Σπάνια μια τιμητική εκδήλωση για πολιτικό βρίσκει τόσο εύστοχα την ώρα της. Στις 20 Απριλίου 2026, στο αμφιθέατρο του Πανεπιστημίου Κύπρου στη Λευκωσία, η μνήμη του Κώστα Σημίτη συναντήθηκε με το παρόν με έναν τρόπο που δύσκολα θα μπορούσε να είχε σχεδιαστεί καλύτερα: ένας χρόνος από τον θάνατό του, 23 χρόνια από την υπογραφή της Συνθήκης Προσχώρησης της Κύπρου στην ΕΕ, και μια Ευρώπη που – υπό το βάρος πολέμων, γεωπολιτικών ανακατατάξεων και αμφισβήτησης της ίδιας της δυτικής συνοχής – αναζητά εκ νέου τους λόγους που την έκαναν αναγκαία. Και με την Κυπριακή Δημοκρατία να ασκεί αυτό το εξάμηνο την Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ, το πλαίσιο μιλούσε από μόνο του.

Η ιστορία, μερικές φορές, έχει καλή αίσθηση του timing.

Ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου Κύπρου, Τάσος Χριστοφίδης, υπογράμμισε ότι η ένταξη αποτέλεσε για τη χώρα «ορόσημο», ενισχύοντας μια νέα κουλτούρα ενεργού συμμετοχής στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι. Ο εκδότης της εφημερίδας «Το Βήμα» Γιάννης Πρετεντέρης τόνισε ότι η ένταξη της Κύπρου δεν υπήρξε «τυπική διευθέτηση, αλλά επιλογή στρατηγικού βάθους», συνδεδεμένη άρρηκτα με τη διακυβέρνηση Σημίτη. Ο Γιώργος Πανταγιάς, πρώην εκπρόσωπος τύπου του Κώστα Σημίτη, έθεσε το ερώτημα με ωμή απλότητα: πώς θα ήταν σήμερα η θέση της Κύπρου χωρίς το ευρωπαϊκό πλαίσιο ασφάλειας και συνεργασίας;

Στη συνέχεια, οι τρεις κεντρικοί ομιλητές ανέπτυξαν τη δική τους οπτική. Η Αντρούλα Βασιλείου, πρώην Επίτροπος Υγείας και Παιδείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, επεσήμανε ότι η ένταξη αποδείχθηκε καθοριστική για την αντιμετώπιση των μεγάλων κρίσεων των τελευταίων ετών – από την οικονομική κατάρρευση και το μεταναστευτικό έως την πανδημία και την κλιματική αλλαγή. Ο Καθηγητής Στρατηγικής Διοίκησης στην έδρα Columbia Ship Management στο Πανεπιστήμιο Κύπρου Χαρίδημος Τσούκας παρουσίασε τον Σημίτη ως πολιτικό δημιουργό με όραμα που υπερέβαινε τα στενά εθνικά όρια: «Η Ευρώπη δεν ήταν απλώς μια γεωγραφική ενότητα ή μια διεθνοπολιτική δύναμη, αλλά μια διαρκής πηγή ανανέωσης και υπέρβασης των εθνικών υστερήσεων». Ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών Τάσος Γιαννίτσης έκλεισε τον κύκλο των ομιλιών επισημαίνοντας ότι η διακυβέρνηση Σημίτη αποτελεί ένα από τα σπάνια παραδείγματα πολιτικής που πέτυχε στόχους υψηλής δυσκολίας ταυτόχρονα: ένταξη στην ΟΝΕ, ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ, Ολυμπιακοί Αγώνες 2004.

Στη συζήτηση που ακολούθησε αναδείχθηκε η ένταξη ως ζωντανό και δυναμικό πλαίσιο που εξακολουθεί να διαμορφώνει τις επιλογές και τη στρατηγική προοπτική της χώρας. Στην εκδήλωση παρέστησαν ο Πρέσβης της Ελλάδας στην Κύπρο, εκπρόσωποι κομμάτων, διπλωμάτες, βουλευτές, δήμαρχοι, πρώην υπουργοί και η Μαριλένα Σημίτη, καθηγήτρια στο Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς και κόρη του πρώην Πρωθυπουργού.

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης προβλήθηκε απόσπασμα από το ντοκιμαντέρ της ηλεκτρονικής έκδοσης του Βήματος «Κώστας Σημίτης: Η Εποχή της Ευρώπης», το οποίο προλόγισε η δημοσιογράφος Κατερίνα Μπακογιάννη.