Ήμουν από τους ανθρώπους που πάντα κρατούσαν συνταγές σε τετράδια. Μάζευα περιοδικά και βιβλία μαγειρικής και τα τακτοποιούσα με μεγάλη επιμέλεια σε μια κατάδική μου ραφιέρα μέσα στην κουζίνα. Σε κάθε μου ταξίδι στο εξωτερικό συνήθιζα να παίρνω ως σουβενίρ ένα ωραίο λεύκωμα με ντόπια φαγητά, τα οποία και χάζευα για ώρες. Και κάθε φορά που είχαμε τραπέζι αράδιαζα βιβλία, τετράδια και περιοδικά πάνω στον πάγκο, κολλούσα χαρτάκια, ταίριαζα πιάτα στο μενού κι έσβηνα όσα δεν κόλλαγαν. Αφού κατέληγα, δε, σε αυτά που θα έφτιαχνα, άρχιζαν οι λίστες, τα ψώνια και τα μαγειρέματα δύο μέρες πριν. Ιεροτελεστία ολόκληρη. Όσο πιο απαιτητικό το πιάτο, όσο πιο εξωτική η γεύση, τόσο μεγαλύτερη η ικανοποίηση. Σπάνια θα έφτιαχνα δύο φορές το ίδιο φαγητό όσο επιτυχημένο κι αν ήταν.
Είμαι σίγουροι ότι πολλοί από όσους διαβάζετε αυτές τις γραμμές κάνατε το ίδιο. Κάτι, όμως, οι υποχρεώσεις που αυξήθηκαν, κάτι οι συνθήκες που άλλαξαν, κάτι οι διατροφικές μας συνήθειες που προσαρμόζονται στα χρόνια μας, τα βιβλία μένουν πια στο ράφι. Στην κατσαρόλα ή στο φούρνο μπαίνουν τα ίδια και τα ίδια φαγητά γιατί δεν υπάρχει χρόνος για πειραματισμούς –φαγητά που στην πλειοψηφία τους φτιάχνονται με κλειστά τα μάτια και τα οποία γνωρίζεις από πριν ότι θα αρέσουν σε όλους, μικρούς και μεγάλους. Κι όταν χρειάζονται «τσαχπινιές» ή κάτι εκτός του συνηθισμένου κλασικού ρεπερτορίου βάζουμε απέναντι το κινητό.
Sites, βίντεο και Instagram
Τα μαγειρικά site ήταν τα πρώτα που πήραν τη σκυτάλη από τα χειρόγραφα λευκώματά μας και τους τσελεμεντέδες, παλιούς και μοντέρνους. Εκεί βρίσκεις τα πάντα μέσα σε δευτερόλεπτα, χωρίς να κατεβάζεις τόμους από τα ράφια, χωρίς να φυλλομετράς και να χάνεις χρόνο. Ωραίο το έντυπο –σίγουρα έχει άλλη χάρη–, αλλά κάποια στιγμή αναγκάζεσαι να ζυγίσεις προτεραιότητες και τις περισσότερες φορές η πρακτική υπερισχύει της αισθητικής.
Κάνοντας με το μυαλό μου μια γρήγορη αναδρομή στα τελευταία χρόνια, όταν η κλεισούρα του covid γέννησε ανάγκες και ιδέες, στην υλοποίηση των οποίων βοήθησε η καλπάζουσα ανάπτυξη της τεχνολογίας, δεν μπορώ παρά να σταθώ σε ένα τίτλο: «Μόνο χέρια». Μιλάμε για εκείνα τα πολύ σύντομα κοφτά βίντεο τα οποία ανέβαζαν πολλοί σεφ στο προφίλ τους στο Instagram, δείχνοντας γρήγορες και εύκολες συνταγές κυρίως για το καθημερινό τραπέζι. Απλά υλικά, ελάχιστη προετοιμασία, μοντέρνα αισθητική και πιασάρικη μουσική. Τα βιντεάκια αυτά έγιναν ο αρωγός μας όποτε θέλαμε ένα έξυπνο σνακ για τα παιδιά, μια υγιεινή σπιτική μπάρα, μια πίτα της τεμπέλας, ένα παστίτσιο «του 20λεπτου», που να φτιάχνεται στο τηγάνι.
Φωτό: Shutterstock
Άπειρα τέτοια βιντεάκια είχα κρατημένα στη συλλογή μου για να τα συμβουλεύομαι ανάλογα με την περίσταση. Δεν χρειαζόταν καν να διαβάσω λίστες με υλικά, το βίντεο τα έδινε όλα στο πιάτο. Πολλές φορές τα χάζευα και πάνω στο κλασικό σκρολάρισμα. Το σκρολάρισμα που γίνεται μηχανικά σχεδόν και είναι σαφώς πιο εύκολο από το γύρισμα των σελίδων. Και η εικόνα είναι πάντα πιο δυνατή από τις λέξεις, γι’ αυτό και μάθαμε πλέον πρώτα να φωτογραφίζουμε το πιάτο μας και μετά να δοκιμάζουμε την πρώτη μπουκιά.
Και μετά ήρθε το TikTok
Μια πλατφόρμα που φτιάχτηκε για τη Gen Z και εμείς οι υπόλοιποι αντιμετωπίσαμε από την αρχή με μεγάλη επιφύλαξη. Βλέπαμε εφηβάκια να κάνουν περίεργα χορευτικά με το κινητό απέναντι να γράφει και κουνούσαμε το κεφάλι. Μέχρι που μπήκαμε από περιέργεια και συνειδητοποιήσαμε ότι το παιχνίδι πλέον γίνεται εκεί. Σε όλα τα επίπεδα, από τη γυμναστική και την ομορφιά, μέχρι τη μόδα και –φυσικά– τη μαγειρική.
Φωτό: Shutterstock
Εδώ δεν χρειάζεται να είσαι σεφ για να δείξεις τα μαγειρέματά σου. Δεν χρειάζεται καν να έχεις τον εξοπλισμό που έχουν οι επαγγελματίες bloggers και influencers. Ένα μικρόφωνο είναι αρκετό –μερικές φορές ούτε καν αυτό. Όλοι μπορούν να ζήσουν το όνειρο και –εννοείται- το κάνουν! Λίγη ώρα να αφιερώσεις περνώντας διαδοχικά τα βιντεάκια που επιλέγει ο αλγόριθμος το καταλαβαίνεις. Γυναίκες και άνδρες όλων των ηλικιών σε μικρές ή μεγάλες κουζίνες μαγειρεύουν ως επί το πλείστον καθημερινά φαγητά, δίνουν μυστικά επιτυχίας, βάζουν δικές τους μικρές πινελιές σε κλασικά πιάτα και, κυρίως, μιλούν κατ’ ευθείαν στο φακό του κινητού που γράφει. Άλλοι ντύνουν τα βίντεό τους με μουσική, άλλοι μπαίνουν στον κόπο να κάνουν ένα στοιχειώδες μοντάζ, άλλοι μιλούν με χιούμορ κι άλλοι με σοβαρότητα. Καθένας έχει το στιλ του, όλοι όμως «ψαρεύουν» likes και followers.
Κάποιοι έχουν γίνει influencers, διαμορφώνουν trends, επισκέπτονται εστιατόρια και δοκιμάζουν φαγητά και delivery. Παίρνουν χορηγίες από προϊόντα, μαγειρεύουν ή τρώνε στην κάμερα μας λένε ότι πρέπει να δοκιμάσουμε και το κάνουμε. Επηρεάζουν τον τρόπο που ψωνίζουμε και που τρώμε, ενώ κάποιοι -οι πιο επιτυχημένοι και ταλαντούχοι από αυτούς- μπορούν ακόμη και να αλλάξουν τη διατροφική μας κουλτούρα. Το φαγητό ως περιεχόμενο έχει μεγάλη δύναμη κι αυτό αποδεικνύεται εύκολα, από τα views και τις αντιδράσεις που συγκεντρώνει κάθε νέο βιντεάκι.
Παραδείγματα υπάρχουν πολλά. Όταν η ψητή φέτα έγινε viral, οι πωλήσεις του ελληνικού τυριού σε κάποιες πολιτείες των ΗΠΑ σημείωσαν αύξηση που άγγιξε το 200%. Πολλοί καταναλωτές, μάλιστα, παραπονιούνταν ότι αδυνατούσαν να βρουν φέτα στα μπακάλικα και τα σούπερ μάρκετ, με μεγάλα τηλεοπτικά δίκτυα να αναφέρονται στις ελλείψεις του προϊόντος στην αγορά.
@feelgoodfoodie Baked feta pasta with cherry tomatoes!! Recipe on blog • Inspired by @grilledcheesesocial 😘 #tiktokpartner #LearnOnTikTok #fetapasta #recipes ♬ original sound – Feel Good Foodie
Στην Ελλάδα βλέπουμε τα μαγαζιά με τηγανητό κοτόπουλο ή smashed burgers να ξεπηδούν σαν τα μανιτάρια. Είναι μόδα -σίγουρα- αλλά πώς δημιουργήθηκε και, κυρίως, πώς τροφοδοτείται; Ένα απλό σκρολάρισμα σε λογαριασμούς Ελλήνων TikTokers είναι διαφωτιστικό. Δεκάδες -αν όχι εκατοντάδες- βίντεο με σχετικό περιεχόμενο σε σπρώχνουν να ψάξεις για το πιο κοντινό μαγαζί για να παραγγείλεις.
Γρήγορα ναι, πρόχειρα εννοείται – Οι κανόνες του TikTok
Φωτό: Shutterstock
- Μαγειρεύουμε τα πάντα, από τα πιο απλά στα πιο περίτεχνα φαγητά «μέσα σε λίγα λεπτά» -π.χ. «το παστίτσιο του 20λεπτου» και πάει λέγοντας.
- Μαθαίνουμε κόλπα για να φτιάχνουμε αγαπημένα σνακ στην καλύτερη εκδοχή τους –π.χ. «το πιο ζουμερό σοκολατένιο brownie» ή «οι πιο τραγανές τηγανητές πατάτες»
@tinekeyoungerShowing yall how to make Mac N cheese for this holiday season🫶🏼♬ original sound – Tini👩🏼🍳🔥
- Φτιάχνουμε «με 3 μόνο κινήσεις» πράγματα που μέχρι τώρα αγοράζαμε απ’ έξω. Το σπιτικό ψωμί, για παράδειγμα, ήταν μία από τις πρώτες και αξεπέραστες μόδες του TikTok. Στην ίδια κατηγορία μπαίνει η πίτσα, το σουβλάκι, οι μπάρες δημητριακών, κοκ.
- Χρησιμοποιούμε ένα σκεύος, κόβουμε, ανακατεύουμε και τρώμε κατ’ ευθείαν από εκεί, χωρίς να λερώνουμε όλη την κουζίνα.
- Βάζουμε τα πάντα στο air-fryer, το μηχάνημα που λες και γεννήθηκε για να εξυπηρετήσει τους απανταχού TikTokers. Όλες οι συνταγές έρχονται στα μέτρα του, γίνονται εύκολα, γρήγορα, με ελάχιστη προετοιμασία και ελάχιστη «φροντίδα». Ξεχάστε αυτά που έλεγαν οι γιαγιάδες μας, πως το φαγητό πρέπει να το κοιτάς, να το προσέχεις και να το αγαπάς. Ένα ανακάτεμα των υλικών χρειάζεται και το air-fryer αναλαμβάνει όλα τα υπόλοιπα.
Τα trends και η παγκοσμιοποίηση
Είπαμε, έκαστος στο είδος του και όλοι μαζί στο TikTok. Εδώ βρίσκεις τα πάντα, vegan και πρωτεϊνικά, υγιεινά και λιπαρά, παραδοσιακά και μοντέρνα, ελληνικά και διεθνή. Κάπως έτσι μάθαμε το dubai chocolate και τo σπιτικό ντονέρ, είδαμε celebrities και influencers να μαγειρεύουν τη γρήγορη μακαρονάδα με σπανάκι και ντοματίνια της Μέγκαν Μαρκλ και δοκιμάσαμε την πρωτεϊνική πίτα με cottage και αβγά. Για το ιαπωνικό τσιζκέικ ούτε λόγος.
@angelina.pj LETS MAKE THE VIRAL 2 INGREDIENTS JAPANESE CHEESECAKE!! #japanesecheesecake #2ingredientsrecipe #cheesecake #biscoff #easyrecipe ♬ Lover Girl – Laufey
Ήταν τέτοια η απήχηση αυτής της απίστευτα απλής συνταγής με στραγγιστό γιαούρτι και μπισκότα που δεν αποκλείεται σε λίγο καιρό να το δούμε να κυκλοφορεί τυποποιημένο στα ψυγεία των σούπερ μάρκετ. Και δεν είναι το μόνο που κέρδισε τους χρήστες του TikTok αφού στις viral συνταγές των τελευταίων μηνών συναντάμε επίσης:
- Πρωτεϊνικό παγωτό (πάντα με cottage)
- Marry me chicken: Μακαρονάδα με κρεμώδη σάλτσα με κοτόπουλο και ντοματίνια
- Πιτάκια με φύλλα ρυζιού (φυσικά στο air fryer)
- Ψητή φέτα με ντομάτα, αβγά, καραμελωμένα κρεμμύδια και ό,τι άλλο μπορεί να φανταστεί ο εκάστοτε blogger
- Αγγουροσαλάτα με καπνιστό σολομό (σε κάθε πιθανή παραλλαγή)
- Καροτοσαλάτα με ψητό κοτόπουλο (επίσης σε κάθε πιθανή παραλλαγή)
- Πατάτες smashed ή stacked
@poppycooks THE MOST EXTRAVAGANT POTATO?! 🥔✨ If you’re going all out this Christmas, a 15 Hour Potato is an absolute must. Head over to my YouTube channel or website for the full tutorial #potato #15hourpotato #viral #recipe #christmas ♬ original sound – Poppy Cooks
Η λίστα είναι μεγάλη και πάντα ανταποκρίνεται στις προτιμήσεις του χρήστη. Του χρήστη που αύριο μπορεί απλώς να γυρίσει την κάμερα στο κινητό του και να καταγράψει τη δική του μαγειρική προσπάθεια αναζητώντας likes. Άλλωστε, η κουζίνα και ο τρόπος που μαγειρεύουμε σε αυτήν δεν έχει πλέον ούτε σύνορα ούτε στεγανά παρά μόνο χρονικούς περιορισμούς. Ό,τι δεν είναι γρήγορο κι εύκολο μένει στην άκρη, οι τελετουργίες ανήκουν το χρονοντούλαπο μαζί με τα βιβλία που συλλέγαμε με τόσο ενθουσιασμό. Οι τεχνικές είναι για τους σεφ, σήμερα μπορούν να μαγειρέψουν όλοι, ακόμη και όσοι μέχρι χτες δεν ήξεραν να βράσουν ένα αβγό. Κι αυτό αν μη τι άλλο είναι μια κατάκτηση.
