Την περασμένη Κυριακή, στο Μουσείο Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή στο Παγκράτι, βίωσα μια αίσθηση απόλυτης ευτυχίας: στεκόμενη μπροστά σε έναν εμβληματικό πίνακα του Σαγκάλ (Μπουκέτο με μιμόζες, 1954-1955) είχα στα δεξιά μου ένα πορτρέτο του Μοντιλιάνι (Πορτρέτο της Beatrice Hastings, 1915) και στα αριστερά μου έναν Πικάσο που έκοβε την ανάσα (Ταυρομαχία, 1960). Δεν ξέρω πόση ώρα παρέμεινα εκεί εστιάζοντας το βλέμμα από τον έναν πίνακα στον άλλον και απολαμβάνοντας τη μοναδική αισθητική εμπειρία. Τόση ομορφιά συγκεντρωμένη σε τόσο λίγα τετραγωνικά!
Αυτή η αίσθηση ψυχικής ευφορίας που μου δημιουργήθηκε από τη θέαση των 83 αριστουργηματικών έργων της έκθεσης «Από τον Monet στον Warhol» με ακολούθησε ολόκληρη την ημέρα. Και ομολογώ ότι δεν θα μοιραζόμουν σήμερα μαζί σας αυτές τις προσωπικές στιγμές αν κατά μια ευτυχή συγκυρία, την επομένη το πρωί, ο διευθυντής του «Βήματος» – Περικλής Δημητρολόπουλος – δεν έθετε υπόψη μου ένα άρθρο για τις θεραπευτικές ιδιότητες της θέασης της τέχνης. Περαιτέρω διερεύνηση του θέματος έδειξε ότι πράγματι η θέαση έργων τέχνης σε γκαλερί και μουσεία έχει άμεσο θετικό αντίκτυπο στον ανθρώπινο οργανισμό.
Χαρακτηριστικά είναι τα ευρήματα πρόσφατης μελέτης που διενεργήθηκε από ερευνητές του Ινστιτούτου Ψυχιατρικής, Ψυχολογίας και Νευροεπιστήμης του Βασιλικού Κολεγίου στο Λονδίνο. Οι ερευνητές μελέτησαν τις φυσιολογικές αντιδράσεις των συμμετεχόντων – 50 εθελοντές ηλικίας 18-40 ετών – τους οποίους χώρισαν σε δύο ομάδες: στην πρώτη οι εθελοντές απόλαυσαν αριστουργήματα καλλιτεχνών διεθνούς φήμης, στην Πινακοθήκη Courtauld στο Λονδίνο, ενώ στη δεύτερη έβλεπαν αναπαραγωγές των ίδιων έργων σε ένα παρόμοιο περιβάλλον.
Προς έκπληξη των ερευνητών διαπιστώθηκε ότι τα επίπεδα κορτιζόλης – της βασικής ορμόνης του στρες – μειώθηκαν κατά μέσο όρο 22% στην ομάδα της πινακοθήκης, σε σύγκριση με μόλις 8% για τη δεύτερη ομάδα. Ομοίως, δύο δείκτες φλεγμονής (IL-6 και TNF-α) οι οποίοι συνδέονται με μια σειρά χρονίων παθήσεων – από τα καρδιαγγειακά νοσήματα και τον διαβήτη μέχρι την κατάθλιψη – μειώθηκαν κατά 30% και 28% αντίστοιχα στους εθελοντές της πρώτης ομάδας, ενώ δεν σημειώθηκε καμία μεταβολή τους στους εθελοντές της δεύτερης ομάδας.
Η παραπάνω μελέτη είναι μια από τις πολλές που δείχνουν ότι η τέχνη δεν μας συγκινεί μόνο συναισθηματικά – καθησυχάζει ολόκληρο τον οργανισμό. Δηλαδή, προστατεύει σώμα και πνεύμα! Διόλου τυχαία, στο Ηνωμένο Βασίλειο, τον Καναδά, το Βέλγιο και τη Γαλλία οι γιατροί μπορούν πλέον να συνταγογραφούν την τέχνη ως αυτή να ήταν φάρμακο (κυρίως για την κατάθλιψη): επίσκεψη σε μουσείο με ιατρική συνταγή!
Αν λοιπόν η τέχνη είναι φάρμακο, και μάλιστα χωρίς παρενέργειες, ας μη χάνουμε ευκαιρίες να την απολαύσουμε. Και χωρίς να είμαι γιατρός ή ειδήμων σε θέματα ζωγραφικής, παρακαλώ επιτρέψτε μου να συστήσω να μη χάσετε τη συγκεκριμένη έκθεση.
