops στις περιοχές Νόρντσταντ του Ντόρτμουντ και Αχαρνών (Αθήνα) με επίκεντρο τις μεταναστευτικές ροές. Το εγχείρημα πραγματοποιείται με πρωτοβουλία του Ινστιτούτου Γκαίτε και με την υποστήριξη του Ιδρύματος Ρόμπερτ Μπος (Robert Bosch Stiftung), σε συνεργασία με το Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Ντόρτμουντ και το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Χορηγός φιλοξενίας είναι ο Δήμος Αχαρνών.
