Ένας στους 9 ενήλικες Έλληνες ζει με διαβήτη, ενώ υπάρχει και ένα ακόμη σημαντικό ποσοστό που ενώ πάσχει δεν το γνωρίζει, αναφέρει η τελευταία έκδοση της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Διαβήτη (IDF). Η 11η έκδοση του *IDF Diabetes Atlas* παρέχει εκτιμήσεις για τον διαβήτη το 2024 και προβλέψεις για το 2050 καθώς και τις μη διαγνωσμένες περιπτώσεις διαβήτη σε ενήλικες ηλικίας 20–79 ετών. Σύμφωνα με αυτές τις εκτιμήσεις, παγκοσμίως, εκτιμάται ότι 589 εκατομμύρια ενήλικες αυτής της ηλικιακής ομάδας έχουν διαβήτη (11,1% όλων των ενηλίκων), ενώ μέχρι το 2050, ο αριθμός των ενηλίκων με διαβήτη αναμένεται να αυξηθεί στα 852,5 εκατομμύρια. Ενώ ο παγκόσμιος πληθυσμός προβλέπεται να αυξηθεί κατά 25% τα επόμενα 25 χρόνια, ο αριθμός των ατόμων με διαβήτη αναμένεται να αυξηθεί κατά 45%.
Όσον αφορά στην Ελλάδα, με βάση τα στοιχεία της έκδοσης, το 2024 το 11,4% των ενηλίκων μεταξύ 20 και 79 ετών είχαν διαβήτη, ενώ σε ποσοστό 28,5 οι πάσχοντες δεν το γνωρίζουν. Επίσης με διαβήτη τύπου 1 ζουν στην Ελλάδα 23.700 άτομα (σε όλες τις ηλικίες). Ο διαβήτης μάλιστα φαίνεται να ευθύνεται για 8.272 θανάτους και επίσης κοστίζει 1,5 δισ. Ευρώ στο σύστημα υγείας της χώρας. Δηλαδή κάθε άτομο με διαβήτη φαίνεται ότι χρειάζεται κατά μέσο όσο 1700 ευρώ το χρόνο για τη διαχείριση της νόσου.
Να επισημάνουμε ότι τα στοιχεία αυτά προέρχονται από διάφορες πηγές και έχει γίνει επεξεργασία, καθώς σύμφωνα με την ΗΔΙΚΑ και τα δεδομένα από την ηλεκτρονική συνταγογράφηση έχουν χορηγηθεί αντιδιαβητικά φάρμακα σε περίπου 1,3 εκατομμύρια πολίτες.
Όπως αναφέρεται στην έκδοση, συνολικά, χρησιμοποιήθηκαν 246 πηγές δεδομένων από 153 χώρες και περιοχές. Τα δεδομένα λαμβάνουν υπόψη τη σημερινή ηλικιακή δομή κάθε χώρας και, μετά από προσαρμογή, αντανακλούν και τη δομή ηλικιών του παγκόσμιου πληθυσμού. Οι προβλέψεις για το 2050 δείχνουν αύξηση 17% στην επικράτηση του διαβήτη λόγω της γήρανσης του πληθυσμού και της αυξανόμενης αστικοποίησης. Υπολογίζεται ότι το 95% της αύξησης θα σημειωθεί σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.
Διαφορές στην επικράτηση του διαβήτη ανά ηλικία, φύλο και περιβάλλον
Η ηλικία αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου. Η γήρανση του παγκόσμιου πληθυσμού οδηγεί σε μεγαλύτερη συχνότητα του διαβήτη, ειδικά σε άτομα άνω των 60 ετών.
* Η χαμηλότερη επικράτηση εντοπίζεται στις ηλικίες 20–24 ετών (1,9% το 2024, 2,2% το 2050).
* Η υψηλότερη επικράτηση εμφανίζεται στις ηλικίες 75–79 ετών (24,8% το 2024, 25,4% το 2050).
* Το ποσοστό είναι παρόμοιο μεταξύ γυναικών και ανδρών (10,9% έναντι 11,3%).
Το 2024, υπολογίζεται ότι 9,8 εκατομμύρια περισσότεροι άνδρες από γυναίκες ζούσαν με διαβήτη.
Όσον αφορά το περιβάλλον, το 2024 399,6 εκατομμύρια άτομα με διαβήτη ζούσαν σε αστικές περιοχές και 189,1 εκατομμύρια σε αγροτικές. Η επικράτηση ήταν 12,7% και 8,8% αντίστοιχα. Μέχρι το 2050, ο αριθμός στις αστικές περιοχές αναμένεται να φτάσει τα 654,7 εκατομμύρια, ενώ στις αγροτικές να παραμείνει σταθερός.
Διαφορές ανά περιφέρεια
Η περιοχή Μέση Ανατολή – Βόρεια είχε τη μεγαλύτερη ηλικιακά προσαρμοσμένη επικράτηση διαβήτη το 2024 (19,9%), που προβλέπεται να φτάσει 22,8% το 2050.
Η περιοχή Αφρικής (AFR) είχε τη χαμηλότερη (5,0% το 2024, 5,9% το 2050), λόγω χαμηλότερης αστικοποίησης και μικρότερης παχυσαρκίας. Ωστόσο, αναμένεται αύξηση λόγω ταχείας αστικοποίησης.
Κατανομή ανά χώρα
Οι χώρες με τον μεγαλύτερο αριθμό ενηλίκων (20–79 ετών) με διαβήτη το 2024 είναι:
- Κίνα
- Ινδία
- Ηνωμένες Πολιτείες
Μέχρι το 2050, το Πακιστάν προβλέπεται να ξεπεράσει τις ΗΠΑ. Οι χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά (προσαρμοσμένα κατά ηλικία) το 2024 ήταν:
* Πακιστάν (31,4%)
* Νησιά Μάρσαλ (25,7%)
* Κουβέιτ (25,6%)
Μέχρι το 2050, οι ίδιες περίπου χώρες αναμένεται να παραμείνουν στην κορυφή, με ποσοστά έως 34,2%.
Διαβήτης σε ηλικιωμένους
Η επικράτηση αυξάνεται με την ηλικία.
* Το 2024, 158,3 εκατομμύρια άτομα 65–99 ετών είχαν διαβήτη (23,7%).
* Μέχρι το 2050, ο αριθμός αυτός αναμένεται να φτάσει τα 278 εκατομμύρια.
Η μεγαλύτερη επικράτηση το 2024 σε άτομα άνω των 65 ετών καταγράφηκε στην περιοχή Μέση Ανατολή – Βόρεια Αφρική (32,3%), ενώ η χαμηλότερη στην Αφρική (7,8%). Παρόμοια τάση προβλέπεται και για το 2050.
Οι χώρες με τον μεγαλύτερο αριθμό ατόμων άνω των 65 με διαβήτη είναι:
* Κίνα
* Ινδία
* Ηνωμένες Πολιτείες
Μέχρι το 2050, Τουρκία και Αίγυπτος αναμένεται να μπουν στη δεκάδα, αντικαθιστώντας τη Γερμανία και τη Ρωσία.
Διαβήτης τύπου 1 σε ηλικιωμένους
Ο παγκόσμιος αριθμός ενηλίκων με διαβήτη τύπου 1 εκτιμάται σε 9,15 εκατομμύρια, εκ των οποίων 1,1 εκατομμύριο είναι άνω των 60 ετών (655.000 ηλικίας 60–69, 325.000 ηλικίας 70–79 και 81.000 άνω των 80).
Θνησιμότητα και δαπάνες υγείας στους ηλικιωμένους
Ο συνολικός αριθμός θανάτων λόγω διαβήτη σε άτομα άνω των 60 ανέρχεται σε 2,2 εκατομμύρια, δηλαδή 9,2% όλων των θανάτων αυτής της ηλικιακής ομάδας.
Το 2024, 63% των θανάτων λόγω διαβήτη σημειώθηκε σε άτομα άνω των 60 ετών. Οι συνολικές δαπάνες υγείας για αυτήν την ομάδα έφτασαν τα 501,9 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ.
Μη διαγνωσμένος διαβήτης
Το 2024, 42,8% (251,7 εκατομμύρια) των ενηλίκων με διαβήτη ήταν μη διαγνωσμένοι. Οι εκτιμήσεις βασίστηκαν σε 193 πηγές δεδομένων από 109 χώρες. Για τις υπόλοιπες 106 χώρες, τα δεδομένα προήλθαν από εξαγωγή προβλέψεων.
Η υψηλή αναλογία μη διαγνωσμένων περιπτώσεων οφείλεται κυρίως:
* στην περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας,
* στη μειωμένη ικανότητα των συστημάτων υγείας να εντοπίζουν τον διαβήτη.
Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία είναι ζωτικής σημασίας για την αποτροπή επιπλοκών, πρόωρων θανάτων και για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής. Παράλληλα, συμβάλλουν στη μείωση του οικονομικού κόστους των επιπλοκών του διαβήτη.
Η ενίσχυση των συστημάτων προσυμπτωματικού ελέγχου και της διαγνωστικής ικανότητας αποτελεί το πρώτο κρίσιμο βήμα για τη βελτίωση της φροντίδας των ατόμων με διαβήτη.
