Τα καταφέραμε λοιπόν, βρήκαμε τον ενεργειακό επιθεωρητή, έκανε τη μελέτη του, ενταχθήκαμε στο πρόγραμμα, έβγαλε σε ποια ενεργειακή κατηγορία ανήκει το σπίτι και τώρα ακούμε το τι έχει να μας πει. Το πιο πιθανό είναι ότι θα προτείνει να αλλαχτούν τα παράθυρα, ίσως και τα εξωτερικά κουφώματα. Το πρόβλημα έχει δύο ερωτήματα. Τι πρέπει να ξέρω για τα τζάμια; Θα τοποθετηθούν σε σκελετό από ξύλο ή αλουμίνιο;
Ο προσανατολισμός
Πολλοί αρχιτέκτονες μεταχειρίζονται τα παράθυρα σαν αναγκαίο αλλά παθητικό κακό και μερικοί ιδιοκτήτες ενδιαφέρονται περισσότερο για την εμφάνιση και το πώς ταιριάζουν με τους τοίχους και τα κιγκλιδώματα. Στην πραγματικότητα τα ανοίγματα αυτά είναι ένα πολύ ενεργό κομμάτι του κτιρίου, ενώ για αιώνες οι άνθρωποι είχαν αποδεχθεί ότι το κτίριο δεν μπορεί να κλειστεί αεροστεγώς. Σήμερα όμως αυτό είναι δυνατόν. Η τεχνολογία των κουφωμάτων στα παράθυρα έχει φθάσει σε απόλυτο σχεδόν σημείο τη στεγανότητα των κτιρίων.
Είναι πάντως λίγοι ακόμη όσοι έχουν κατανοήσει ότι τα παράθυρα, αν υπάρχουν και στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα στο ίδιο σπίτι, μπορεί να είναι διαφορετικά, κατ΄ αρχάς ως προς την επιφάνειά τους. Προς τον Βορρά εξαιτίας των κρύων χειμωνιάτικων ανέμων θα πρέπει να είναι μικρότερα, ενώ σε πολυώροφα κτίρια, όσο πηγαίνουμε προς τους χαμηλότερους ορόφους, θα πρέπει να μεγαλώνουν, αφού το φως λιγοστεύει. Αυτό βέβαια όταν φτιάχνουμε κάτι καινούργιο, όμως και σε ένα παλιό σπίτι δεν αποκλείεται να είναι καλύτερα να καταργήσουμε μόνιμα κάποια παράθυρα.
Τζάμια μονά ή διπλά;
Πολλοί θεωρούν αυτονόητο ότι τα τζάμια θα είναι μονά, απλά χωρίς επιχρίσματα και ίδια σε κάθε πλευρά του κτιρίου. Σε μια πόλη σαν την Αθήνα όμως μπορεί να χρειάζεται τα βορινά, αν υπάρχουν, να είναι οπωσδήποτε διπλά, αλλά τα δυτικά, πέρα από το να είναι διπλά, πρέπει να διαθέτουν και τα κατάλληλα επιχρίσματα, για να αντιμετωπιστεί ο ήλιος του καλοκαιριού που ίσως θα τα χτυπάει ανελέητα και σχεδόν κάθετα το απόγευμα. Τα παράθυρα με διπλά τζάμια για να προσφέρουν πραγματική θερμομόνωση έχοντας διπλό σκελετό από αλουμίνιο πρέπει να διαθέτουν και τη λεγόμενη θερμοδιακοπή. Επειδή το μέταλλο είναι καλός αγωγός της θερμότητας, αν ήταν σε επαφή το εξωτερικό και το εσωτερικό πλαίσιο η θερμότητα από το εσωτερικό τον χειμώνα θα διέρρεε προς τα έξω. Παρεμβάλλεται λοιπόν ένα ειδικό μονωτικό υλικό που το πληρώνουμε επιπλέον, αποτρέπει την επαφή των δύο μετάλλων και ονομάζεται θερμοδιακοπή. Κάτι ανάλογο πρέπει να γίνει και για τα τζάμια, αφού και εκεί έχουμε δύο παράλληλες γυάλινες επιφάνειες. Αυτές λοιπόν μπορεί να χωρίζονται από αέρα ή από αδρανή αέρια όπως το κρυπτόν, το αργόν ή το κενό. Καλό είναι να ξέρουμε ότι το αργόν (Αr) είναι καλύτερο μονωτικό από τον αέρα και το κρυπτόν (Κr) ακόμη καλύτερο αλλά και ακριβότερο από το αργόν. Υπάρχει και το κενό βέβαια, που είναι ό,τι καλύτερο και ό,τι πιο ακριβό.
Δελτίο κυκλοφορίας του αέρα
Τον χειμώνα, αν το παράθυρο δεν (απο)μονώνει αρκετά το εσωτερικό του σπιτιού από το εξωτερικό κρύο, γίνεται μια εστία παραγωγής αέρα ψυχρότερου απ΄ ό,τι ο υπόλοιπος, μέσα στο δωμάτιο. Ο αέρας αυτός ως βαρύτερος υποχωρεί προς τα κάτω και έτσι δημιουργείται ένα ρεύμα που κάνει όποιον στέκεται εκεί κοντά να νιώθει αρκετά δυσάρεστα νομίζοντας ότι κάποιο παράθυρο έχει μείνει ανοιχτό, ενώ στην πραγματικότητα είναι η θερμότητα που φεύγει από το δέρμα του και πηγαίνει προς το παράθυρο. Γι΄ αυτό όπου υπάρχουν παράθυρα με μονό τζάμι ή χωρίς καλή μόνωση οι προνοητικοί μηχανικοί τοποθετούν σώματα καλοριφέρ ακριβώς κάτω από το παράθυρο! Στην πραγματικότητα βέβαια, με καλά παράθυρα μπορούμε να έχουμε οικονομία στην ενέργεια. Η διάδοση της θερμότητας από τη μία πλευρά ενός παραθύρου με διπλά τζάμια στην άλλη γίνεται με τρεις τρόπους. Μέσω του στερεού πλαισίου, μέσω της κυκλοφορίας του αερίου που μεσολαβεί και με απευθείας εκπομπή. Τα παλιά παράθυρα μετατρέπουν το καλοκαίρι τα σπίτια και τα γραφεία μας σε ιδανικά θερμοκήπια και τον χειμώνα επιτρέπουν στην ακριβοπληρωμένη από εμάς θερμότητα να διαρρεύσει προς τα έξω. Εκεί που έχει πολύ κρύο αλλά και στα βορινά παράθυρα, τα διπλά τζάμια με απλό γυαλί (δηλαδή χωρίς επίχρισμα) είναι μια χαρά. Αφήνουν να μπαίνουν όλες οι ακτινοβολίες, να ζεσταίνουν και η περισσότερη θερμική ενέργεια να μένει μέσα. Εκεί όμως όπου το κλίμα είναι ζεστό, κυρίως στα δυτικά παράθυρα, με τον ήλιο το απόγευμα του καλοκαιριού να μετατρέπεται κυριολεκτικά σε πυρπολητή του σπιτιού, έχουμε άλλες απαιτήσεις.
Τα επιχρίσματα
Από τη συνολική ηλιακή ακτινοβολία περισσότερη από τη μισή είναι αόρατη, με το συντριπτικά μεγαλύτερο ποσοστό να ανήκει στην υπερέρυθρη. Υπάρχουν λοιπόν ειδικά επιστρώματα που κάνουν η όλη επιφάνεια του παραθύρου να επιτρέπει μόνο στο ορατό φως να περνάει μέσα και έτσι να φωτίζονται αλλά να μη ζεσταίνονται πολύ τα δωμάτια. Οταν ακτινοβολία με μορφή διαδοχικών κυμάτων πέφτει επάνω στο τζάμι, ένα μέρος της ανακλάται, ένα μέρος της απορροφάται από αυτό και το υπόλοιπο περνάει. Αλλά το ενδιαφέρον είναι ότι το πόση ενέργεια θα ανακλαστεί εξαρτάται και από τη γωνία που έχουν τα κύματα σε σχέση με το τζάμι. Αν η γωνία είναι μικρή σε σχέση με την επιφάνεια του παραθύρου (μικρότερη από 30 μοίρες περίπου), η ανακλώμενη ποσότητα ενέργειας αυξάνεται ραγδαία. Αυτό τι σημαίνει για ένα κτίριο; Οτι τον χειμώνα που ο ήλιος είναι χαμηλά ως προς τον ορίζοντα οι ακτίνες εισέρχονται σε μεγαλύτερη ποσότητα, ενώ το καλοκαίρι που δεν τις θέλουμε ο ήλιος στο μεγαλύτερο μέρος της ημέρας είναι ψηλά, η γωνία μικραίνει αντίστοιχα και γι΄ αυτό οι περισσότερες ανακλώνται.
Τζάμια «χαμηλής εκπομπής»
Η ενέργεια της ακτινοβολίας που απορροφάται από το τζάμι κατά ένα μέρος θερμαίνει το αέριο που βρίσκεται ανάμεσα στις δύο γυάλινες πλάκες, αν πρόκειται για κοινό διπλό τζάμι, και το υπόλοιπο, που φθάνει το 84%, το εκπέμπει προς το εσωτερικό του σπιτιού. Σήμερα όμως χρησιμοποιούνται τζάμια «χαμηλής εκπομπής», τα γνωστά και ως low-e, όπου το ποσοστό της εκπεμπόμενης ακτινοβολίας δεν ξεπερνά το 4%, ενώ το 96% της θερμικής ενέργειας ανακλάται προς τα έξω. Αυτό έχει το πλεονέκτημα τον χειμώνα να στέλνει πάλι προς τα μέσα τη θερμότητα που δημιουργείται στο εσωτερικό του σπιτιού, κάτι που θέλουμε πολύ να γίνεται. Η ικανότητα ενός παραθύρου να μην επιτρέπει τη διακίνηση θερμότητας από τη μία πλευρά στην άλλη καθορίζεται από ένα μέγεθος που ονομάζεται συντελεστής θερμοπερατότητας (U-value). Μετρείται σε Watt ανά τετραγωνικό μέτρο και διαφορά θερμοκρασίας ανάμεσα στο εξωτερικό και στο εσωτερικό περιβάλλον σε βαθμούς της κλίμακας Κelvin. Οσο μικρότερος αυτός ο συντελεστής, τόσο καλύτερα. (Στις βόρειες χώρες προσπαθούν να είναι μικρότερος από 1,2, αλλά στη δική μας χώρα ακόμη και λίγο μικρότερο από 2 θεωρείται εξαιρετική επίδοση. Τιμή 1,2 σημαίνει ότι υπάρχει διαρροή 1,2 Watt όταν η διαφορά του μέσα από το έξω είναι μόλις ένας βαθμός θερμοκρασίας).
ΞΥΛΟ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΑΛΟΥΜΙΝΙΟΥ
Οι κατασκευαστές παραθύρων με πλαίσιο από αλουμίνιο υποστηρίζουν ότι τα ξύλα δεν είναι πλέον σαν τα παλιά αλλά προέρχονται από δένδρα που είναι φτιαγμένα για να μεγαλώνουν πολύ γρήγορα και να κόβονται το ίδιο γρήγορα και γι΄ αυτό είναι λιγότερο συμπαγή,άρα και μειωμένης αντοχής,απαιτώντας κοπιώδη συντήρηση. Και ένας ακόμη εμφύλιος,εσωτερικός αυτή τη φορά,προκύπτει από το γεγονός ότι κάποιοι κατασκευαστές πλαισίων από εισαγόμενο, μη ανακυκλωμένο αλουμίνιο,επιμένουν ότι όσοι χρησιμοποιούν ανακυκλωμένο αλουμίνιο και όχι απευθείας δημιουργημένη καθαρή πρώτη ύλη δεν μπορούν να αποφύγουν το ότι δεν θα είναι απόλυτα καθαρό. Αρα, λένε, θα περιέχει και προσμείξεις σιδήρου,με συνέπεια κάποια στιγμή, αργότερα, να παρουσιαστεί ανεπιθύμητη οξείδωση, δηλαδή τα κουφώματα,όχι μόνο σε μέρη δύσκολα όπως τα νησιά λόγω του αέρα του αναμεμειγμένου με αλάτι αλλά και σε προάστια της Αττικής όπως τα νοτιοανατολικά,ύστερα από λίγο θα σκουριάσουν. Μιλώντας στο «Βήμα», ο κ. Τάσος Λαζαρίδης, τεχνικός ξύλου, όπως ήταν αναμενόμενο δηλώνει φανατικός οπαδός των ξύλινων παραθύρων.Θεωρεί ότι η αντοχή ενός καλά διαλεγμένου ξύλου,διότι παραδέχεται ότι ο ανύποπτος αγοραστής μπορεί να πέσει επάνω σε ξύλο πολύ κακής ποιότητας, ξεπερνά μερικές δεκαετίες την αντοχή του αλουμινίου. Επιπλέον στα ξύλινα, όπως παρατηρεί,δεν χρειαζόμαστε θερμοδιακοπή και σχετικά με την προσβολή του ξύλου από την υγρασία θεωρεί ότι πλέον με τα κατάλληλα επιχρίσματα και τις ανθυγρές κόλλες δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας. Αυτό που πρέπει να κάνει ο υποψήφιος πελάτης πριν από την αγορά είναι να ζητήσει να του δείξουν χαρτιά με τιμές για την πυκνότητα του ξύλου και να πάρει εγγυήσεις ότι η κατασκευή έχει ακολουθήσει τις- αυστηρότατες,είναι η αλήθεια – προδιαγραφές κυρίως των γερμανικών οργανισμών ελέγχου.
Τι να έχουμε υπόψη μας
1 Τα διπλά τζάμια στα παράθυρα είναι πλέον απαραίτητα.
2 Αν αποφασίσουμε για παράθυρα από αλουμίνιο,πρέπει να βεβαιωθούμε με πιστοποιητικά κτλ.ότι πρόκειται για αλουμίνιο παρθένο και όχι από ανακύκλωση.
3 Αν αποφασίσουμε για παράθυρα από ξύλο,βεβαιωνόμαστε πάλι με χαρτιά ότι το ξύλο, οι κόλλες και τα εξαρτήματα είναι σύμφωνα με αυστηρά καθορισμένες προδιαγραφές,συνήθως από γερμανικά ιδρύματα πιστοποίησης.
4 Στα τζάμια ο συντελεστής θερμοπερατότητας (U-value) να είναι μεταξύ 1 και 2.
