Περισσότεροι από 75.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν τους πρώτους 16 μήνες του διετούς πολέμου στη Γάζα, τουλάχιστον 25.000 περισσότεροι από τον αριθμό των θυμάτων που ανακοίνωσαν οι τοπικές αρχές την εποχή εκείνη, σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε χθες, Τετάρτη 18 Φεβρουαρίου 2026,  στο ιατρικό περιοδικό Lancet.

Ακριβή τα νούμερα από το Υπ. Υγείας της Γάζας

Η έρευνα διαπίστωσε επίσης ότι οι αναφορές του υπουργείου Υγείας της Γάζας σχετικά με το ποσοστό των γυναικών, των παιδιών και των ηλικιωμένων μεταξύ των θυμάτων ήταν ακριβείς.

Γυναίκες και παιδιά

Σύμφωνα με τη μελέτη, συνολικά 42.200 γυναίκες, παιδιά και ηλικιωμένοι έχασαν τη ζωή τους μεταξύ της 7ης Οκτωβρίου 2023, όταν η Χαμάς εξαπέλυσε αιφνιδιαστική επίθεση εναντίον του Ισραήλ, η οποία προκάλεσε μια καταστροφική ισραηλινή επίθεση στη Γάζα, και της 5ης Ιανουαρίου 2025. Οι θάνατοι αυτοί αντιπροσώπευαν το 56% των βίαιων θανάτων στη Γάζα.

Βίαιοι και μη βίαιοι θάνατοι

«Τα συνολικά στοιχεία υποδηλώνουν ότι, έως τις 5 Ιανουαρίου 2025, το 3-4% του πληθυσμού της Λωρίδας της Γάζας είχε σκοτωθεί βίαια και ότι υπήρξε ένας σημαντικός αριθμός μη βίαιων θανάτων που προκλήθηκαν έμμεσα από τη σύγκρουση», έγραψαν οι συγγραφείς της μελέτης, μια ομάδα που περιλαμβάνει έναν οικονομολόγο, έναν δημογράφο, έναν επιδημιολόγο και ειδικούς σε έρευνες, στο Lancet Global Health.

Εντονη διαμάχη

Ο ακριβής αριθμός των θυμάτων στη Γάζα έχει αποτελέσει αντικείμενο έντονων διαμαχών, αν και τον περασμένο μήνα ένας ανώτερος αξιωματικός της ισραηλινής ασφάλειας δήλωσε σε ισραηλινούς δημοσιογράφους ότι τα στοιχεία που συγκέντρωσαν οι υγειονομικές αρχές στη Γάζα ήταν σε γενικές γραμμές ακριβή, σηματοδοτώντας μια στροφή 180 μοιρών μετά από χρόνια επίσημων επιθέσεων κατά των δεδομένων.

Ο αξιωματικός φέρεται να δήλωσε ότι περίπου 70.000 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί από ισραηλινές επιθέσεις στο έδαφος από τον Οκτώβριο του 2023, εξαιρουμένων των αγνοουμένων.

Οι υγειονομικές αρχές της Γάζας αναφέρουν ότι ο άμεσος αριθμός θυμάτων από τις ισραηλινές επιθέσεις έχει ξεπεράσει τις 71.660 άτομα.

Ψαλίδα  ερευνητών – Γάζας για τους νεκρούς

Ερευνητές που δημοσίευσαν μια μελέτη στο Lancet πέρυσι υπολόγισαν ότι ο αριθμός των νεκρών στη Γάζα κατά τους πρώτους εννέα μήνες του πολέμου, όπως δόθηκε από το υπουργείο υγείας των παλαιστινιακών εδαφών, ήταν περίπου 40% χαμηλότερος από την εκτίμησή τους.

Υποτιμημένος ο αριθμός των νεκρών στη Γάζα

Η νέα έρευνα υποδηλώνει επίσης ότι ο επίσημος αριθμός των νεκρών ήταν σημαντικά υποτιμημένος, και μάλιστα κατά ένα παρόμοιο ποσοστό. Βασίστηκε σε μια έρευνα που πραγματοποιήθηκε σε 2.000 οικογένειες στη Γάζα, οι οποίες επιλέχθηκαν προσεκτικά ώστε να είναι αντιπροσωπευτικές του πληθυσμού της περιοχής, και στις οποίες ζητήθηκε να δώσουν λεπτομέρειες για τους θανάτους μεταξύ των μελών τους. Η έρευνα διεξήχθη από έμπειρους Παλαιστίνιους δημοσκόπους, γνωστούς για το έργο τους στην Παλαιστίνη και σε άλλες περιοχές της περιοχής.

Ευαίσθητη έρευνα

«Πρόκειται για μια πολύ ευαίσθητη έρευνα, η οποία ενδέχεται να είναι πολύ ενοχλητική (για τους ερωτηθέντες), οπότε ήταν σημαντικό να είναι Παλαιστίνιοι τόσο αυτοί που έθεταν τις ερωτήσεις όσο και αυτοί που απαντούσαν», δήλωσε ο Michael Spagat, καθηγητής οικονομικών στο Royal Holloway, Πανεπιστήμιο του Λονδίνου, ένας από τους συγγραφείς της μελέτης που υποβλήθηκε σε αξιολόγηση από ομότιμους.

Υποσιτισμός και ασθένειες

Ο Spagat, ο οποίος ασχολείται με τον υπολογισμό των θυμάτων των συγκρούσεων για περισσότερα από 20 χρόνια, δήλωσε ότι η νέα έρευνα υποδηλώνει ότι 8.200 θάνατοι στη Γάζα από τον Οκτώβριο του 2023 έως τον Ιανουάριο του 2025 οφείλονται σε έμμεσες επιπτώσεις, όπως υποσιτισμός ή μη θεραπευμένες ασθένειες.

«Φαινόμενο απευαισθητοποίησης»

«Υπάρχουν τεράστιες διαφορές ανάλογα με τις συγκεκριμένες συνθήκες κάθε σύγκρουσης. Στο Κοσσυφοπέδιο (σύγκρουση του 1998-99) σχεδόν όλοι οι θάνατοι ήταν βίαιοι. Σε μέρη όπως το Νταρφούρ, η κατάσταση είναι πολύ διαφορετική. Στη Γάζα, τουλάχιστον αρχικά, υπήρχαν πόροι σε ό,τι αφορά καλά εκπαιδευμένους γιατρούς και ένα σύστημα υγείας… Επίσης, το έδαφος είναι πολύ μικρό, οπότε όταν φτάνει η βοήθεια, μπορείς να φτάσεις στους ανθρώπους», είπε ο Spagat.

«Θα ήθελα να αντικρούσω την άποψη ότι πρόκειται για μικρό αριθμό θανάτων. Νομίζω ότι βιώνουμε ένα φαινόμενο απευαισθητοποίησης… Αλλά, ναι, είναι πολύ χαμηλότερος από ό,τι λένε και πιστεύουν πολλοί άνθρωποι».

Η επιδρομή της Χαμάς τον Οκτώβριο του 2023 προκάλεσε το θάνατο περίπου 1.200 ανθρώπων, κυρίως αμάχων, ενώ 250 αιχμαλωτίστηκαν από τη μαχητική ισλαμιστική οργάνωση. Το Ισραήλ ξεκίνησε την επίθεση αντιποίνων του μέσα σε λίγες ώρες, καταστρέφοντας μεγάλο μέρος της Γάζας με αεροπορικές επιδρομές, βομβαρδισμούς με άρματα μάχης και πυροβολικό.

Ο λιμός στη Γάζα

Η μελέτη καλύπτει την πιο έντονη και θανατηφόρα περίοδο της ισραηλινής επίθεσης, αλλά όχι την πιο οξεία περίοδο της ανθρωπιστικής κρίσης στην περιοχή. Τον Αύγουστο του περασμένου έτους, εμπειρογνώμονες που υποστηρίζονται από τον ΟΗΕ κήρυξαν λιμό στη Γάζα.

Μαχητές και άμαχοι

Το ποσοστό των μαχητών και των αμάχων θυμάτων στη Γάζα έχει επίσης αποτελέσει αντικείμενο έντονων διαμαχών. Ισραηλινοί αξιωματούχοι ισχυρίζονται ότι οι επιθέσεις τους προκάλεσαν σχεδόν ίσο αριθμό θυμάτων και στις δύο κατηγορίες. Η νέα μελέτη αντικρούει αυτόν τον ισχυρισμό.

Τον Νοέμβριο, μια ερευνητική ομάδα από το Ινστιτούτο Δημογραφικών Ερευνών Max Planck εκτίμησε ότι 78.318 άτομα είχαν σκοτωθεί στη Γάζα μεταξύ 7 Οκτωβρίου 2023 και 31 Δεκεμβρίου 2024 – σχεδόν ακριβώς την ίδια περίοδο με τη νέα μελέτη. Ωστόσο, η έρευνα αυτή υποδείκνυε επίσης έναν πολύ υψηλότερο αριθμό έμμεσων θανάτων, οι οποίοι συνέβαλαν στη μείωση του προσδόκιμου ζωής στη Γάζα κατά 44% το 2023 και κατά 47% το 2024.

Περιθώριο σφάλματος

Ο Spagat δήλωσε ότι η εξακρίβωση του τελικού αριθμού των θυμάτων της σύγκρουσης θα απαιτήσει πολύ χρόνο και σημαντικούς πόρους. Ακόμη και τα στοιχεία που παρέχονται στην πιο πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε αυτή την εβδομάδα έχουν σημαντικό περιθώριο σφάλματος.

«Δεν είναι σίγουρο ότι θα υπάρξει ένα ερευνητικό πρόγραμμα πολλών εκατομμυρίων λιρών για την ανασυγκρότηση του τι πραγματικά συνέβη. Θα περάσει πολύς καιρός μέχρι να καταλήξουμε σε έναν πλήρη απολογισμό όλων των ανθρώπων που σκοτώθηκαν στη Γάζα, αν ποτέ φτάσουμε σε αυτό το σημείο», είπε.