«Το κορμί μου μεγαλώνει. H καρδιά μου γίνεται πιο νέα. Εγώ ικανοποιώ τους θεατές. Τα άλλα είναι κοριτσάκια». Στα πειθαρχημένα και ασεξουαλικά θερμοκήπια της ενόργανης γυμναστικής τέτοια λόγια δεν είναι συνηθισμένα, ούτε καν αποδεκτά. Μόνο μία μπορεί να αρθρώνει τέτοιον λόγο. Λόγω κύρους και λόγω… κορμιού.


H Σβετλάνα Χόρκινα είναι πολύ ψηλή, πολύ μεγάλη και πολύ αισθησιακή για τα μέτρα της ενόργανης γυμναστικής. Με μια φωτογράφιση στο ρωσικό «Playboy», έχοντας σβήσει τα 25 κεράκια των γενεθλίων της από τον περασμένο Ιανουάριο, η ύψους 1,65 μ. γυμνάστρια φλερτάρει συνεχώς με τον κόσμο της σόουμπιζ που της υπόσχεται μια μοναδική καριέρα. Εκείνη όμως έχει ένα τελευταίο απλήρωτο γραμμάτιο το οποίο θέλει να ξεπληρώσει στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας. Αρχής γενομένης από απόψε, στο κλειστό γυμναστήριο του ΟΑΚΑ, θέλει να κερδίσει ένα τελευταίο στοίχημα που θα τη μετατρέψει αυτόματα από αδιαφιλονίκητη ντίβα των ταπί σε παντοτινή βασίλισσα: ένα τελευταίο χρυσό που την κάνει ακόμη να δακρύζει στην αγκαλιά του αγαπημένου 75χρονου προπονητή της Μπόρις Πίλκιν, ο οποίος πάντως δεν βρίσκεται στην Αθήνα για λόγους υγείας. Ο Πίλκιν, παλαιός αθλητής της ενόργανης, ήταν εκείνος που ανακάλυψε τη Χόρκινα τη δεκαετία του ’80. Στην αρχή δεν ήθελε να την προπονήσει γιατί πίστευε και αυτός ότι ήταν πολύ ψηλή για το άθλημα. H σύζυγός του τον έπεισε να ασχοληθεί μαζί της, να εφαρμόσει πρωτοποριακές προπονητικές μεθόδους που ταιριάζουν στον σωματότυπο της Ρωσίδας και να προσυπογράψει τελικά ένα μεγάλο κεφάλαιο για το άθλημα της ενόργανης γυμναστικής.


H Χόρκινα συμμετείχε στους πρώτους της Ολυμπιακούς Αγώνες στην Ατλάντα το 1996, όταν πολλές από τις σημερινές αντιπάλους της δεν πήγαιναν καν σχολείο. «Αυτά τα κοριτσάκια δεν έχουν ούτε την πειρία, ούτε την ωριμότητά μου, ούτε την ικανότητά μου να ψυχαγωγώ το κοινό» λέει αναφερόμενη στις αντιπάλους της στην Αθήνα, τη Βραζιλιάνα Νταϊάνε ντος Σάντος, την Κινέζα Φαν Γιε και κυρίως τη Ρουμάνα Καταλίνα Πόνορ. Τέτοια αυτοπεποίθηση, τέτοιος εγωκεντρισμός πηγάζει από δύο πράγματα: πρώτον από τη σχεδόν απόλυτη κυριαρχία της Χόρκινα στο αγώνισμα όπου έγινε διάσημη, τους ασύμμετρους ζυγούς. Είχε κατακτήσει το χρυσό ολυμπιακό μετάλλιο στην Ατλάντα και τέσσερα χρόνια αργότερα στο Σίδνεϊ. Και αν τα καταφέρει στην Αθήνα, θα ισοφαρίσει το κατόρθωμα της θρυλικής Λαρίσα Λατίνινα που είχε κατακτήσει τρία χρυσά στο έδαφος για την τότε Σοβιετική Ενωση στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Μελβούρνης το 1956, της Ρώμης το 1960 και του Τόκιο το 1964. Κάτι αντίστοιχο είχε ξεφύγει από τη Νάντια Κομανέτσι που έμεινε στα δύο χρυσά στη δοκό στο Μόντρεαλ το 1976 και στη Μόσχα το 1980. Από το 1994 ως το 2002 η Χόρκινα έχει κατακτήσει συνολικά στους ασύμμετρους ζυγούς 12 χρυσά μετάλλια, σε ευρωπαϊκά και παγκόσμια πρωταθλήματα και Ολυμπιακούς Αγώνες.


Ο δεύτερος λόγος είναι ότι η Χόρκινα είναι πολύ γυναίκα και τα άλλα είναι πράγματι πολύ «κοριτσάκια». H θηλυκότητά της έχει προσφέρει μια διαφορετική δημοτικότητα στο άθλημα της ενόργανης γυμναστικής. Το αμερικανικό «Time» τη βάφτισε «Βασίλισσα των Ζυγών», μόνο που το «Queen of Bars» του τίτλου μπορεί να μεταφραστεί και ως «Βασίλισσα των Μπαρ». H Χόρκινα είναι μια πρωταθλήτρια που ζει μεταξύ των κοσμικών της Μόσχας, συχνάζει σε νυχτερινά κέντρα και λέει ότι θέλει να την αναγνωρίζουν «από ένα χιλιόμετρο». H παρουσία της έχει ξεπεράσει το ίδιο το άθλημα. Εχει φέρει νέους οπαδούς και έχει κάνει τα διεθνή MME να ασχοληθούν με το έδαφος, τη δοκό, τους ασύμμετρους ζυγούς, υπολογίζοντας πλέον ότι απευθύνονται σε ένα ενήλικο ακροατήριο. H ανάγκη για αλλαγή της κουλτούρας του αθλήματος υπακούει στον αμείλικτο ανταγωνισμό μεταξύ των ίδιων των σπορ, που βλέπουν την οπαδική βάση, το ενδιαφέρον που αυτή προκαλεί στους χορηγούς σαν οξυγόνο για την επιβίωσή τους. H Χόρκινα άλλαξε την εικόνα με την οποία τα στελέχη της διεθνούς ομοσπονδίας ενόργανης γυμναστικής βλέπουν το ίδιο τους το προϊόν. Χάρη στη Χόρκινα «ευπρόσδεκτες» είναι στα ταπί της Αθήνας του 2004 και άλλες τέτοιες παρουσίες που απέχουν πολύ από το στερεότυπο της μικροσκοπικής γυμνάστριας: η Οξάνα Τσουσοβίτινα από το Ουζμπεκιστάν είναι 29 χρόνων και μητέρα, η Αμερικανίδα Ανια Χατς γεννήθηκε στην Κούβα πριν από 26 χρόνια, ενώ επίσης 26 ετών είναι η Μοχίνι Μπάρντγουα.


H σημαντικότερη αντίπαλος της Χόρκινα πάντως δεν είναι οι συνομήλικές της, αλλά η μικρόσωμη και 17χρονη Ρουμάνα Πόνορ, η οποία ασχολείται με την ενόργανη γυμναστική από τα τέσσερά της. Με γενέθλια την ερχόμενη Παρασκευή, η νεαρή γυμνάστρια από την Κοντσάντα – πατρίδα άλλων σπουδαίων ρουμάνων γυμναστριών όπως η χρυσή ολυμπιονίκης του Σίδνεϊ στο σύνθετο ατομικό Σιμόνα Αμανάρ και η συναθλήτριά της στην τωρινή εθνική ομάδα Ντανιέλα Σοφρονίε – φιλοδοξεί να στρέψει τα φώτα της δημοσιότητας πάνω της και μακριά από τη μεγάλη Ρωσίδα. H Πόνορ είναι ακριβώς το αντίθετο από τη Χόρκινα. Σε αντίθεση με τη Ρωσίδα που είναι η βασίλισσα των ασύμμετρων ζυγών, η Πόνορ θεωρείται ακαταμάχητη στη δοκό και στο έδαφος. Αντίθετα οι ασύμμετροι ζυγοί είναι το μεγάλο μειονέκτημά της, καθώς η ρουτίνα της έχει χαμηλή βαθμολογία και, ακόμη και με μια άριστη εμφάνιση, μόλις που θα αγγίξει το εννέα. «Πρέπει να αυξήσει τον βαθμό δυσκολίας της άσκησής της ώστε να έχει ένα σκορ γύρω στο 9,1» εξήγησε η Οκτάβιαν Μπέλου, η ομοσπονδιακή προπονήτρια της Εθνικής Ρουμανίας. Το πρόβλημα της Πόνορ στους ασύμμετρους ζυγούς τη βγάζει ενδεχομένως εκτός παιχνιδιού στο σύνθετο ατομικό. Μια σπουδαία μάχη θα γίνει με μια άλλη Ρωσίδα στο έδαφος, όπου η Ρουμάνα είναι εξαιρετική, και η οποία έρχεται με τον τίτλο της πρωταθλήτριας Ευρώπης, ενώ η Ελένα Ζαμολοντζίκοβα είχε κατακτήσει το χρυσό μετάλλιο στο Σίδνεϊ, όπου στο βάθρο ήταν βέβαια και η Χόρκινα.


Στους προηγούμενους Ολυμπιακούς Αγώνες η Χόρκινα είχε αφήσει αυτό που θα κυνηγήσει με κάθε λύσσα από σήμερα στο ΟΑΚΑ: το χρυσό μετάλλιο στο σύνθετο ατομικό, το μόνο «παράσημο» που της λείπει. Στο Σίδνεϊ η Χόρκινα είχε γίνει η προσωποποίηση ενός αθλητικού δράματος. Ξεκινώντας με το άλμα βρέθηκε στη δυσάρεστη θέση να πέφτει στα τέσσερα, γεγονός που την κλόνισε ψυχολογικά και την οδήγησε σε μια αποκαρδιωτική εμφάνιση και στους ασύμμετρους ζυγούς, το αγώνισμα που θεωρούταν δικό της. H Χόρκινα είχε πτώση και στη δύσκολη ρουτίνα της στους ζυγούς, με συνέπεια να χάσει κάθε ελπίδα για το χρυσό στο σύνθετο ατομικό. Οταν αργότερα μια αυστραλή συναθλήτριά της διαπίστωσε ότι το εμπόδιο στο άλμα ήταν χαμηλότερο από τους κανονισμούς, πολλές γυμνάστριες κλήθηκαν να ξανακάνουν μια προσπάθεια ώστε να βαθμολογηθούν εκ νέου – και να έχουν μία ακόμη ευκαιρία για τα μετάλλια. H Χόρκινα αρνήθηκε. Το χρυσό μετάλλιο στο σύνθετο ατομικό είχε ήδη χαθεί – όπως είχε χαθεί εξαιτίας της Χόρκινα και το χρυσό για την ομάδα της Ρωσίας στο σύνθετο ομαδικό. Λίγα 24ωρα αργότερα, στον τελικό των ασύμμετρων ζυγών, η όμορφη Ρωσίδα θα έπαιρνε μια μικρή γλυκόπικρη εκδίκηση: με το απαράμιλλο στυλ της και την περίτεχνη ρουτίνα της, η λυγερόκορμη γυμνάστρια θα σαγήνευε το κοινό στο ολυμπιακό γυμναστήριο του Σίδνεϊ και θα κατακτούσε το χρυσό μετάλλιο. Ενα τρίτο την περιμένει στην Αθήνα. Αλλά ένα χρυσό μετάλλιο στο σύνθετο ατομικό – οι τελικοί θα γίνουν την προσεχή Πέμπτη – θα είναι αυτό που θα την κάνει να αγγίξει τον θρύλο της Λατίνινα και θα τη μετατρέψει από ντίβα της ενόργανης γυμναστικής σε παντοτινή βασίλισσα.


Λιγοστά τα παχυλά συμβόλαια για τους πρωταθλητές της γυμναστικής




«Μπορείς να γίνεις ολυμπιονίκης αλλά δεν μπορείς να βγάλεις χρήματα αν δεν σε δείξει η τηλεόραση. Ο τύπος που κέρδισε στο ριάλιτι σόου “Big Brother” πήρε περισσότερα χρήματα από όσα εγώ σε όλη την καριέρα μου». Ο Ούγγρος Σιλβέστρ Τσολάνι, ο οποίος κατέκτησε το χρυσό μετάλλιο στους κρίκους στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Σίδνεϊ το 2000, περιέγραψε με αυτόν τον γλαφυρό τρόπο τη δυσκολία που αντιμετωπίζουν οι αθλητές της ενόργανης γυμναστικής να αποκομίσουν χρήματα από τον (πρωτ)αθλητισμό, κάτι που τους φέρνει σε ευθεία αντίθεση με τους συναδέλφους τους στο τένις, στο μπάσκετ, στο ποδόσφαιρο ή στο γκολφ.


Για τον λόγο αυτόν η δόξα δεν είναι πλέον αρκετή για τους αθλητές της γυμναστικής. Σκοπός των γυμναστών είναι να καταφέρουν, είτε με δική τους πρωτοβουλία είτε μέσω των μάνατζέρ τους, να κερδίσουν ένα παχυλό συμβόλαιο ή μια γενναιόδωρη χορηγία που θα ανεβάσει το εισόδημά τους, ακολουθώντας το πρότυπο της αμερικανίδας σπρίντερ και άλτριας του μήκους Μάριον Τζόουνς ή του αυστραλού κολυμβητή Ιαν Θορπ.


Το πόσο δύσκολο είναι να κερδίσει χρήματα ένας αθλητής γυμναστικής αποδεικνύεται περίτρανα από την περίπτωση της ρωσίδας χρυσής ολυμπιονίκου Σβετλάνα Χόρκινα. Παρά το γεγονός ότι «γράφει στον φακό» και έχει κάνει τολμηρές φωτογραφίσεις στο περιοδικό «Playboy», η προβολή που απολαμβάνει και τα χρήματα που μπορεί να κερδίσει από τις διαφημίσεις δεν πρόκειται ποτέ να φθάσουν εκείνα της συμπατριώτισσάς της τενίστριας Αννας Κουρνίκοβα, η οποία μπορεί να είναι όμορφη αλλά σίγουρα δεν έχει να επιδείξει ανάλογες αθλητικές επιτυχίες. H Κουρνίκοβα αποτελεί ένα φαινόμενο του σύγχρονου μάρκετινγκ, κερδίζοντας εκατομμύρια δολάρια απλώς φορώντας το σορτσάκι διάσημης εταιρείας αθλητικών ειδών. Αντίθετα η Χόρκινα δύσκολα ξεπερνά τις 30.000 δολάρια από ανάλογες δραστηριότητες.


Οπως επισημαίνει ο αναπληρωτής γενικός γραμματέας της Διεθνούς Ομοσπονδίας Γυμναστικής (FIG) Αντρέ Γκουεσμπούλερ, «οι κορυφαίοι γυμναστές λαμβάνουν μέρος σε έξι – δέκα διοργανώσεις ετησίως και κερδίζουν πολύ χαμηλά χρηματικά ποσά». Σύμφωνα με τα στοιχεία, «στα παγκόσμια πρωταθλήματα κερδίζουν 3.000 δολάρια για το χρυσό, 2.000 δολάρια για το αργυρό και 1.000 δολάρια για το χάλκινο μετάλλιο».


Ενας άλλος λόγος που οι εταιρείες αθλητικών ειδών και άλλοι χορηγοί δεν δίνουν σημασία στους αθλητές της γυμναστικής είναι η σύντομη καριέρα τους. «Αναφερόμαστε σε ένα άθλημα όπου η εναλλαγή των αθλητών είναι ταχύτατη» λέει ο κ. Γκουεσμπούλερ. «Σπάνια θα δείτε έναν γυμναστή να λαμβάνει μέρος σε περισσότερες από δύο διοργανώσεις Ολυμπιακών Αγώνων. Είναι επίσης θέμα ηλικίας, ιδιαίτερα για τα κορίτσια που είναι συνήθως 17-19 ετών. Δεν είναι τόσο εκμεταλλεύσιμα εμπορικά όπως είναι ένας αθλητής περίπου στα 25» καταλήγει. Ωστόσο η Σβετλάνα Χόρκινα, η οποία είναι ήδη 25 ετών και συμμετέχει για τρίτη φορά σε Ολυμπιακούς Αγώνες στην Αθήνα, θα ήλπιζε σε κάτι καλύτερο.