Το ραντεβού στην «κουζίνα» του Νταβός

Από τον Οκτώβριο του 2009 ως και τον Μάιο του 2011 ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου υπήρξε, κατά τον διεθνή Τύπο, «ο άνθρωπος με τη δυσκολότερη δουλειά στον πλανήτη».


Το βιβλίο του Γιώργου Παπακωνσταντίνου «Game Over: Η αλήθεια για την κρίση» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος

Από τον Οκτώβριο του 2009 ως και τον Μάιο του 2011 ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου υπήρξε, κατά τον διεθνή Τύπο, «ο άνθρωπος με τη δυσκολότερη δουλειά στον πλανήτη». Ο πρώην υπουργός Οικονομικών της κυβέρνησης του Γιώργου Παπανδρέου, ο άνθρωπος που υπέγραψε το πρώτο Μνημόνιο, αποφάσισε μετά τον τερματισμό των δικαστικών περιπετειών του να καταγράψει τις εμπειρίες του από εκείνη την καυτή περίοδο της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας αλλά και πέραν αυτής, όταν πλέον δεν βρισκόταν στο γραφείο της οδού Νίκης.
Το βιβλίο του με τίτλο «Game Over: Η αλήθεια για την κρίση» (εκδόσεις Παπαδόπουλος) αριθμεί πάνω από 400 σελίδες. Περιγράφει άγνωστα περιστατικά από τη θητεία του στο υπουργείο Οικονομικών. Η πρώτη μυστική συνάντηση στο Λουξεμβούργο στα τέλη του 2009, όταν η κυβέρνηση Παπανδρέου υποχρεώθηκε σε επιπλέον μέτρα, η προσφυγή στο Μνημόνιο, οι συναντήσεις στο Νταβός τον Ιανουάριο του 2011, η επίσκεψη του τότε υπουργού Οικονομικών στην Ουάσιγκτον στα τέλη Απριλίου του 2010, όταν μαζί με τους Ντομινίκ Στρος-Καν, Ολι Ρεν και Ζαν-Κλοντ Τρισέ ελήφθησαν οι κρίσιμες αποφάσεις για το Μνημόνιο Ι, και φυσικά η δεύτερη συνάντηση του Λουξεμβούργου, όταν και συζητήθηκε ουσιαστικά για πρώτη φορά η αναδιάρθρωση του χρέους είναι μερικές από τις σκηνές που παρελαύνουν από το βιβλίο.
«Το Βήμα» δημοσιεύει σήμερα ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα αποσπάσματα του βιβλίου του κ. Παπακωνσταντίνου που αφορά τη μυστική συνάντηση του Γιώργου Παπανδρέου με τον τότε επικεφαλής του ΔΝΤ Ντομινίκ Στρος-Καν στο Νταβός τον Ιανουάριο του 2010.
Ο «Διάβολος» και ο γάλλος φίλος


Ο Ιανουάριος είναι ο μήνας κατά τον οποίο το Νταβός στις ελβετικές Αλπεις μετατρέπεται από ένα ήσυχο χωριουδάκι σε κέντρο της υφηλίου. Από το 1971, όταν το ξεκίνησε ο Κλάους Σουάμπ, το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ έγινε ένας οργανισμός του οποίου η ετήσια σύνοδος αποτελεί τόπο συνάντησης πολιτικών, επικεφαλής πολυεθνικών, πανεπιστημιακών και σημαντικών προσωπικοτήτων από την κοινωνία των πολιτών. Σε αντίθεση με τους επιχειρηματίες, οι πολιτικοί προσκαλούνται και δεν καταβάλλουν τα σημαντικά έξοδα συμμετοχής. Στη δική μας περίπτωση η πρόσκληση αφορούσε τον έλληνα πρωθυπουργό. Δεδομένου όμως ότι ήταν μια ιδανική περίσταση για να εξηγήσουμε σε ένα σημαντικό κοινό την κατάσταση στην Ελλάδα και τι προσπαθούμε να κάνουμε, μου ζήτησε να τον συνοδεύσω.
Παρά την παρουσία του γάλλου προέδρου Σαρκοζί, που έκανε και την εναρκτήρια ομιλία στη σύνοδο, η Ελλάδα ήταν στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος εκείνη τη χρονιά. Ο Παπανδρέου συμμετείχε σε μια συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με θέμα την ευρωζώνη με τους πρωθυπουργούς της Ισπανίας, του Βελγίου και της Ολλανδίας και τον πρόεδρο της ΕΚΤ. Μετά τη συζήτηση ο Τρισέ του μίλησε κατ’ ιδίαν: Η ευρωζώνη βρισκόταν σε κίνδυνο. Η ελληνική κυβέρνηση έπρεπε να πάρει περισσότερα μέτρα λιτότητας. Και όχι, ουδείς θα έρθει να σας βοηθήσει. Είστε μόνοι σας.
Στο Νταβός έγινε και μια άλλη συνάντηση, η οποία όμως έμεινε μυστική. Ηταν μια συνάντηση με τον Ντομινίκ Στρος-Καν, επικεφαλής του ΔΝΤ. Στη συνείδηση των περισσοτέρων το ΔΝΤ ενσαρκώνει τον ίδιο τον Διάβολο. Η δημόσια εικόνα του διεθνούς οργανισμού είναι αυτή των ανάλγητων γραφειοκρατών οι οποίοι σε κάθε χώρα στην οποία παρεμβαίνουν επιφέρουν τεράστια δυστυχία στον πληθυσμό με τις δογματικές, νεοφιλελεύθερες εμμονές τους. Αυτή ήταν η εικόνα για το ΔΝΤ και στην Ελλάδα και το γνωρίζαμε αυτό καλά όταν χρειάστηκε να ξεκινήσουμε ως κυβέρνηση διάλογο μαζί τους.
Ο ίδιος ο Παπανδρέου είχε πολλές φορές ασκήσει κριτική στις οικονομικές συνταγές του ΔΝΤ. Εκτιμούσε όμως τον Στρος-Καν και του είχε εμπιστοσύνη. Τον γνώριζε ήδη από το παρελθόν και συχνά αναζητούσε την άποψή του. Αισθανόταν άνετα με τις πολιτικές απόψεις και τις ευρωπαϊκές ευαισθησίες του γάλλου σοσιαλιστή. Το ΔΝΤ υπό τον Στρος-Καν προσπαθούσε να αλλάξει. Εδειχνε λιγότερο δογματικό, πιο πρόθυμο να παραδεχθεί λάθη του παρελθόντος, πιο έτοιμο να συνυπολογίσει τις κοινωνικές επιπτώσεις των οικονομικών προτάσεών του.
Σε αναζήτηση εναλλακτικών λύσεων


Καθώς η κρίση εξελισσόταν, οι δυο τους επικοινωνούσαν συχνά τηλεφωνικά. Καμία σχέση βέβαια με την ανεκδιήγητη θεωρία των συνωμοσιολόγων, βάσει της οποίας «ο Παπανδρέου ήθελε να μας πάει στο ΔΝΤ από την αρχή». Για τον πρωθυπουργό ήταν επιβεβλημένο να διερευνά εναλλακτικές με κάποιον που είχε κομβικό ρόλο στη διεθνή οικονομική σκηνή. Πολύ περισσότερο με τον Στρος-Καν, που ως ευρωπαίος πολιτικός πίστευε ότι η Ευρώπη έπρεπε να κάνει περισσότερα για να αντιμετωπίσει την κρίση.
Η θέση μας για τον ρόλο του ΔΝΤ ήταν εξαρχής σαφής. Εφόσον η Ελλάδα δεν τα κατάφερνε μόνη της, θέλαμε μια ευρωπαϊκή λύση χωρίς τη συμμετοχή του ΔΝΤ. Αλλά ως εκείνη τη στιγμή οι ευρωπαίοι εταίροι δεν ήθελαν καν να αποδεχθούν την αναγκαιότητα ενός μηχανισμού διάσωσης. Επαναλάμβαναν τη ρήτρα «μη διάσωσης» της Συνθήκης της ΕΕ και δεν ήταν διατεθειμένοι να συζητήσουν ή να ετοιμάσουν ένα σχέδιο Β. Αν λοιπόν η Ελλάδα αδυνατούσε να δανειστεί, ο μόνος υφιστάμενος θεσμικός μηχανισμός που θα μπορούσε να αποτρέψει τη χρεοκοπία ήταν το ΔΝΤ. Γνωρίζαμε καλά τι θα σήμαινε μια παρόμοια προσφυγή και για τη χώρα αλλά και για εμάς προσωπικά. Μια υπεύθυνη κυβέρνηση, ωστόσο, δεν μπορούσε να μην αναζητά εναλλακτικές, ακόμη και αν θέλαμε να τις αποφύγουμε.
Είχαμε επικοινωνήσει με τον Στρος-Καν πριν από το Νταβός και είχαμε συμφωνήσει να βρεθούμε και να μιλήσουμε από κοντά. Ομως οποιαδήποτε επίσημη συνάντηση, ακόμα και σε ένα ξενοδοχείο, θα γινόταν πρωτοσέλιδο την επόμενη ημέρα. Αποφασίσαμε λοιπόν να βρεθούμε στην κουζίνα του συνεδριακού χώρου. Σερβιτόροι μπαινόβγαιναν συνέχεια κρατώντας πιατέλες και ποτήρια, αλλά δεν υπήρχαν δημοσιογράφοι. Εκεί λοιπόν συναντηθήκαμε, ο διευθυντής του ΔΝΤ, ο έλληνας πρωθυπουργός και ο υπουργός του των Οικονομικών. Ορθιοι, δεδομένου ότι δεν υπήρχε πουθενά να καθήσουμε, με την ασφάλεια να προσέχει την πόρτα, μήπως παρεισέφρυε κάποιος και μας έβλεπε.


Το Ταμείο και η Ευρώπη
Η «βοήθεια» του ΔΝΤ

«Πώς μπορεί να βοηθήσει το ΔΝΤ;»
. Με αυτή την πρώτη φράση του Στρος-Καν ξεκίνησε η συζήτηση. Επαναλάβαμε τη θέση μας: Θέλαμε να εξακολουθήσουμε να δανειζόμαστε από τις αγορές. Αν κάποια στιγμή αυτό γινόταν αδύνατο, ζητούσαμε μια ευρωπαϊκή λύση. Το ιδανικό θα ήταν να ανακοινώσουν άμεσα οι Ευρωπαίοι τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού δανειοδότησης, ικανού να λειτουργήσει αποτρεπτικά και να πείσει τις αγορές ότι η χρεοκοπία της Ελλάδας αποκλείεται. Αλλά βρίσκονταν ακόμα μακριά από το να πάρουν μια παρόμοια απόφαση. Τι θα γινόταν αν αρνιόντουσαν να μας βοηθήσουν; Θα μπορούσε να μας βοηθήσει το ΔΝΤ;
Ο επικεφαλής του ΔΝΤ ήταν σαφής: Ο λόγος ύπαρξης του Ταμείου ήταν ακριβώς να δανείζει χώρες που είχαν χάσει πρόσβαση στις αγορές. Αν η Ελλάδα ζητούσε βοήθεια, θα ήταν υποχρεωμένοι να μας συνδράμουν. Ομως τα πράγματα στην περίπτωσή μας ήταν σύνθετα. Οσο οι υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες δεν ήθελαν την εμπλοκή του ΔΝΤ στην ευρωζώνη, θα μπορούσαν να μπλοκάρουν μια παρόμοια βοήθεια στο ΔΣ του Ταμείου. Τίποτα δεν μπορούσε να γίνει χωρίς τη συναίνεση των υπολοίπων ευρωπαϊκών χωρών αλλά και της ΕΚΤ. Και, σε κάθε περίπτωση, τα χρήματα που θα χρειαζόταν η Ελλάδα ξεπερνούσαν κατά πολύ τις δυνατότητες του ΔΝΤ.
Ολοι συμφωνούσαμε πως το ζήτημα έπρεπε να παραμείνει ευρωπαϊκή υπόθεση και ότι οι Ευρωπαίοι έπρεπε να πειστούν ώστε να δημιουργήσουν έναν μηχανισμό διάσωσης. Μας υποσχέθηκε να χρησιμοποιήσει το ειδικό του βάρος για τη βασική ευρωπαϊκή χώρα που χρειαζόταν να πειστεί, τη Γερμανία.
Κανείς δεν παρατήρησε τον επικεφαλής του ΔΝΤ να βγαίνει αθόρυβα από μια κουζίνα ούτε και το γεγονός ότι τον ακολούθησαν λίγα λεπτά αργότερα ο έλληνας πρωθυπουργός και ο υπουργός Οικονομικών της Ελλάδας. Η συνάντησή μας παρέμεινε μυστική και στους μήνες που ακολούθησαν ο Στρος-Καν έπαιξε πολύ σημαντικό ρόλο στην προσπάθεια να πειστούν οι Ευρωπαίοι να δουν την πραγματικότητα και να αντιμετωπίσουν την κατάσταση συλλογικά.

ΕΠΑΦΕΣ
Ο ίδιος ο Παπανδρέου είχε πολλές φορές ασκήσει κριτική στις οικονομικές συνταγές του ΔΝΤ. Εκτιμούσε όμως τον Στρος-Καν και του είχε εμπιστοσύνη.

Ολοι συμφωνούσαμε πως το ζήτημα έπρεπε να παραμείνει ευρωπαϊκή υπόθεση και ότι οι Ευρωπαίοι έπρεπε να πειστούν ώστε να δημιουργήσουν έναν μηχανισμό διάσωσης.

Η συνάντησή μας παρέμεινε μυστική και στους μήνες που ακολούθησαν ο Στρος-Καν έπαιξε πολύ σημαντικό ρόλο στην προσπάθεια να πειστούν οι Ευρωπαίοι να δουν την πραγματικότητα και να αντιμετωπίσουν την κατάσταση συλλογικά.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Πολιτική
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk