Η πρόσοψη στο κτίριο Europa στις Βρυξέλλες, αποτελείται από 3.750 δρύινα πλαίσια παραθύρων, τα οποία συγκεντρώθηκαν και επισκευάστηκαν από όλες τις χώρες της ΕΕ. «Ενωμένοι στη διαφορετικότητα» είναι το συμβολικό μήνυμα των ανισομερών πλαισίων, τα οποία το βράδυ φωτίζονται από 374 οικολογικές λυχνίες led. Το ορθογώνιο κτίριο, που αποτελεί την έδρα του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης, έχει 250 γραφεία, 16 αίθουσες συσκέψεων και περικλείει ένα εντυπωσιακό ωοειδές εσωτερικό, στη βάση του οποίου γίνονται οι δηλώσεις πριν και μετά τις κάθε λογής συσκέψεις των ευρωπαϊκών οργάνων και θεσμών.

Εκεί, στο λεγόμενο doorstep, μπροστά σε τεχνικούς της τηλεόρασης και σε δημοσιογράφους όλων των μέσων της Ευρώπης, βλέπει κανείς πολιτικούς να διαβάζουν τις ολιγόλεπτες δηλώσεις τους από κόλλες χαρτί που κρατούν οι συνεργάτες τους μπροστά τους. Αυτό το πρωτόγονο και ταπεινωτικό autocue είναι πολύ διαδεδομένο, παρά το θλιβερό θέαμα των υπουργών που δεν αρθρώνουν δυο κουβέντες από στήθους για τα θέματα του χαρτοφυλακίου τους.

Το χειρότερο είναι να μαθαίνει κάποιος από τα κουτσομπολιά των διαδρόμων ότι και μέσα στα διάφορα συμβούλια, στα οποία συζητούνται σοβαρά ή και κρίσιμα θέματα για την Ευρώπη, ο «διάλογος» συχνά εξαντλείται σε μια αλληλουχία προκατασκευασμένων γραπτών ομιλιών. Πάνε οι εποχές του αυθορμητισμού που χάριζαν αυθεντικά στιγμιότυπα στην Ιστορία. Πλέον, όλα αποστειρώνονται συστηματικά από τις στρατιές των συμβούλων και των ειδικών επικοινωνίας. Ειρωνικό, εφόσον το αποτέλεσμα καταλήγει στην έλλειψη επικοινωνίας.

Είναι άδικο, όμως, να πέσει η ευθύνη στους συμβούλους, όταν προφανώς η καρδιά του προβλήματος βρίσκεται στις προσωπικότητες που υπηρετούν. Ακριβέστερα, στην έλλειψη προσωπικοτήτων. Τίποτα δεν αντικατοπτρίζει και δεν εξηγεί καλύτερα το έλλειμμα ηγεσίας στην Ευρώπη, από αυτές τις γραπτές κόλλες χαρτί που περιλαμβάνουν όλη τη σοφία της – απαραίτητης – γραφειοκρατίας, αλλά εκθέτουν την αδυναμία των κομιστών τους στα κέντρα λήψης των αποφάσεων.

Οι ατζέντες είναι βαριές, ψηφιακό ευρώ, ενοποίηση αγορών και δικτύων, άμυνα και ασφάλεια, μεταναστευτικό, δημογραφικό, αγροτικό, στεγαστικό, πληθωρισμός, στασιμότητα. Ο κόσμος γύρω φλέγεται από απρόβλεπτες και ασύμβατες απειλές. Η τεχνολογία προκαλεί δυσανάγνωστους κινδύνους. Αλλά αυτά δεν είναι αξεπέραστα ζητήματα. Το πραγματικό υπαρξιακό πρόβλημα της Ευρώπης είναι η ευμάρειά της.

Η απροθυμία των πολιτών και των πολιτικών τους να παραιτηθούν από προνόμια που δεν συμβαδίζουν με το σήμερα, όχι για να χάσουν, αλλά για να τα αναμορφώσουν και να τα προσαρμόσουν στο σήμερα. Ομως, οι πολίτες προτιμούν τον λαϊκισμό από τον ρεαλισμό και οι πολιτικοί ενδίδουν στον όχλο αντί να κονταροχτυπιούνται στην Εκκλησία του Δήμου. Και όσο στρουθοκαμηλίζουν όλοι χάνουν αυτό που προσπαθούν να προστατεύσουν. Σε εμάς, όταν άλλοι υπόσχονταν να επανιδρύσουν το κράτος, παλαιός πολιτικός συνήθιζε να υπενθυμίζει ότι αυτό που χρειάζεται είναι «επανίδρυση του θεσμού του υπουργού».

«Στα σχεδόν δεκαπέντε χρόνια από την έναρξη της οικονομικής κρίσης, η πολιτική αποϊδεολογικοποιήθηκε, έγινε πιο γραφειοκρατική. Και όταν πολιτικοποιείται για να κερδηθούν εκλογές, αυτό συμβαίνει με τρόπο άγαρμπο και προφανή και η γραφειοκρατία μετατρέπεται σε λαϊκισμό» σχολιάζει εμπειρότατος πολιτικός που έζησε ιστορικές στιγμές στην ελληνική και την ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή. Ολα αυτά καταλήγουν στην έλλειψη σεβασμού στους θεσμούς και στους αντιπάλους. Και εκεί ξεφυτρώνουν τα σκάνδαλα, τα σκοτεινά συστήματα, η διαπλοκή, η ασυδοσία.

Στη δική μας χώρα δεν έγινε μια οργανωμένη σοβαρή συζήτηση, γιατί μετά τη χρεοκοπία και τα επώδυνα μέτρα λιτότητας είδαμε ξανά άλλες χώρες, όπως η Πορτογαλία, η Ιρλανδία, η Τσεχία, η Ρουμανία, οι Βαλτικές Χώρες, να μας προσπερνούν. Βιαστήκαμε να ανακουφιστούμε με το rebound της δημοσιονομικής καμπύλης και να ξοδέψουμε στα πελατειακά δίκτυα τα ευρωπαϊκά κονδύλια. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αντί να διαμορφώνει τις απαραίτητες συναινέσεις για το μέλλον, παρακολουθεί τις εξελίξεις που, εσωτερικά, διαμορφώνονται από τα ολισθήματα της κυβέρνησης και του «γαλάζιου» μηχανισμού, ο οποίος τη στηρίζει. Ας μην αναφερθούμε πάλι στον ΟΠΕΚΕΠΕ και στα Τέμπη. Δεν είναι ειρωνικό ο Πρωθυπουργός να μιλά σε υψηλά τραπέζια για τους κινδύνους και τις ευκαιρίες της Τεχνητής Νοημοσύνης και από κάτω τα συνήθη τρωκτικά να ροκανίζουν τα κονδύλια για την κατάρτιση των εργαζομένων;

Είναι η νοοτροπία που δεν αλλάζει. Μόλις η ΝΔ τσίμπησε λίγες μονάδες στις δημοσκοπήσεις χάρη στον πόλεμο, ο Κ. Μητσοτάκης δέχθηκε πίεση για αιφνίδιες εκλογές. Αν αποσταθεροποιηθεί η χώρα σε μια δυσμενή συγκυρία λίγο ενδιαφέρει τους υποστηρικτές αυτής της άποψης, αρκεί να διασφαλίσουν το βουλευτικό τους έδρανο. Ο πόλεμος, όμως, κάποτε θα τελειώσει και θα αφήσει πίσω του πολλά απρόβλεπτα, αλλά και μια ακρίβεια απολύτως προβλέψιμη και κυρίως «μη παλέψιμη»: καταφεύγει σε αυτόν τον νεολογισμό για να ακριβολογήσει αξιωματούχος που από τη θέση του μπορεί να αντιληφθεί καλύτερα τις δυναμικές της συγκυρίας.

Πάντως, δεν χρειάζεται να είναι κάποιος βοηθός φακίρη για να αντιληφθεί ότι οι περισσότεροι υπουργοί έχουν κατεβάσει τα μολύβια και τρέχουν για τις εκλογές. Το συζητούν, σχεδόν ανοιχτά, και μεταξύ τους στην κυβέρνηση. Γι’ αυτό ο πόλεμος είναι μια κάποια λύση, έφυγε η προσοχή του κόσμου από τα σκάνδαλα και στράφηκε στις φρεγάτες και στην τιμή της βενζίνης. Αλλά τι γίνεται με τις υποκλοπές, οι οποίες «δεν απασχολούν κανέναν», όταν ένας από τους βασικούς ιδιώτες που καταδικάστηκαν σε πρώτο βαθμό για το Predator απειλεί ανοιχτά με αποκαλύψεις την κυβέρνηση, δηλαδή το Μέγαρο Μαξίμου που επόπτευε την ΕΥΠ, η οποία σύμφωνα με τις ενδείξεις που πρέκυψαν στο δικαστήριο, φαίνεται ότι άνοιξε την πόρτα της στο κακόβουλο λογισμικό; Τι προσθέτουν πολιτικά οι υπουργικοί έπαινοι στο διαγραμμένο στέλεχος του ΠαΣοΚ, το οποίο μέχρι χθες στήριζε επίμονα την άποψη του Χάρη Δούκα να αποκλειστεί η συνεργασία ΠαΣοΚ – ΝΔ και ξαφνικά φέρεται να προαλείφεται για υπουργοποίηση στον αναμενόμενο ανασχηματισμό; Κουτσομπολιά θα πείτε, αλλά με αυτά και αυτά όλο και περισσότεροι «γαλάζιοι» ανεβαίνουν στα κάγκελα για εκλογές – σωσίβιο, και ο σώζων εαυτόν σωθήτω. Γιατί ξέρουν ότι ο λογαριασμός στο τέλος έρχεται μαζεμένος.