Το μουσείο-αλυσίδα εξαπλώνεται
Μετά τα εκθαμβωτικά αποκαλυπτήρια του νέου μουσείου Γκούγκενχαϊμ στο Μπιλμπάο, τουλάχιστον έξι πόλεις της Ιταλίας διεκδικούν το «χρίσμα» για να γίνουν οι πατρίδες του επόμενου εκθεσιακού παραρτήματος: το Μπάρι, η Γένοβα, το Μιλάνο, το Παλέρμο, το Τουρίνο και η Βενετία. Αντίστοιχες επιθυμίες εκφράζονται επίσης από τη Νότια Αφρική και από την Αυστραλία, οι οποίες όμως μάλλον θα μείνουν ανεκπλήρωτες καθώς το επόμενο Μουσείο Γκούγκενχαϊμ προορίζεται πιθανότατα για κάποια πόλη της Λατινικής Αμερικής.
Την ίδια στιγμή ο Τόμας Κρενς, ο εξαιρετικά δυναμικός διευθυντής του Ιδρύματος Γκούγκενχαϊμ, έχει φιλόδοξα σχέδια για τη δημιουργία ενός εντυπωσιακού νέου κτιρίου στη Νέα Υόρκη, που θα φέρει φυσικά την υπογραφή του διάσημου σχεδιαστή Φρανκ Γκέρι, του ανθρώπου που ευθύνεται και για το κολοσσιαίο «θηρίο» του Μπιλμπάο. Παράλληλα αποφασίστηκε η ίδρυση ενός νέου Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης στη Βενετία.
Ολα ξεκίνησαν από την παρεξήγηση που γέννησε η κατά τα άλλα σεμνή πρόταση για το κτίσιμο μιας προέκτασης στο πρωτότυπο Γκούγκενχαϊμ στη Νέα Υόρκη. Ο Κρενς, επικεφαλής του Ιδρύματος από το 1988, διαφωνούσε με την παραπάνω προοπτική και, αφού πήρε την κατάσταση στα χέρια του, κατάφερε ώστε το 30 ετών χαρακτηριστικό κτίριο να μείνει ανέπαφο. Χώρος για την προέκταση βρέθηκε τελικά στο Σόχο.
Λίγο καιρό αργότερα ο Κρενς έλαβε μια παθιασμένη επιστολή από τον δήμαρχο του Σάλτσμπουργκ ο οποίος ζητούσε την ίδρυση ενός Γκούγκενχαϊμ στην όμορφη αυστριακή πόλη. Ξεπερνώντας τις αρχικές αμφιβολίες του, ο Κρενς πείστηκε τελικά ότι η ενθουσιώδης πρόταση του δημάρχου για ένα «μουσείο χωρίς πρόσωπο», σκαμμένο δηλαδή στον βράχο κάτω από το κάστρο της πόλης, είχε πραγματικό ενδιαφέρον. Ενα εξαιρετικό σχέδιο ετοιμάστηκε αμέσως από τον αυστριακό αρχιτέκτονα Χανς Χόλεϊν, που ωστόσο προκάλεσε αντιδράσεις σε τοπικό επίπεδο με θέμα την ενδεχόμενη παρεμπόδιση της κυκλοφορίας στους δρόμους.
Ακριβώς εκείνη τη στιγμή η κοινότητα των Βάσκων πλησίασε τη διεύθυνση του μουσείου με τη δική της πρόταση, κομμάτι ενός ευρύτερου «πακέτου» διαμόρφωσης του Μπιλμπάο που περιελάμβανε τη δημιουργία ενός νέου υπόγειου σιδηροδρόμου με σταθμούς σχεδιασμένους από τον Νόρμαν Φόστερ και ενός αεροδρομίου με την υπογραφή του διάσημου Σαντιάγο Καλατράβα. Οι Βάσκοι έδειξαν καλή θέληση διαθέτοντας 20 εκατ. δολάρια μόνο και μόνο για να συμμετάσχουν στο τραπέζι των συνομιλιών, επιτρέποντας στον Κρενς να επιλέξει το κατάλληλο σημείο για την ανέγερση του μουσείου. Ετσι και έγινε.
Πίσω στη Νέα Υόρκη το ζήτημα της επέκτασης του Γκούγκενχαϊμ γινόταν πλέον πιεστικό εξαιτίας της αδυναμίας του να στεγάσει τον υπέρογκο αριθμό των αποκτημάτων του οι συλλογές του περιλαμβάνουν σήμερα περίπου 8.000 πίνακες, γλυπτά και άλλες εγκαταστάσεις. Η πρόταση του Φρανκ Γκέρι για ένα νέο μουσείο δεν θα μπορούσε να είναι λιγότερο φιλόδοξη από τις αντίστοιχες δικές του ευρωπαϊκές. Η μακέτα δείχνει ένα γιγαντιαίο κτίριο που θα μοιάζει με ένα ολόκληρο οικοδομικό τετράγωνο και θα φθάνει σε ύψος έναν 40ώροφο ουρανοξύστη. Σε μέγεθος θα είναι διπλάσιο από το αντίστοιχο του Μπιλμπάο, με συνολική έκταση 6.000 στρεμμάτων. Εκτιμάται ότι το κόστος της κατασκευής θα αγγίξει τα 400 εκατ. δολάρια, ενώ άλλα τόσα θα χρειαστούν στη συνέχεια για να «προικιστεί» το μουσείο και εσωτερικά. Το νέο Γκούγκενχαϊμ, που θα δεσπόζει ανάμεσα στις αποβάθρες 9, 13 και 14 του Ιστ Ρίβερ, ευελπιστεί να δώσει ώθηση στην ανάπτυξη της περιοχής του Κάτω Μανχάταν. Τα θεμέλιά του θα είναι έξι γιγαντιαίοι πυλώνες τοποθετημένοι μέσα στο νερό, ενώ το κτίριο θα υψώνεται επάνω από την επιφάνεια του ποταμού, τόσο όμως ώστε οι ένοικοι της Σάουθ Στριτ, απέναντι, να συνεχίσουν να απολαμβάνουν την υπέροχη θέα τους.
Οι κριτικοί λένε ότι η ανέγερση ενός τόσο μεγάλου κτιρίου θα καταστρέψει την κλασική άποψη της Νέας Υόρκης από την πλευρά της θάλασσας, πράγμα που έχουν ήδη ως έναν βαθμό καταφέρει οι πύργοι του Παγκοσμίου Κέντρου Εμπορίου. Εξάλλου πολλοί είναι οι δημότες της Γουόλ Στριτ που δεν θα ήθελαν με τίποτε να χάσουν την προνομιούχο θέα τους στο ποτάμι. Γι’ αυτό και το νέο Γκούγκενχαϊμ θα ορθώνεται στην άκρη του δρόμου, όπως και στο Μπιλμπάο. Ενδέχεται όμως να μοιάζει στον «ισπανό αδελφό» του και στην εξωτερική εμφάνιση, αφού το πιθανότερο είναι να καλυφθεί με τιτάνιο, το αγαπημένο υλικό του Γκέρι τελευταία.
Στη Βενετία χρειάστηκαν 12 χρόνια για να αποφασιστεί τελικά ότι η καταλληλότερη τοποθεσία για το νέο Γκούγκενχαϊμ είναι η Ντογκάνα, το φαινομενικά μικροσκοπικό κλασικό κτίσμα του 17ου αιώνα στο τέρμα του Γκραν Κανάλ, απέναντι από τον Αγιο Μάρκο. Ο ιταλός αρχιτέκτονας Βιτόριο Γκρεγκότι έχει αναλάβει τα σχέδια του μουσείου που θα κοστίσει 30 εκατ. δολάρια και το οποίο, εφόσον όλα πάνε καλά με τη χρηματοδότηση του έργου, αναμένεται να ανοίξει τις πύλες του στο κοινό το 2005. Στο Βερολίνο η αναζήτηση του Κρενς για χορηγούς κατέληξε στην ευτυχή συνεργασία του Ιδρύματος με την Deutschebank. Το μεγάλο ερώτημα όμως είναι βέβαια το αν οι χρηματοδότες του δύνανται να συγκεντρώσουν πάνω από 800.000 δολάρια ώστε τα εγκαίνια του Γκούγκενχαϊμ της Νέας Υόρκης να πραγματοποιηθούν όχι αργότερα από το 2006. Αν υπάρχει ένας άνθρωπος στον κόσμο που να μπορεί να καταφέρει κάτι τέτοιο, αυτός είναι μόνο ο Τόμας Κρενς.
