Δύο δημιουργοί που μας έχουν χαρίσει μερικά από τα πιο τρυφερά και αγαπημένα τραγούδια, η Ευανθία Ρεμπούτσικα και ο Άρης Δαβαράκης παρουσιάζουν τη μουσική παράσταση «Τα τραγούδια μας», ένα αφιέρωμα στην κοινή μουσική τους διαδρομή. Στις 13 Μαΐου, στο Θέατρο Παλλάς, το κοινό θα απολαύσει τα κομμάτια που γεννήθηκαν από τη συνεργασία τους σε ένα πρόγραμμα γεμάτο διαχρονικής αξίας καλλιτεχνικές δημιουργίες. Στη σκηνή ανεβαίνουν μαζί τους η Εριέττα Μανούρη, ο Νίκος Μερτζάνος και ο Στέλιος Θεοδώρου. Special guest της βραδιάς, ο Γιάννης Κότσιρας, που θα ξανασυναντηθεί με μια μεγάλη του επιτυχία, την «Αλεξάνδρεια», από το άλμπουμ «Αθώος ένοχος» – ένα τραγούδι που έλαμψε ξανά φέτος στο Παλλάς στην εξόχως δημοφιλή ομώνυμη παράσταση του Φωκά Ευαγγελινού.
Ο τίτλος «Τα τραγούδια μας» έχει πολλές αναγνώσεις: Δικά σας; Του κοινού; Ολονών μας; Σε ποιον πραγματικά ανήκει ένα τραγούδι που έχει αγαπηθεί πολύ;
ΡΕΜΠΟΥΤΣΙΚΑ: Ο τίτλος «Τα τραγούδια μας» χωράει όλες αυτές τις αναγνώσεις, γιατί στην πραγματικότητα τα τραγούδια έχουν μια διαδρομή. Ξεκινούν από εμάς, από τον Άρη και εμένα, μέσα στα χρόνια της κοινής μας πορείας. Όμως δεν μένουν ποτέ εκεί. Κάθε άνθρωπος που τα ακούει τα ντύνει με τη δική του μνήμη, τη δική του απώλεια ή τη χαρά του. Και κάπου εκεί το τραγούδι αρχίζει να απομακρύνεται από εμάς, να βρίσκει τη δική του ζωή μέσα στον κόσμο. Τραγουδιέται, αλλάζει, γίνεται οικείο. Γίνεται κάτι συλλογικό, ένα κοινό καταφύγιο, όπου ο καθένας μπορεί να συναντήσει τον εαυτό του, όπου κι αν βρίσκεται.
ΔΑΒΑΡΑΚΗΣ: Θα σταθώ στην κυριολεκτική ερμηνεία: Τριάντα χρόνια τώρα γράφουμε μαζί τραγούδια η Ευανθία κι εγώ για τη δισκογραφία, το θέατρο, την τηλεόραση. Τα αγαπάμε αυτά τα τραγούδια και σκεφτήκαμε να φτιάξουμε ένα μαγιάτικο στεφάνι με κάποια απ’ αυτά σε μια μουσική παράσταση με ερμηνευτές νέους – και τον αγαπημένο μας Γιάννη Κότσιρα που ερμήνευσε πρώτος τα τραγούδια μας.
Θυμάστε την πρώτη φορά που καθίσατε μαζί να δουλέψετε ένα τραγούδι; Τι καταλάβατε ο ένας για τον άλλον τότε, και τι έχει αλλάξει στη μεταξύ σας σχέση από τότε μέχρι σήμερα;
ΡΕΜΠΟΥΤΣΙΚΑ: Τον Άρη μου τον σύστησε η παραγωγός και φίλη Φρόσω Ράλλη και μέσα από τη συνεργασία μας γίναμε πολύ καλοί φίλοι, και αυτό πιστεύω καθόρισε τα πάντα. Από την αρχή ένιωσα ότι μοιραζόμαστε έναν κοινό τρόπο να ακούμε και να ερμηνεύουμε τον κόσμο, εκείνος μέσα από τις λέξεις κι εγώ μέσα από τη μουσική. Υπήρχε μια φυσική ροή, σαν να συνεχίζει ο ένας τη σκέψη του άλλου. Αν έχει αλλάξει κάτι μέσα στα χρόνια είναι η βαθιά εμπιστοσύνη που έχει ο ένας για τον άλλον, πιο ουσιαστική και πιο ελεύθερη. Υπάρχει μια σιωπηλή κατανόηση και ωριμότητα που αφήνει χώρο στη δημιουργία να αναπνέει.
ΔΑΒΑΡΑΚΗΣ: Θυμάμαι τις πρώτες συναντήσεις μας στο σπίτι (και στούντιο) της Αγίας Παρασκευής στα μέσα της δεκαετίας του ’90. Η Φρόσω Ράλλη μας είχε επιστρατεύσει για την τηλεοπτική σειρά «Εσύ Αποφασίζεις». Κάθε επεισόδιο και άλλο τραγούδι, ένα τραγούδι την εβδομάδα. Διαβάζαμε τα σενάρια, δοκιμάζαμε μελωδίες, στίχους, προχωρούσαμε στις ηχογραφήσεις αλλά και στις προσωπικές μας σχέσεις. Ταιριάξαμε. Κάναμε παρέα, πήγαμε και ξαναπήγαμε διακοπές, γελάσαμε, δυσκολευτήκαμε, μοιραστήκαμε χαρές και κάποιες λύπες. Γίναμε φίλοι. Τα τραγούδια μας φτιάχτηκαν νότα-νότα, λέξη-λέξη, στις βάσεις της αγάπης, της φιλίας και της αλληλοεκτίμησης. Με χαρά και με χαμόγελο. Από τότε πολλά συνέβησαν στις προσωπικές μας διαδρομές, κάτι όμως μας κράτησε συντονισμένους στην ίδια συχνότητα. Και έτσι συνεχίζουμε!
Τι κάνει, κατά τη γνώμη σας, ένα τραγούδι να αντέχει και να στέκεται όρθιο πολλά χρόνια μετά, μέσα από άλλες φωνές, μιλώντας σε άλλες γενιές; Υπάρχει κάτι που έχετε μάθει πια να αναγνωρίζετε όσο γράφετε, ή παραμένει μυστήριο;
ΡΕΜΠΟΥΤΣΙΚΑ: Νομίζω πως αυτό που κάνει ένα τραγούδι να αντέχει στον χρόνο είναι η αλήθεια του. Όταν δεν προσπαθεί να εντυπωσιάσει, αλλά να πει κάτι ουσιαστικό, κάτι ανθρώπινο, τότε βρίσκει μόνο του τον δρόμο του, περνά από φωνή σε φωνή και φτάνει σε άλλες γενιές. Δεν είναι κάτι που μπορείς να το προβλέψεις ή να το «υπολογίσεις» την ώρα που γράφεις. Παραμένει πάντα ένα μικρό μυστήριο. Και ίσως αυτό να είναι και το πιο όμορφο κομμάτι της δημιουργίας, ότι δεν το ελέγχεις απόλυτα, απλώς το αφήνεις να συμβεί.
ΔΑΒΑΡΑΚΗΣ: Μυστήριο θα έλεγα. Δεν ξέρεις τι ταξίδι θα κάνει το τραγούδι σου την ώρα που το γράφεις. Η «Αλεξάνδρεια» ας πούμε είναι… βραδείας καύσεως, δεν έγινε ποτέ σουξέ με την τρέχουσα έννοια της λέξης. Όταν βγήκε, έγραψε ο Γιάννης Ξανθούλης ένα υπέροχο κείμενο και προκάλεσε το άμεσο ενδιαφέρον ενός πιο κλειστού καλλιτεχνικού κύκλου. Με τα χρόνια δυνάμωσε και συνεχίζει. Με τα περισσότερα τραγούδια μας έτσι συνέβη και έτσι συμβαίνει. Μυστήριο δηλαδή. Όχι, δεν ξέρεις ποτέ τι κάνει ένα τραγούδι να αντέχει και να στέκεται όρθιο πολλά χρόνια μετά, μέσα από άλλες φωνές.
Πείτε μας λίγα λόγια για τους νεαρούς τραγουδιστές που σας πλαισιώνουν σε αυτή την παράσταση αλλά και για τον Γιάννη Κότσιρα, η φωνή του οποίου έχει συνδεθεί με μερικά από τα πιο διαχρονικά κομμάτια σας.
ΡΕΜΠΟΥΤΣΙΚΑ: Με τον Γιάννη Κότσιρα ξεκίνησε ουσιαστικά η πρώτη μας δισκογραφική διαδρομή με τον Άρη. Τα περισσότερα από τα τραγούδια μας τα έχει ερμηνεύσει ο Γιάννης και η φωνή του έχει μια σπάνια καθαρότητα και συγκίνηση, είναι από εκείνες τις φωνές που κουβαλούν μνήμη. Έχει συνδεθεί με τα τραγούδια μας με έναν τρόπο σχεδόν οργανικό. Οι νεότεροι τραγουδιστές, από την άλλη, φέρνουν μια φρεσκάδα και μια ειλικρίνεια που με συγκινεί βαθιά. Η Εριέττα Μανούρη, μέσα από τη θεατρική παράσταση «Αλεξάνδρεια», έχει ήδη δώσει τη δική της ερμηνεία στα καινούργια τραγούδια που γράψαμε με τον Άρη, με έναν τρόπο πολύ προσωπικό και εκφραστικό. Ο Νίκος Μερτζάνος και ο Στέλιος Θεοδώρου, ο καθένας με τη δική του ταυτότητα, φέρνουν αυτή τη νέα ενέργεια που κρατά τα τραγούδια ζωντανά και σε συνεχή κίνηση.
ΔΑΒΑΡΑΚΗΣ: Τι να πω για τον Γιάννη Κότσιρα; Είναι ένας καλλιτέχνης που τα τελευταία 30 χρόνια επιβεβαιώνει με το κάθε του βήμα το μεγάλο ερμηνευτικό του ταλέντο. Είναι σπουδαίος, απλός, γήινος και καλός φίλος. Οι νεότεροι είναι και οι τρεις διαμάντια, πολύ διαφορετικοί μεταξύ τους. Η Εριέττα Μανούρη ξεχώρισε και με την ερμηνεία της στα καινούργια μας τραγούδια που έλεγε στη sold out θεατρική «Αλεξάνδρεια» του Φωκά Ευαγγελινού και της Ζέτης Φίτσιου στο Παλλάς όλη τη θεατρική σαιζόν 25-26. Είναι μια εξαιρετική ηθοποιός που τραγουδάει σαν επαγγελματίας τραγουδίστρια. Ο Νίκος Μερτζάνος είναι σπάνιος ερμηνευτής, συνθέτης, ενορχηστρωτής, ένα μουσικό πλάσμα από τα πολύ ξεχωριστά. Λάμπει και συγχρόνως ερμηνεύει βαθιά, με δύναμη αισθήματος μεγάλη. Ο Στέλιος Θεοδώρου πάλι είναι ηθοποιός και τραγουδοποιός σπάνιος, τα τραγούδια του είναι πολύ ιδιαίτερα και πολύ «δικά του», ασυμβίβαστα. Συμμετείχε και στις δυο τελευταίες δουλειές του Δημήτρη Παπαϊωάννου με ενθουσιασμό για την καλλιτεχνική εμπειρία, το «masterclass» που είναι οι πρόβες του Δημήτρη. Πρώτη φορά θα τραγουδήσει τραγούδια που δεν έγραψε ο ίδιος. Είμαστε πολύ τυχεροί που τους έχουμε – και τον «παλιό» και τους νέους μας!
ΕΥΑΝΘΙΑ ΡΕΜΠΟΥΤΣΙΚΑ
Κυρία Ρεμπούτσικα, έχετε πει πως μια μελωδία μπορεί να γεννηθεί από μια εικόνα ή μια μυρωδιά, πριν καν υπάρξει στίχος ή σενάριο. Όταν όμως ο Άρης Δαβαράκης σάς φέρνει τα δικά του ποιητικά κείμενα, τι αλλάζει στη διαδικασία;
Γράφω πάντα ξεκινώντας από τη μουσική. Η μελωδία είναι για μένα το πρώτο ίχνος από το οποίο γεννιέται μια εικόνα, μια μυρωδιά, ένα συναίσθημα, πριν ακόμη υπάρξουν οι λέξεις. Είναι ένας κόσμος άυλος που σιγά-σιγά αρχίζει να παίρνει μορφή. Όταν έρχονται οι στίχοι του Άρη δεν αλλάζει αυτή η αφετηρία, αλλάζει όμως η συνομιλία. Η μουσική βρίσκει απέναντί της έναν λόγο ποιητικό, που δεν την περιορίζει, αλλά την κατευθύνει αλλιώς, της δίνει μια νέα διάσταση. Είναι σαν να υπάρχει ήδη μια διαδρομή και ξαφνικά να φωτίζεται με άλλον τρόπο. Οι λέξεις του Άρη μπαίνουν μέσα στη μελωδία και την ολοκληρώνουν χωρίς να της αφαιρούν την ελευθερία με την οποία ξεκίνησε.
Όταν ακούτε νέους μουσικούς σήμερα σας αφήνει καλές εντυπώσεις η ελληνική σκηνή; Υπάρχει κάτι που σας γοητεύει στον τρόπο που η νέα γενιά διαχειρίζεται την παράδοση;
Σήμερα, στη μουσική σκηνή αυτό που με συγκινεί περισσότερο, είναι οι ομαδικές δουλειές, τα σχήματα, τα γκρουπ. Ίσως γιατί έτσι μεγαλώσαμε κι εμείς, με τη χαρά της συνύπαρξης. Μέσα στην ομαδική δημιουργία υπάρχει μια ιδιαίτερη αλήθεια, μια αγάπη που δεν κρύβεται. Παρατηρώ ότι οι νέοι μουσικοί, ακόμη και μέσα από αυτές τις συλλογικές προσπάθειες, δεν φοβούνται να εκφραστούν. Και αυτό που με γοητεύει ιδιαίτερα είναι ο τρόπος που προσεγγίζουν την παράδοση: δεν τη βλέπουν ως κάτι ιερό και άκαμπτο, αλλά ως κάτι ζωντανό, που μπορεί να μεταμορφώνεται. Αυτό είναι πολύ ελπιδοφόρο. Γιατί μόνο έτσι η παράδοση μπορεί να συνεχίσει να αναπνέει και να γεννά νέα πράγματα μέσα από κάθε καινούργια γενιά.
Έχετε πει πως «στα πιο σκοτεινά σημεία είναι που έχεις μεγαλύτερη ανάγκη το φως». Ποιο είναι σήμερα, για εσάς, το πιο σκοτεινό σημείο — και ποια μελωδία θα του αντιπαραθέτατε, αν είχατε να διαλέξετε μία μόνο;
Το πιο σκοτεινό σημείο σήμερα είναι ίσως η απομάκρυνση των ανθρώπων μεταξύ τους. Μια σιωπηλή μοναξιά που μεγαλώνει. Και μια αντιπαλότητα, μια τοξικότητα, μια επιθετικότητα. Αν είχα να αντιπαραθέσω μια μελωδία, θα διάλεγα μια πολύ απλή, σχεδόν παιδική. Κάτι που να θυμίζει ότι, παρά όλα όσα συμβαίνουν, υπάρχει ακόμη τρυφερότητα. Ότι μπορούμε ακόμη κάπου να συναντηθούμε.
ΑΡΗΣ ΔΑΒΑΡΑΚΗΣ
Κύριε Δαβαράκη, ακούτε σύγχρονο ελληνικό τραγούδι — τραπ, νέους λαϊκούς, την καινούργια pop; Υπάρχει κάποιος, ή κάτι, που σας έκανε πρόσφατα να πείτε «αυτός είναι σύγχρονος στίχος»; Ή μήπως η εποχή σας αφήνει λίγο αμήχανο;
Δεν πιστεύω στον «σύγχρονο στίχο». Εννοώ πως σε όλες τις εποχές γραφόντουσαν και γράφονται «σύγχρονοι» στίχοι. Το κριτήριο για μένα είναι η διάρκεια, το διαχρονικό. Τα τραγούδια που δεν είναι επίκαιρα έχουν, κατά τη γνώμη μου, περισσότερες πιθανότητες ν’ αντέξουν στον χρόνο. Ακούω σύγχρονο ελληνικό τραγούδι και φυσικά ξεχωρίζω κάποιους δημιουργούς – δε θα ήθελα να πω συγκεκριμένα ονόματα. Συγχρόνως, ναι, το παραδέχομαι, είμαι και κάπως αμήχανος. Ένας φίλος συνθέτης (νεότερος) μου έστειλε μελοποιημένους και τραγουδισμένους κάποιους στίχους που του είχα δώσει 10 χρόνια πριν. Ο τραγουδιστής μου φάνηκε πολύ καλός και του έστειλα WhatsApp «ποιος τραγουδάει;». Μου απάντησε με πολλά γελάκια «ο ΑΙ-δίνης». Πώς να μην είμαι αμήχανος; Κυκλοφορεί πολύ πράγμα τέτοιου είδους. Αλλά και πολλά καλά τραπ, λαϊκά ή ποπ. Ή μάλλον — για να είμαστε ειλικρινείς — όχι πολλά. Ψέματα λέω. Λίγα!
Στο Παλλάς θα ακουστούν τραγούδια που έχουν γίνει από καιρό μέρος της ζωής πολλών ανθρώπων — τραγούδια που συνδέονται με συγκεκριμένες στιγμές, σχέσεις, απώλειες. Όταν τα ακούτε να τραγουδιούνται από το κοινό, συγκινείστε ακόμη, ή έχετε φτάσει σε μια πιο απόμακρη, σχεδόν παρατηρητική σχέση με τα δικά σας κείμενα;
Συγκινούμαι. Και μπαίνω σε σκέψεις. Λέω, η αλήθεια του καθενός μας τελικά πάντα έχει αντίκρυσμα. Μπορεί την ώρα που εκφράζεται να μην ενδιαφέρει πολλούς, αλλά με τον καιρό η ειλικρίνεια και η αγάπη γι’ αυτό που κάνεις κερδίζει το παιχνίδι. Αυτό ισχύει για όλες τις δουλειές – σχεδόν. Σου επιστρέφεται με τόκο η «επένδυση» σε κάτι αληθινό. Πολλά από τα τραγούδια που γράψαμε με την Ευανθία δεν έγιναν αμέσως γνωστά. Με τον καιρό όμως φτάσανε στους αποδέκτες τους. Ναι, με συγκινεί αυτό το ταξίδι ενός τραγουδιού μέσα στον χρόνο. Και, όχι, δεν έχω απόμακρη ή παρατηρητική σχέση με τα 500 περίπου τραγούδια που έχω γράψει. Τα αγαπώ όλο και περισσότερο όσο μαθαίνω να αγαπώ επιτέλους και τον εαυτό μου…
Έχετε υπάρξει άνθρωπος με πολλές ιδιότητες. Πόσους εαυτούς έχετε; Πού τελειώνει ο ένας Δαβαράκης και πού αρχίζει ο άλλος;
Ένας είμαι ευτυχώς, δεν είμαι πολλοί! Πολυτεχνίτης κι ερημοσπίτης. Φοβιτσιάρης, τολμηρός, γενναίος, δειλός, όλα μαζί. Αλλά αγαπώ τη ζωή πολύ και της δίνομαι. Τρώω τα μούτρα μου, τρώω ξύλο, με παίρνουν αγκαλιά, με μαλώνουν, με αποδέχονται – όλα συγχρόνως. Όλα ρέουν και μαζί με όλα ρέω κι εγώ προς τις εκβολές μου, κάποια στιγμή θα μεταμορφωθώ σε σκέτη ενέργεια, ψυχή χωρίς σώμα. Οι «εαυτοί», έχετε δίκιο, μπορεί να είναι πολλοί γιατί στην ουσία είναι περσόνες, είναι ρόλοι που κατά καιρούς αλλάζουν. Αλλά η ψυχή του καθενός είναι μία. Και αυτή είναι που θα συνεχίσει το ταξίδι στο μέγα μυστήριο. Πιστεύω πως ανήκουμε όλοι στη μεγάλη ενότητα: την ενότητα του σύμπαντος κόσμου!
