Ο πειναλέος Ρωμιός παίρνει για λίγο τη θέση του Παντς και της Τζούντι, πείθοντας τους Αγγλους ότι οι «σκιές» είναι οι καλύτεροι πρεσβευτές
ΛΟΝΔΙΝΟ, Νοέμβριος.
Ο Καραγκιόζης πέρασε από τα μεγάλα κέντρα σπουδών στην Αγγλία και έκανε πολλούς φίλους ανάμεσα στα παιδιά των σχολείων, στους φοιτητές και τους καθηγητές ελληνικών σπουδών στα δύο φημισμένα πανεπιστήμια της χώρας. Μάλιστα! Ο Καραγκιόζης στην Οξφόρδη και στο Κέιμπριτζ. Ηλθε, έπαιξε και απήλθε νικητής.
Οι προφεσόροι που διυλίζουν και το κουνούπι των ελληνικών πραγμάτων, έσκυψαν με αγάπη επάνω από τον ταπεινό Καραγκιόζη, τον αδέκαρο και πεινασμένο Ρωμιό που έχει γαλουχήσει γενεές, αλλά που είναι αμφίβολο αν αντιπροσωπεύει σήμερα την Ελλάδα.
Καραγκιόζης ίσον Σπαθάρης, ένας άνθρωπος εξαιρετικά αγαπητός που με την καλοσύνη του γοητεύει όλους και ιδιαίτερα ανθρώπους του πνεύματος και της τέχνης. Πώς αλλιώς να εξηγήσει κανείς ότι ανάμεσα στους φίλους του συγκαταλέγονταν ο Τσαρούχης, ο Γκίκας, ο Γκάτσος, ο Χατζιδάκις και πολλοί άλλοι.
Πίσω από την αγαθοσύνη που εκπέμπει ο Ευγένιος Σπαθάρης κρύβεται ένας ισχυρός οξυδερκής χαρακτήρας με φαντασία και ικανότητα. Δεν σταματά να σκέφτεται και να δουλεύει είτε βρίσκεται καθισμένος στο λόμπι του ξενοδοχείου του όπου με περίμενε ή μέσα στο τρένο ταξιδεύοντας προς τους προφεσόρους της Οξφόρδης.
Ο Σπαθάρης εξαπέλυσε τον Καραγκιόζη στο Διάστημα, σε παράσταση που είχε δώσει προς τιμή του Γιούρι Γκαγκάριν όταν είχε επισκεφθεί την Ελλάδα, μετέφερε τους διαλόγους του Καραγκιόζη με τον Μεγαλέξανδρο και το φίδι στο αμφιθέατρο του πανεπιστημίου της Οξφόρδης, όπου τον καταχειροκρότησαν τα 150 άτομα που είχαν γεμίσει την αίθουσα.
Προτού παίξει τον Καραγκιόζη κάνει πάντα μια εισαγωγική ομιλία εξηγώντας τις ρίζες του θεάτρου σκιών και τη σημασία που είχε στην εποχή της τουρκοκρατίας. Και επειδή ο Σπαθάρης είναι άνθρωπος νοικοκύρης η ήρεμη ομιλία του ευχαριστεί το ακροατήριο, έστω κι αν τα ελληνικά των ακροατών είναι τσάτρα πάτρα. Οι περισσότεροι από τους ακροατές του μιλούσαν φαρσί τα αρχαία ελληνικά, ενώ μερικοί άλλοι οι νεοελληνιστές γνώριζαν και νέα ελληνικά και την ιστορία του Καραγκιόζη. Δεν είχαν όμως δει τον Καραγκιόζη του Σπαθάρη και ήταν αυτοί που με γέλια και χειροκροτήματα έδωσαν τον γιορταστικό τόνο τη βραδιά εκείνη.
Να λοιπόν που «Ο Καραγκιόζης στην Οξφόρδη» αποδείχθηκε άριστος πρέσβης της Ελλάδας και στην Οξφόρδη και στο Κέιμπριτζ.
Η εξέλιξη του Καραγκιόζη είναι αναγκαία και την σκέφτεται συνεχώς και παντού ο Σπαθάρης: πρέπει να καθρεφτίζει τα προβλήματα του καιρού μας. Οπως μου εξήγησε, χρησιμοποίησε την αρχαία ιστορία, τη μυθολογία και τη λαϊκή παράδοση για να γράψει το «Χρυσό μήλο» που έπαιξε στο Κέιμπριτζ χωρίς να λησμονεί βέβαια ότι το πρώτο πράγμα που πρέπει να πετύχει είναι το γέλιο. Τα άλλα έρχονται μόνα τους.
Βέβαια προσαρμόζει τα έργα του ανάλογα με τις συνθήκες: λ.χ. στην περίοδο της Κατοχής ο Καραγκιόζης του έπαιζε όχι κωμωδίες αλλά ηρωικά έργα, γιατί αυτά είχε τότε ανάγκη ο κόσμος. Σαν παλιός σκηνογράφος και σαν ζωγράφος που είναι ο Σπαθάρης φροντίζει ο έγχρωμος Καραγκιόζης του να είναι καλαίσθητος, με μεγάλη σκηνή, ωραία χρώματα και καλή κίνηση.
Για τη σημασία που είχε η παράστασή του στους ελληνιστές και γενικότερα στους δασκάλους των πανεπιστημίων της Οξφόρδης, του Κέιμπριτζ και της Ανατολικής Αγγλίας, ο Ευγένιος Σπαθάρης μου είπε: «Εγώ τους το δίνω, αυτοί όμως είναι εκείνοι που θα το σπείρουν»…
Ο Σπαθάρης ενθαρρύνει τα παιδιά να στήσουν μπερντέ και να παξουν τον δικό τους Καραγκιόζη και δεν αποκλείεται στο Ελληνικό Κολέγιο του Λονδίνου να δούμε να στήνεται παράσταση μέσα στο νέο έτος. Βέβαια οι Αγγλοι δεν έχουν θέατρο σκιών, αλλά το παραδοσιακό τους αντίστοιχο του Καραγκιόζη είναι κουκλοθέατρο που λέγεται Παντς εντ Τζούντι, όπου ο Παντς χτυπά την Τζούντι μέχρι να χάσει την υπομονή της και να τον βαρά με το τηγάνι. Το θέαμα συνήθως στήνεται καλοκαίρια στις λαϊκές πλαζ όπου τα παιδιά συνωστίζονται κοντά στη σκηνή, ενώ τα λιγότερο τυχερά παρακολουθούν ανεβασμένα στους ώμους των πατεράδων τους.
