Παρόλο που η στήλη ενστερνίζεται την άποψη πολλών ειδικών πως τα πυρηνικά όπλα έχουν βοηθήσει στην αποφυγή της άμεσης σύγκρουσης μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων (από το 1949 όταν και η ΕΣΣΔ απέκτησε ατομική βόμβα μέχρι το 2020 περίπου – βάζουμε τις ΗΠΑ και τη Ρωσία σε αυτή την κατηγορία και τώρα πια και την Κίνα), δεν είναι καθόλου αισιόδοξη για το μέλλον του ελέγχου διασποράς των πυρηνικών όπλων ή της χρήσης του διαστήματος ως ένα νέο πεδίο συγκρούσεων.
Νέα πυρηνικά όπλα: Τι ισχύει σήμερα
Η τελευταία Συνθήκη ελέγχου πυρηνικών όπλων (New Start) μεταξύ ΗΠΑ – Ρωσίας έληξε τον Φεβρουάριο. Ταυτόχρονα, η Κίνα (που δεν ήταν μέλος) επιδιώκει να έχει – από 600 που είχε τέλη του 2024 – περί τις 1.500 πυρηνικές κεφαλές το 2035 (όσες έχουν εν ενεργεία – και όχι σε αποθήκευση – οι ΗΠΑ και η Ρωσία). H «Ετήσια Έκθεση προς το Κογκρέσο: Εξελίξεις στους Τομείς Άμυνας και Ασφάλειας που Αφορούν τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας» προσφέρεται για ενδελεχέστερη ανάλυση για όσους ενδιαφέρονται.
Χωρίς τους περιορισμούς της New Start (και άλλων συνθηκών που ακυρώθηκαν δια της αδράνειας ή δια της αποχώρησης) η Ρωσία έχει αναπτύξει νέα στρατηγικά όπλα συμπεριλαμβανομένων του πυρηνοκίνητου πυραύλου cruise Burevestnik, της πυρηνοκίνητης τορπίλης μεγάλου μεγέθους Poseidon, του υπερηχητικού οχήματος ολίσθησης Avangard (RS-SS-19 Stiletto mod 4) και του αεροεκτοξευόμενου βαλλιστικού πυραύλου Kinzhal (RS-AS-24 Killjoy).
Ταυτόχρονα, ανησυχίες σχετικά με τις εξελίξεις στην αντιβαλλιστική άμυνα ειδικά από πλευράς ΗΠΑ («Χρυσός Θόλος») έχουν οδηγήσει αυτά τα κράτη στην ανάπτυξη συστημάτων μικρότερου βεληνεκούς με υπερηχητικά οχήματα ολίσθησης (HGVs), συμπεριλαμβανομένων του κινεζικού βαλλιστικού πυραύλου μέσου βεληνεκούς DF-17 (CH-SS-22 MRBM) και του βαλλιστικού πυραύλου ενδιάμεσου βεληνεκούς DF-27 (CH-SS-X-24 IRBM), του ρωσικού αεροβαλλιστικού βαλλιστικού πυραύλου μικρού βεληνεκούς Tsirkon (RS-SS-N-33 SRBM), καθώς και αρκετών σχεδίων HGV που αναπτύσσει η Βόρεια Κορέα.
Επίσης, η Κίνα αναπτύσσει συστήματα «διπλής χρήσης», δηλαδή ικανά να φέρουν και πυρηνικές κεφαλές, όπως οι βαλλιστικοί πύραυλοι μέσου βεληνεκούς (MRBMs) DF-21 (CH-SS-5) και οι βαλλιστικοί πύραυλοι ενδιάμεσου βεληνεκούς (IRBMs) και DF-26 (CH-SS-18).
Ως αποτέλεσμα της απουσίας ιστορικών διμερών συμφωνιών ελέγχου εξοπλισμών και της επιφυλακτικής στάσης του Πεκίνου, οι σχέσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας στερούνται πολλών μηχανισμών μείωσης κινδύνου όπως αυτών που είχαν εγκαθιδρυθεί μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας ήδη από την εποχή του Ψυχρού Πολέμου διατηρώντας αμφίδρομη επικοινωνία με τις ΗΠΑ σχετικά με – τακτικά – τεστ πυρηνικών πυραύλων.
Παράδειγμα τέτοιας συνεννόησης είναι το τεστ που πραγματοποίησαν οι ΗΠΑ στις 20 Μαΐου, πριν τρείς ημέρες, και αφορούσε τη δοκιμαστική εκτόξευση ενός άοπλου διηπειρωτικού βαλλιστικού πυραύλου Minuteman III (με δυνατότητα να φέρει πολλαπλές πυρηνικές κεφαλές) με την κωδική ονομασία GT-256. Η Ρωσία ήταν ενήμερη εδώ και ημέρες. Ωστόσο, τέτοιου είδους αμφίδρομη επικοινωνία με την Κίνα εκλείπει ακόμα κάτι που μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνο δυνητικά, παρά τις συνεχείς εκκλήσεις των ΗΠΑ για να υπάρξει πρόοδος έστω σε αυτό το θέμα.
Οι καταστροφείς δορυφόρων
Αυτό το κρεσέντο εξοπλισμών έχει επεκταθεί και στο διάστημα. Η «Συνθήκη περί των Αρχών που διέπουν τις Δραστηριότητες των Κρατών κατά την Εξερεύνηση και Χρήση του Διαστήματος, συμπεριλαμβανομένης της Σελήνης και των άλλων Ουράνιων Σωμάτων» του 1967 είναι σαν να μην υπάρχει. Η μη στρατιωτική χρήση του διαστήματος είναι πια ουτοπία ήδη από το 2007 όταν και η Κίνα κατέστρεψε δορυφόρο της (anti-satellite test), τον Fengyun-1C (και η Ρωσία τον Cosmos 1408 το 2021).
Η αναχαίτιση πραγματοποιήθηκε σε ύψος περίπου 865 χιλιομέτρων, με τη χρήση πυραύλου άμεσης ανόδου SC-19, ο οποίος εκτοξεύθηκε από το συγκρότημα «Xichang Satellite Launch Center».
Ο δορυφόρος-στόχος βρισκόταν σε ηλιοσύγχρονη πολική τροχιά (SSO) τροχιά που χρησιμοποιείται ευρέως σε αποστολές αναγνώρισης και παρατήρησης της γης, καθώς επιτρέπει τη διατήρηση σταθερών συνθηκών φωτισμού κατά τις διαδοχικές διελεύσεις πάνω από την ίδια περιοχή.
Η υψηλή κλίση της τροχιάς του δορυφόρου-στόχου παρείχε δυνατότητα σχεδόν παγκόσμιας κάλυψης, συμπεριλαμβανομένων επαναλαμβανόμενων υπερπτήσεων περιοχών ιδιαίτερου στρατηγικού ενδιαφέροντος, γεγονός που καθιστά τέτοιου είδους τροχιές ιδιαίτερα σημαντικές για στρατιωτικές και πληροφοριακές δορυφορικές επιχειρήσεις.
Το διάστημα ως νέο πεδίο μάχης
Οι ΗΠΑ έχουν σε τροχιά 25-45 δορυφόρους που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως «ο βασικός στόλος», τα μάτια και τα αυτιά της χώρας δηλαδή γύρω τον πλανήτη και κινούνται σε 5 τροχιές: «Χαμηλή Γήινη Τροχιά (LEO)», «Ηλιοσύγχρονη (και Πολική) Τροχιά (SSO/SSPO)», «Γεωστατική Τροχιά (GEO)», «Μέση Γήινη Τροχιά (MEO)» και «Υψηλά Ελλειπτική Τροχιά (HEO)». Παρόλο που οι 5 τροχιές είναι γνωστές – ενώ οι «τροχιακές κλίσεις» που είναι παραπάνω από άκρως απόρρητες έχουν «αποκωδικοποιηθεί», όπως διατείνονται, ερευνητές ή ερασιτέχνες αστρονόμοι – οι δυνατότητες των δορυφόρων και οι τροχιακές κλίσεις τους δεν έχουν αποκωδικοποιηθεί.
Η εκτιμώμενη αξία του στόλου δορυφόρων οπτικής παρακολούθησης των ΗΠΑ (KH-11, το πρόγραμμα έχει αποχαρακτηριστεί αλλά όχι εντελώς καθώς μέχρι και πριν 3 χρόνια – Σεπτέμβριος 2022 – οι ΗΠΑ «φέρεται» να εκτόξευσαν έναν ακόμα Βlock 5 αυτών των συστημάτων) ανέρχεται μεταξύ $15 και $25 δις. Ένα παράδειγμα των δυνατοτήτων ήταν η διαρροή μερικώς – οι δυνατότητες είναι υψηλότερες από την εικόνα – αδιαβάθμιτης εικόνας (τα μαύρα πλαίσια με κόκκινα γράμματα προστατεύουν περαιτέρω ευαίσθητες πληροφορίες) από αποτυχημένο τεστ εκτόξευσης πυραύλου του Ιράν το 2019 από τον Πρόεδρο Τραμπ και το βλέπουμε εδώ:
Ο «φερόμενος» στόλος δορυφόρων ραντάρ, συμπεριλαμβανομένων των δορυφόρων με δυνατότητες SAR (Synthetic Aperture Radar) – μια τεχνική δυνατότητα που έχει αποχαρακτηριστεί σχετικά με τις δυνατότητες της αλλά το όλο πρόγραμμα παραμένει άκρως απόρρητο – εκτιμάται ότι κυμαίνεται από $10 έως $20 δις.
Παράλληλα, ο «φερόμενος» στόλος δορυφόρων συλλογής σημάτων πληροφοριών (SIGINT) σε γεωστατικές και υψηλά ελλειπτικές τροχιές (GEO/HEO), με τις ακριβείς «τροχιακές κλίσεις» να είναι επίσης άκρως απόρρητες θεωρείται ο πλέον δαπανηρός, με εκτιμώμενη αξία μεταξύ $25 και $45 δις.
Τέλος, οι δορυφόροι αναμετάδοσης και υποστήριξης δεδομένων υπολογίζεται ότι κοστίζουν $5 έως $10 δις.
Το γεγονός πως η Κίνα και η Ρωσία έχουν δείξει ότι δεν έχουν ενδοιασμούς στο να επιδεικνύουν την ικανότητα καταστροφής δορυφόρων έχει αναγκάσει τις ΗΠΑ να αλλάξουν στρατηγική καθώς όπως είδαμε παραπάνω, οι 2 αυτές χώρες μπορούν ανά πάσα στιγμή να καταστρέψουν τις διαστημικές δυνατότητες παρακολούθησης των ΗΠΑ.
Μόλις πριν 2 χρόνια ένας δορυφόρος (Cosmos 2542) της Ρωσίας, όπως έγραψε τότε σε ρεπορτάζ του το περιοδικό TIME, έφτασε σε απόσταση 100 μιλίων από αμερικανικό δορυφόρο με δυνατότητα οπτικής παρακολούθησης (KH-11), με σκοπό να συλλέξει δεδομένα. Φανταστείτε 2 συναδέλφους να εργάζονται 5-6 μέτρα μακριά ο ένας από τον άλλο. Αυτή είναι η αναλογία.
Τα επόμενα βήματα
Έτσι φτάσαμε στο πρόγραμμα «Proliferated Architecture» του National Reconnaissance Office (NRO), του χρήστη των δορυφόρων των ΗΠΑ, το οποίο αντιπροσωπεύει μία ριζικά άλλη προσέγγιση στις διαστημικές δυνατότητες πληροφοριών, επιτήρησης και αναγνώρισης (ISR).
Σε αντίθεση με τα παραδοσιακά προγράμματα της υπηρεσίας αυτής, τα οποία βασίζονταν σε περιορισμένο αριθμό μεγάλων και ιδιαίτερα πολύπλοκων δορυφόρων όπως οι παραπάνω, η αρχιτεκτονική αυτή αξιοποιεί έναν αστερισμό πολυάριθμων μικρότερων και οικονομικότερων δορυφόρων, οι οποίοι αναπτύσσονται σε πολλαπλά τροχιακά επίπεδα και διαφορετικά υψόμετρα.
Η συγκεκριμένη προσέγγιση αποσκοπεί στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας, της επιβιωσιμότητας και της επιχειρησιακής ευελιξίας των αμερικανικών διαστημικών συστημάτων ISR, μειώνοντας παράλληλα την εξάρτηση από μεμονωμένες δορυφορικές πλατφόρμες υψηλής αξίας, πάλι, όπως οι παραπάνω.
Μέσω της διασποράς μεγάλου αριθμού αισθητήρων σε πολλαπλές τροχιές, καθίσταται δυσκολότερη η εξουδετέρωση ή παρεμβολή του συνολικού δικτύου από εχθρικές αντιδορυφορικές δυνατότητες.
Η τεχνολογία αυτή αποτελεί θεμελιώδη πυλώνα της στρατηγικής του οργανισμού για τη διατήρηση της τεχνολογικής υπεροχής των Ηνωμένων Πολιτειών σε ένα ολοένα πιο αμφισβητούμενο διαστημικό περιβάλλον.
Σε κάθε περίπτωση και οι 3 χώρες έχουν εισέλθει σε μια νέα κούρσα εξοπλισμών που βασίζονται όλο και πιο πολύ στο διάστημα με το αποτέλεσμα και τις επιπτώσεις να είναι και τα δύο αβέβαια.
