Τίποτε δεν τελείωσε για τους Καταλανούς

Το πρόσφατο δημοψήφισμα στη Σκωτία θα μείνει στην Ιστορία όχι επειδή οδήγησε στην ανεξαρτησία, αλλά επειδή έδωσε την ευκαιρία στους Σκωτσέζους να εκφραστούν οι ίδιοι για το μέλλον τους.

Το πρόσφατο δημοψήφισμα στη Σκωτία θα μείνει στην Ιστορία όχι επειδή οδήγησε στην ανεξαρτησία, αλλά επειδή έδωσε την ευκαιρία στους Σκωτσέζους να εκφραστούν οι ίδιοι για το μέλλον τους. Το ίδιο ζητούν και οι Καταλανοί. Παρ’ όλο που είναι διχασμένοι περίπου στη μέση όσον αφορά την ανεξαρτησία, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η συντριπτική πλειονότητα των Καταλανών επιθυμεί να διοργανωθεί δημοψήφισμα. Και δεν θα το βάλουν κάτω.

«Ναι, ναι, ναι, θα ψηφίσουμε!»
φώναζαν δεκάδες χιλιάδες Καταλανοί που κατέβηκαν στους δρόμους της Βαρκελώνης και άλλων πόλεων την περασμένη εβδομάδα ζητώντας δημοψήφισμα. Λίγες ημέρες νωρίτερα ο πρόεδρος της Καταλωνίας Αρτούρ Μας είχε προκηρύξει δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία στις 9 Νοεμβρίου. Αλλά τη Δευτέρα ο ισπανός πρωθυπουργός Μαριάνο Ραχόι απαίτησε να κηρυχθεί αντισυνταγματικό, καθώς το ισπανικό Σύνταγμα αναφέρει ότι όλοι οι Ισπανοί (και όχι μόνον οι Καταλανοί) πρέπει να ψηφίζουν σε ζητήματα κυριαρχίας.
Η ομόφωνη απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου να εξετάσει την υπόθεση κατέστησε αυτομάτως παράνομο το δημοψήφισμα της 9ης Νοεμβρίου ώσπου να αποφανθούν οι δικαστές. Ο Μας το ανέβαλε για να μην παρανομήσουν οι δημόσιοι υπάλληλοι που θα εργάζονταν για τη διοργάνωσή του. Δεσμεύθηκε όμως ότι θα βρει τρόπο να ψηφίσουν οι Καταλανοί για την ανεξαρτησία τους χωρίς να παρανομήσουν. Οι ενέργειες της Μαδρίτης για να μπλοκαριστεί το δημοψήφισμα εξόργισαν πολλούς Καταλανούς, ακόμη και εκείνους που θα ψήφιζαν «Οχι».
Αλλο Εδιμβούργο, άλλο Βαρκελώνη


Η Καταλωνία δεν είναι Σκωτία. Οι Σκωτσέζοι αποτελούν το 8,4% του βρετανικού πληθυσμού, ενώ οι Καταλανοί το 16% του ισπανικού. Οι Σκωτσέζοι όμως συμβάλλουν μόλις στο 9,5% του βρετανικού ΑΕΠ, ενώ οι Καταλανοί στο 19% του ισπανικού, καθώς η Καταλωνία είναι πολύ πιο βιομηχανοποιημένη από τη Σκωτία. Οσο για το ποιοι έχουν πιο ισχυρή ταυτότητα, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία: μόλις το 1% των Σκωτσέζων μιλάει γαελικά έναντι περίπου 85% των Καταλανών που μιλούν καταλανικά.
Η Καταλωνία δεν είναι Σκωτία και για έναν ακόμη λόγο: ενώ το Λονδίνο είχε παραχωρήσει προ ετών πολλές εξουσίες στο Εδιμβούργο και πριν από το δημοψήφισμα της 18ης Σεπτεμβρίου υποσχέθηκε ότι θα παραχωρήσει ακόμη περισσότερες σε μια (επιτυχημένη) προσπάθεια να ενισχύσει το «Οχι», δεν μπορεί να ειπωθεί το ίδιο για τη Μαδρίτη. Ο Ραχόι όχι μόνο δεν συζητεί καθόλου την πιθανότητα δημοψηφίσματος, αλλά και πριν από δύο χρόνια αρνήθηκε να κάνει ορισμένες παραχωρήσεις προς τους Καταλανούς, ενισχύοντας με την αδιαλλαξία του την πλευρά των αυτονομιστών.
Ονειρα για σωτηρία από την κρίση


Μέχρι πρότινος μόνο λίγοι περιθωριακοί καταλανοί πολιτικοί ήταν υπέρ της ανεξαρτησίας. Αλλά η κατάσταση άλλαξε άρδην μετά την οικονομική κρίση. Οταν η ανεργία έπληξε την Καταλωνία και πόνεσε η τσέπη των Καταλανών, η Βαρκελώνη έφερε στο προσκήνιο το επιχείρημα ότι ενώ οι Καταλανοί συμβάλλουν σημαντικά στους φόρους, δεν λαμβάνουν αντίστοιχη χρηματοδότηση από τη Μαδρίτη. Αυτή η συνειδητοποίηση έστειλε πολλούς Καταλανούς, πολιτικούς και μη, στο στρατόπεδο των αυτονομιστών.
Η Βαρκελώνη ζήτησε από τη Μαδρίτη ένα δημοσιονομικό σύμφωνο που θα της έδινε μεγαλύτερη αυτονομία όσον αφορά τη συλλογή και διάθεση των φόρων. Αλλά ο Ραχόι αρνήθηκε κατηγορηματικά. Το αποτέλεσμα ήταν ο Μας να εγκαταλείψει τη ρητορική περί αυτονομίας και να βάλει πλώρη για ανεξαρτησία.
Αν τελικά οι Καταλανοί καταφέρουν να ανεξαρτητοποιηθούν, το πιθανότερο είναι ότι δεν θα αργήσουν να τους μιμηθούν οι Βάσκοι. Και όχι μόνο. Την Τετάρτη εξερράγη βόμβα στο δημαρχείο της Γαλικίας. Το ισπανικό υπουργείο Εσωτερικών ρίχνει την ευθύνη στην παράνομη αυτονομιστική οργάνωση Γαλικιανή Αντίσταση.


Σέβι Ροντρίγκεθ Μόρα, καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου
«Κάλπες, συμβιβασμός και ραντεβού σε 15-20 χρόνια»

«Το δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία της Καταλωνίας είναι πολύ περίπλοκη υπόθεση» εξηγεί στο «Βήμα» ο Σέβι Ροντρίγκεθ Μόρα, καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου και γέννημα θρέμμα της Βαρκελώνης.

«Κατ’ αρχάς, δεν γνωρίζουμε πόσο μπορεί να καθυστερήσει το Συνταγματικό Δικαστήριο. Οι δικαστές δήλωσαν ότι επιθυμούν να φθάσουν σε μια απόφαση για τη συνταγματικότητα του δημοψηφίσματος εντός τριών μηνών. Αν είναι αρνητική, το διάταγμα του Μας για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος δεν μπορεί να εφαρμοστεί».

«Αν περάσουν πέντε μήνες και το Συνταγματικό Δικαστήριο δεν έχει καταλήξει ακόμη σε απόφαση, το διάταγμα του Μας θα τεθεί αυτόματα σε εφαρμογή. Αλλά το σενάριο αυτό είναι ελάχιστα πιθανό, δεδομένου ότι το δικαστήριο μπορεί να παρατείνει την περίοδο κατά την οποία το διάταγμα Μας θα θεωρείται παράνομο έως ότου αποφανθούν οι δικαστές»
. Το πιθανότερο όμως είναι ότι το Συνταγματικό Δικαστήριο θα εκφραστεί αρνητικά.

«Ο Μας βρίσκεται σε δύσκολη θέση»
συνεχίζει ο κ. Μόρα. «Πιστεύω ότι η πιθανότερη διέξοδος που έχει είναι να προκηρύξει πρόωρες εκλογές στην Καταλωνία στις οποίες όλα τα κόμματα που είναι υπέρ της ανεξαρτησίας θα κατεβούν με ενιαίο ψηφοδέλτιο. Δεν είναι όμως βέβαιο ότι θα συμφωνήσουν τα υπόλοιπα αυτονομιστικά κόμματα – ιδίως το πιο λαϊκιστικό από αυτά, το οποίο κερδίζει έδαφος τελευταίως εις βάρος του κόμματος του Μας».
Αυτό που θα μπορούσε να κάνει ο Αρτούρ Μας είναι «να δηλώσει ότι οι πρόωρες εκλογές θα έχουν χαρακτήρα «δημοψηφισματικό»». Σε αυτή την περίπτωση, αν το κόμμα «λάβει πολύ υψηλό ποσοστό, ας πούμε 70%, τότε η Μαδρίτη θα αναγκαστεί να διαπραγματευτεί τις συνθήκες της ανεξαρτησίας της Καταλωνίας. Τόσο υψηλά ποσοστά ωστόσο είναι απίθανα όπως έχουν τα πράγματα σήμερα. Αν η πλευρά τού Μας λάβει ένα ποσοστό 45%-50% – διότι υπάρχουν πολλοί Καταλανοί που δεν επιθυμούν ανεξαρτησία -, η Βαρκελώνη θα αναγκαστεί να κάνει ένα είδος συμβιβασμού, ας πούμε να αρκεστεί σε ένα δημοσιονομικό σύμφωνο» με τη Μαδρίτη που θα της δίνει μεγαλύτερη δημοσιονομική αυτονομία «και να αναβάλει το ζήτημα της ανεξαρτησίας για 15-20 χρόνια». Το μόνο βέβαιο πάντως είναι ότι «υπάρχει πολύ μεγάλη αβεβαιότητα».

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Κόσμος
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk