Ο τολμηρός αναμορφωτής
«Προσπαθούμε να είμαστε πολύ απλοί στη δουλειά μας, γιατί απλοί ήταν οι αρχαίοι. Επιδιώκουμε να εκφράσουμε την ουσία του αρχαίου δράματος με μια φόρμα απλή, που να ανταποκρίνεται στο πνεύμα της ελληνικής τραγωδίας». Με αυτές τις φράσεις ο Δημήτρης Ροντήρης έδινε το 1967 την προσωπική του οπτική σχετικά με τη σύγχρονη αντιμετώπιση του αρχαίου δράματος, είδος με το οποίο «πάλεψε» επίμονα κατά τη διάρκεια της μακρόχρονης θεατρικής πορείας του. Εκατό χρόνια μετά τη γέννησή του (1899), το Κέντρο Ερευνας και Πρακτικών Εφαρμογών του Αρχαίου Δράματος «Δεσμοί», τιμώντας τη μνήμη του μεγάλου έλληνα σκηνοθέτη και δασκάλου, διοργανώνει από αύριο και ως την Παρασκευή στη Στοά του Βιβλίου (Πεσμαζόγλου 5) συμπόσιο εργασίας με θέμα τη σκηνοθετική προσέγγιση της αρχαίας ελληνικής τραγωδίας από τον Δημήτρη Ροντήρη. Το συμπόσιο κατά την έναρξη των εκδηλώσεων του οποίου χαιρετισμό θα απευθύνει η υπουργός Πολιτισμού κυρία Ελισάβετ Παπαζώη εντάσσεται στο πλαίσιο του κύκλου «Η ερμηνεία του αρχαίου ελληνικού δράματος στον 20ό αιώνα: η ματιά του σκηνοθέτη» που ξεκίνησε τον περασμένο Οκτώβριο με τη διερεύνηση της μεθόδου εργασίας του Φώτου Πολίτη. Σκοπός του κύκλου είναι, όπως επισημαίνουν οι διοργανωτές, η καταγραφή και μελέτη των σκηνικών προσεγγίσεων του αρχαίου ελληνικού δράματος από τη νεοελληνική σκηνή.
Ξεκινώντας την καριέρα του στο θέατρο ως ηθοποιός στον θίασο της Μαρίκας Κοτοπούλη, ο Δημήτρης Ροντήρης διαδέχτηκε τον Φώτο Πολίτη στο Εθνικό Θέατρο το 1934, όπου και παρέμεινε ως μόνιμος σκηνοθέτης ως το 1942, οπότε και παραιτήθηκε εξαιτίας της γερμανικής Κατοχής. Μετά την Απελευθέρωση, ανέλαβε δύο φορές τη διεύθυνση της πρώτης κρατικής μας σκηνής (1946-1950 και 1953-1955), σημειώνοντας μεγάλες επιτυχίες με ηθοποιούς όπως η Κοτοπούλη, η Αρώνη, ο Μυράτ, ο Χορν. Το 1957 ο Ροντήρης ίδρυσε το «Πειραϊκό Θέατρο», με το οποίο περιόδευσε ανά τον κόσμο ως το 1968. Πιστεύοντας ακράδαντα πως ο φυσικός χώρος του αρχαίου δράματος είναι το ύπαιθρο, ήταν ο άνθρωπος που εγκαινίασε το θέατρο Ηρώδου του Αττικού, έφερε την τραγωδία για πρώτη φορά μετά Χριστόν στην Επίδαυρο («Ηλέκτρα», 1938), ενώ το όνομά του συνδέθηκε με κορυφαίες στιγμές της νεότερης ελληνικής θεατρικής ζωής, όπως η καθιέρωση του Φεστιβάλ Επιδαύρου (1954), αλλά και τα εγκαίνια του αρχαίου θεάτρου της Δωδώνης («Ιππόλυτος», 1960).
Εναν αιώνα μετά τη γέννηση του Δημήτρη Ροντήρη ωστόσο, όπως εκτιμάται, «το έργο του δεν έχει τύχει ακόμη ολοκληρωμένης διερεύνησης». Στο συμπόσιο εργασίας που διοργανώνει το Κέντρο Ερευνας και Πρακτικών Εφαρμογών του Αρχαίου Ελληνικού Δράματος «Δεσμοί» την επιστημονική επιμέλεια του οποίου έχουν αναλάβει ο Κώστας Γεωργουσόπουλος, πρόεδρος, και η Ασπασία Παπαθανασίου, διευθύνουσα σύμβουλος του Κέντρου θα λάβουν μέρος με εισηγήσεις τους θεωρητικοί όπως η Ελένη Βαροπούλου, ο Απόστολος Βέττας, ο Κώστας Γεωργουσόπουλος, ο Γιάννης Τσιώλης, ο Φιλίπο Αμορόζο κ.ά. Παράλληλα, τη μέθοδο δουλειάς του σκηνοθέτη θα αναλύσουν μαθητές, συνεργάτες του και άνθρωποι του θεάτρου όπως ο Αλέκος Αλεξανδράκης, η Ελένη Ζαφειρίου, η Λουκία, ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ, η Ασπασία Παπαθανασίου, ο Αλέξης Σολομός κ.ά., ενώ οι εργασίες του συμποσίου θα πλαισιωθούν από σπάνια ηχητικά ντοκουμέντα. Την Παρασκευή, τέλος, θα πραγματοποιηθεί ελεύθερη συζήτηση αφιερωμένη στα 100 χρόνια από τη γέννηση του Δημήτρη Ροντήρη, με θέμα την τέχνη του ηθοποιού και τη συμμετοχή των Γιώργου Αρμένη, Κώστα Γαλανάκη, Λυδίας Κονιόρδου, Ολιας Λαζαρίδου, Στάθη Λιβαθινού και Μηνά Χατζησάββα, όπου θα ακουστούν και δύο μονόλογοι από τον «Αμλετ» και τον «Εμπορο της Βενετίας» τους οποίους ερμηνεύει ο ίδιος ο Ροντήρης.
Παράλληλα με τις εκδηλώσεις του συμποσίου εξάλλου, και ως το Σάββατο, στον εκθεσιακό χώρο της Στοάς του Βιβλίου θα λειτουργήσει έκθεση υπό τον τίτλο «Ο Δημήτρης Ροντήρης και η αρχαία τραγωδία» με ελεύθερη για το κοινό είσοδο. Στην έκθεση την επιμέλεια της οποίας έχει ο θεατρολόγος Κωνσταντίνος Ζαμάνης παρουσιάζονται, «με τρόπο που θα ταίριαζε στην απλή προσωπικότητα του σκηνοθέτη», 80-90 φωτογραφίες που προέρχονται από το Κέντρο Μελέτης και Ερευνας του Ελληνικού Θεάτρου – Θεατρικό Μουσείο, το Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο, το Μορφωτικό Ιδρυμα Εθνικής Τραπέζης, το αρχείο Elite, το Μουσείο Μπενάκη κ.α, σπάνια στιγμιότυπα από πρόβες του Ροντήρη με ηθοποιούς, αλλά και σκιτσάκια δημοσιευμένα στον ξένο Τύπο.
Αξίζει πάντως να σημειωθεί πως ο κύκλος «Η ερμηνεία του αρχαίου ελληνικού δράματος στον 20ό αιώνα: η ματιά του σκηνοθέτη» που διοργανώνει το Κέντρο Ερευνας και Πρακτικών Εφαρμογών του Αρχαίου Ελληνικού Δράματος «Δεσμοί» θα συνεχιστεί το προσεχές φθινόπωρο με τη διερεύνηση της μεθόδου εργασίας του Κάρολου Κουν.
Το συμπόσιο «Η σκηνοθετική προσέγγιση του αρχαίου ελληνικού δράματος από τον Δημήτρη Ροντήρη» που διοργανώνει το Κέντρο Ερευνας και Πρακτικών Εφαρμογών του Αρχαίου Ελληνικού Δράματος «Δεσμοί» θα πραγματοποιηθεί από αύριο ως και την Παρασκευή στη Στοά του Βιβλίου (Πεσμαζόγλου 5). Την επιστημονική επιμέλεια έχουν αναλάβει ο Κώστας Γεωργουσόπουλος και η Ασπασία Παπαθανασίου. Η έκθεση «Ο Δημήτρης Ροντήρης και η αρχαία τραγωδία» θα λειτουργήσει ως το Σάββατο στον εκθεσιακό χώρο της Στοάς, με είσοδο ελεύθερη για το κοινό. Την επιμέλεια της έκθεσης έχει ο Κωνσταντίνος Ζαμάνης.
