«Πρέπει να υποστηρίξουμε διπλωματική λύση αλλά και να ετοιμαστούμε αύριο στο συμβούλιο για τα χειρότερα», τόνισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης μιλώντας στο 11ο Οικονομικό Φόρουμ Δελφων 2026 για τον πόλεμο στο Ιράν.

Ο πρωθυπουργός συμμετέχει σε συζήτηση με τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα.

Αναφερόμενος στον πόλεμο στο Ιράν και στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι «πρέπει να υποστηρίξουμε διπλωματική λύση αλλά και να ετοιμαστούμε αύριο στο συμβούλιο για τα χειρότερα»

«Καλώ όλους στην ΕΕ να είναι πραγματιστές, χρειαζόμαστε plan b εάν η κρίση στη Μέση Ανατολή επεκταθεί. Καμία χώρα δεν θα τα καταφέρει χωρίς ευρωπαϊκή στήριξη», υπογράμμισε ο κ. Μητσοτάκης.

«Η Ελλάδα τα πηγαίνει καλύτερα από άλλες χώρες της Ευρώπης, αλλά καμία χώρα δεν μπορεί να θεωρείται θωρακισμένη απέναντι σε ένα σοκ τέτοιου μεγέθους», τόνισε πριν από λίγο.

Ο πρωθυπουργός περιέγραψε την κατάσταση ως εξαιρετικά κρίσιμη, σημειώνοντας ότι η διεθνής κοινότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πιθανή κρίση μεγάλου βεληνεκούς, η οποία μπορεί να επηρεάσει άμεσα τον εφοδιασμό, τις τιμές της ενέργειας, την αγροτική παραγωγή και συνολικά την πορεία της οικονομίας. Όπως είπε, «Αντιμετωπίζουμε πιθανώς μια κρίση σημαντικών διαστάσεων. Είναι θέμα χρόνου αν το μπλόκο στα Στενά του Ορμούζ συνεχιστεί να έχουμε σημαντικές διαταραχές στον εφοδιασμό του πετρελαίου και προϊόντων, θα έχουμε σημαντικές αυξήσεις στις τιμές ενέργειας, ελλείψεις στα λιπάσματα, αύξηση του πληθωρισμού και μείωση της ανάπτυξης».

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε ότι η Ελλάδα εμφανίζει καλύτερη εικόνα σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες, ωστόσο ξεκαθάρισε ότι καμία χώρα δεν μπορεί να θεωρείται θωρακισμένη απέναντι σε ένα σοκ τέτοιου μεγέθους. «Η Ελλάδα τα πηγαίνει καλύτερα από άλλες χώρες της Ευρώπης, αλλά δεν θα μείνουμε ανεπηρέαστοι από μια κρίση τέτοιου μεγέθους», ανέφερε, συνδέοντας άμεσα τις γεωπολιτικές εξελίξεις με τον κίνδυνο νέων πιέσεων στην καθημερινότητα των πολιτών και στη συνολική ευρωπαϊκή οικονομική σταθερότητα.

Στο ίδιο πλαίσιο, ο πρωθυπουργός έδωσε έμφαση στην ανάγκη άμεσης διπλωματικής λύσης και ευθυγραμμίστηκε με την τοποθέτηση του Αντόνιο Κόστα ως προς την ανάγκη αποκλιμάκωσης. «Συμφωνώ με τον κ. Κόστα, η πρώτη προτεραιότητα είναι μια μόνιμη εκεχειρία που θα μας επιστρέψει στην κατάσταση πριν τον πόλεμο. Δεν γίνεται ένας ανοιχτός δρόμος ναυσιπλοΐας να υπόκειται σε τέλη, άρα πρέπει να υποστηρίξουμε μια διπλωματική λύση», είπε χαρακτηριστικά.

Την ίδια ώρα, όμως, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να περιοριστεί σε ευχές ή σε μια προσδοκία ταχείας ομαλοποίησης, αλλά οφείλει να οργανώσει την αντίδρασή της και για το δυσμενέστερο ενδεχόμενο. «Αλλά πρέπει να προετοιμαστούμε για το χειρότερο σενάριο, το είδαμε στην Ουκρανία. Αυτή η κρίση είναι ευκαιρία να επαναπροδιορίσουμε τη θέση μας ως προς την στρατηγική μας αυτονομία και την ενεργειακή μας ασφάλεια».

Ο πρωθυπουργός άνοιξε και το ζήτημα του ενεργειακού ρεαλισμού, επισημαίνοντας ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να μιλά μόνο με όρους πράσινης μετάβασης χωρίς να απαντά ταυτόχρονα στα ερωτήματα της επάρκειας και της ασφάλειας εφοδιασμού.

Αμυντική ενίσχυση της Κύπρου

Αναφερόμενος στην αμυντική ενίσχυση της Κύπρου αμέσως μετά την στοχοποίηση των βρετανικών βάσεων στο νησί, ο πρωθυπουργός δήλωσε ότι «πρώτη μας προτεραιότητα ήταν να διασφαλίσουμε ότι προστατεύουμε την εδαφική ακεραιότητα της Κύπρου. Για πρώτη φορά πειραματιστήκαμε με την ενεργοποίηση του άρθρου 42 παρ. 7».

Ελεύθερη ναυσιπλοΐα

Στην συνέχεια ο κ. Μητσοτάκης αναφέρθηκε στο ζήτημα της ναυσιπλοΐας λέγοντας πως είναι προτεραιότητα για την Ελλάδα και στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. «Διασφαλίζοντας ότι έχουμε ρόλο να παίξουμε καθώς είμαστε παγκόσμια υπερδύναμη στη ναυσιπλοΐα. Αν ποτέ μπορούσε να υπάρξει μια ανάγκη για μια πολυεθνική δύναμη για να διασφαλίσει την εκεχειρία, θα ήμασταν χαρούμενοι να συμμετέχουμε. Το κάναμε στην Ερυθρά Θάλασσα, ηγηθήκαμε της επιχείρησης ASPIDES για τις επιθέσεις των Χούτι. Αν με ρωτάτε αν είμαι χαρούμενος με την συμμετοχή ευρωπαϊκών χωρών, όχι, μπορούμε να κάνουμε περισσότερα. Αν θέλουμε να πάρουμε σοβαρά τη στρατηγική μας αυτονομία, τα κράτη μέλη δεσμεύουν πόρους. Είναι διαφορετικό να έχουμε 10 κράτη μέλη που στέλνουν πλοία, να έχουμε 3. Αν θέλουμε να έχουμε θέση στο τραπέζι, πρέπει να είμαστε παρόντες και να δείξουμε ότι έχουμε αξία να προσθέσουμε».

«Η Ελλάδα επιδιώκει να έχει ουσιαστική παρουσία και στο ανθρωπιστικό πεδίο»

Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε και στις ευρύτερες γεωπολιτικές προκλήσεις της περιοχής, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα επιδιώκει να έχει ουσιαστική παρουσία όχι μόνο στο πεδίο της ασφάλειας, αλλά και στο ανθρωπιστικό πεδίο. Όπως είπε, «Μόλις στείλαμε ένα ακόμα αεροσκάφος με ανθρωπιστική βοήθεια. Στη Γάζα και στην ανοικοδόμηση, είναι θέση της Ελλάδας και της Ε.Ε.».

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έδωσε επίσης έμφαση στη Συρία και ειδικότερα στην ανάγκη προστασίας των χριστιανικών πληθυσμών, σημειώνοντας: «Η προστασία των Χριστιανών στη Σύρια, όπου αρκετοί διώκονται. Υπάρχουν περιοχές που θέλουμε να είμαστε ενεργοί και πιο αποτελεσματικοί. Το κάνουμε σε συνεργασία με την ΕΕ και με τις ΗΠΑ». Με αυτή τη διατύπωση, συνέδεσε τη σταθεροποιητική παρουσία της Ελλάδας με την ευρύτερη ευρωπαϊκή και διατλαντική στρατηγική στην Ανατολική Μεσόγειο και στη Μέση Ανατολή.

Στο πεδίο των ευρωατλαντικών σχέσεων, ο πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι παραμένει σταθερά υπέρμαχος της συνεργασίας Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών, εκτιμώντας ότι το σημερινό διεθνές περιβάλλον δεν αφήνει περιθώρια για αποσύνδεση των δύο πλευρών. «Εγώ παραμένω θιασώτης της ευρωατλαντικής συνεργασίας. Αν δείτε τις προκλήσεις από την ανατολή, πρέπει να βρούμε τρόπο να δουλεύουμε πιο αποτελεσματικά μαζί», ανέφερε.

Την ίδια στιγμή, όμως, προειδοποίησε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί να διεκδικήσει σοβαρό γεωπολιτικό ρόλο μόνο μέσα από διακηρύξεις και θεσμικές διατυπώσεις. «Αν πιστεύουμε ότι θα γίνουμε σοβαρός γεωπολιτικός παίκτης με ωραίες δηλώσεις από τις Βρυξέλλες, αυτό δεν θα μας πάει μακριά», είπε, δίνοντας έναν πιο αιχμηρό τόνο στη συζήτηση για την εξωτερική πολιτική και τη στρατηγική αποτελεσματικότητα της Ένωσης.

Στο ίδιο πνεύμα, προανήγγειλε ότι η ευρωπαϊκή αντίδραση στις νέες διεθνείς κρίσεις θα περνά όλο και περισσότερο μέσα από ευέλικτα σχήματα συνεργασίας και όχι πάντοτε από τη συνολική κινητοποίηση του συνόλου των κρατών-μελών. «Θα δούμε περισσότερους συνασπισμούς των προθύμων. Επανέρχομαι στις ASPIDES. Κάποιες συνεισφέρουν, κάποιες άλλες όχι. Αυτό έγινε και στην Ουκρανία», ανέφερε, υποδεικνύοντας ότι ήδη υπάρχουν παραδείγματα όπου η συλλογική ευρωπαϊκή δράση στηρίχθηκε στην αποφασιστικότητα ορισμένων και όχι όλων.

Κλείνοντας αυτή την ενότητα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε την ανάγκη ad hoc συμμαχιών, όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο και λειτουργικό. «Πρέπει να βρούμε ad hoc λύσεις με χώρες που είναι πιο πρόθυμες ή έχουν μεγαλύτερο συμφέρον να συνεισφέρουν υλικά σε πρωτοβουλίες», είπε, παρουσιάζοντας ουσιαστικά ένα μοντέλο ευρωπαϊκής εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής που θα βασίζεται λιγότερο στην ομοφωνία και περισσότερο στην πρακτική βούληση όσων επιλέγουν να κινηθούν.

 «Η Ελλάδα έχει υποστηρίξει την Ουκρανία»

Ο πρωθυπουργός αναφέρθηκε και στο ζήτημα της Ουκρανίας, εκφράζοντας ικανοποίηση για την εξέλιξη γύρω από το δάνειο στήριξης, ενώ επανέλαβε ότι η ελληνική θέση έχει παραμείνει σταθερή από την πρώτη στιγμή της ρωσικής εισβολής. «Χαίρομαι που λύνουμε το θέμα με το δάνειο στην Ουκρανία. Εμείς έχουμε συνεισφέρει οικονομικά και στρατιωτικά. Η Ελλάδα έχει υποστηρίξει την Ουκρανία, ακόμα και αν αυτή η πολιτική δεν ήταν πάντα δημοφιλής λόγω των ιστορικών δεσμών με τη Ρωσία. Εμείς όμως είμαστε πάντα χώρα που συντάσσεται με το διεθνές δίκαιο και δεν δέχεται την αλλαγή συνόρων δια της βίας. Και αν δείτε τη γεωγραφία, καταλαβαίνετε γιατί αυτή είναι μια θέση αρχής που υπερασπιζόμαστε με κάθε κόστος».

«Για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, θα βρούμε μια νέα ισορροπία. Πρέπει να ξοδέψουμε περισσότερα για την άμυνα, αλλά και για τη βιομηχανία. Πρέπει να αναπτύξουμε μια εσωτερική βιομηχανία, όταν αλλάζει το περιβάλλον του πολέμου δεν μπορούμε να βασιζόμαστε σε ακριβούς εξοπλισμούς για να καταρρίπτουμε drones των 20.000. Πρέπει να φέρουμε τις startups μαζί, να διαμορφώσουμε ένα νέο οικοσύστημα», είπε στην συνέχεια.

ΗΠΑ, Κίνα και η νέα ισορροπία στο ευρωατλαντικό μπλοκ

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρθηκε επίσης στις σχέσεις της Ευρώπης με τις Ηνωμένες Πολιτείες, εκτιμώντας ότι στο τέλος η ενίσχυση των εμπορικών δεσμών με την Ουάσιγκτον μπορεί να αποδειχθεί πιο ωφέλιμη για την Ευρωπαϊκή Ένωση. «Στο τέλος έχουμε περισσότερα να κερδίσουμε από την ενίσχυση των εμπορικών μας δεσμών με τις ΗΠΑ. Τώρα έχουμε μια ισορροπία, αλλά αυτό που πρέπει να μας ανησυχεί αυτό που γίνεται με την Κίνα. Έχουμε πολλά περισσότερα κοινά για ένα ευρωατλαντικό μπλοκ, στο οποίο όμως ο ρόλος της Ε.Ε. θα επανατοποθετηθεί».

Στο σημείο αυτό επανήλθε στην ανάγκη η Ευρώπη να επιταχύνει και να αποκτήσει πιο ουσιαστικό βάρος μέσα στη διατλαντική σχέση, ιδίως στο πεδίο της άμυνας. «Πρέπει να ανεβάσουμε ταχύτητες, όπως με την αύξηση δαπανών στο ΝΑΤΟ, αυτό θα κάνει τη σχέση με τις ΗΠΑ πιο ισορροπημένες», είπε, υποστηρίζοντας ότι μια ισχυρότερη Ευρώπη δεν λειτουργεί ανταγωνιστικά προς τη Συμμαχία, αλλά συμβάλλει σε μια πιο ισόρροπη και λειτουργική σχέση.

Στην ίδια λογική, ο πρωθυπουργός σημείωσε ότι η σημερινή περίοδος μπορεί να οδηγήσει σε ένα νέο σημείο ισορροπίας στις σχέσεις ΗΠΑ-Ε.Ε., υπό την προϋπόθεση ότι η Ευρώπη θα ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα και την αμυντική της βάση. «Νομίζω ότι αυτή η σχέση μπορεί να βρει ένα νέο σημείο ισορροπίας, αλλά ελπίζω ότι αυτό θα είναι λόγω της ισχυροποίησης της Ευρώπης στην ανταγωνιστικότητα και στην άμυνα. Ο Τραμπ είχε δίκιο όταν είπε ότι δεν ξοδεύουμε όσα πρέπει για την άμυνα, με τον τρόπο του. Το ΝΑΤΟ θα είναι πιο ισορροπημένο αν ξοδεύουμε περισσότερα και περισσότερα ευρωπαϊκά projects είναι θετικά για το ΝΑΤΟ».

Ενεργειακή εξάρτηση από Ρωσία

Τέλος, μιλώντας για την ενέργεια και την ευρωπαϊκή εξάρτηση από τη Ρωσία είπε: «Θέλουμε να διαμορφώσουμε ξανά εξάρτηση από παράγοντες που αποδείχθηκαν αναξιόπιστοι; Δεν βλέπω διάθεση στην Ευρώπη να διαμορφώσουμε ξανά αυτή την ενεργειακή εξάρτηση από τη Ρωσία. Επίσης οι ΗΠΑ θέλουν να μας πουλήσουν φυσικό αέριο. Εμείς στην Ελλάδα θα αναζητήσουμε το δικό μας φυσικό αέριο, με τις εξορύξεις της Exxon με ελληνικές εταιρίες. Πρέπει να ισορροπήσουμε την προστασία του περιβάλλοντος με το να προσθέσουμε παράγοντες που θα χρειαστούμε. Αν ανακαλύψουμε εμείς φυσικό αέριο, θα είναι καλό για την Ελλάδα και για την Ευρώπη».