Την Τρίπολη της Λιβύης επισκέπτεται ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης προκειμένου να συναντηθεί με τον επικεφαλής του Προεδρικού Συμβουλίου Μοχάμεντ Αλ Μένφι, τον μεταβατικό πρωθυπουργό της χώρας Αμπντούλ Χαμίτ Ντιμπεϊμπά, τον ασκούντα χρέη υπουργό Εξωτερικών Αλ Μπαούρ και τον αντίστοιχο Πετρελαίου και Φυσικού Αερίου.

Μετά τη Βεγγάζη στην Τρίπολη

Η επίσκεψη έρχεται σε συνέχεια του ταξιδιού του κ. Γεραπετρίτη στη Βεγγάζη πριν από περίπου ένα μήνα, με την Αθήνα να μεταδίδει το μήνυμα ότι ανεξαρτήτως των εξελίξεων στην πολύπαθη, μετεμφυλιακή Λιβύη, συνομιλεί και με τις δύο πλευρές.

Η ατζέντα Γεραπετρίτη

Στην ατζέντα του υπουργού Εξωτερικών θα βρεθούν οι διμερείς σχέσεις, η πορεία της χώρας προς υλοποίηση των αποφάσεων του ΟΗΕ ώστε να διεξαχθούν ελεύθερες εκλογές χωρίς την επιρροή τρίτων παραγόντων, αλλά και επιμέρους ζητήματα όπως το μεταναστευτικό, ενέργεια και το εμπόριο, ενώ αναμένεται να αναζητηθούν ημερομηνίες για το δεύτερο γύρο των τεχνικών διαπραγματεύσεων με αντικείμενο την οριοθέτηση ΑΟΖ.

Το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο

Η πρώτη συνάντηση των τεχνικών ομάδων είχε πραγματοποιηθεί τον Σεπτέμβριο του 2025, όπου και καταγράφηκαν για ακόμα μια φορά οι διαφωνίες, καθώς η Τρίπολη δεν είναι διατεθειμένη να αποσύρει από το τραπέζι το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Η Αθήνα, πάντως, εκτιμά ότι κάθε συζήτηση για τις θαλάσσιες ζώνες λειτουργεί ως ευκαιρία διεθνοποίησης των θέσεων της, στη βάση του Διεθνούς Δικαίου δη στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.

Το χάσμα Ελλάδας – Λιβύης

Υπενθυμίζεται ότι το 2009 Ελλάδα και Λιβύη είχαν φτάσει κοντά σε συμφωνία για τις θαλάσσιες ζώνες, με τις συζητήσεις όμως να διακόπτονται μετά την πτώση του Καντάφι, ενώ αρκετά χρόνια μετά η υπογραφή του τουρκολιβυκού μνημονίου (2019) έχουν δημιουργήσει χάσμα μεταξύ των δύο πλευρών.

Η Λιβύη δορυφόρος της Τουρκίας

Άλλωστε, κατά τη διάρκεια της τελευταίας επίσκεψής του στην Τρίπολη- τον Ιούλιο του 2024 και πάλι έπειτα από ταξίδι στη Βεγγάζη- ο κ. Γεραπετρίτης είχε διαπιστώσει την αδιαλλαξία του Λίβυου πρωθυπουργού ως προς το τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο και ο τελευταίος χαρακτήρισε «νόμο του κράτους», άρα μη αναστρέψιμο.

Στην Αθήνα γνωρίζουν ότι η επιρροή της Τουρκίας στη μεταβατική κυβέρνηση έχει βαθιές ρίζες, με το καθεστώς να έχει ουσιαστικά δορυφοροποιηθεί από την Άγκυρα.

Το γεγονός αυτό αποτυπώθηκε και στην τελευταία αντίδραση της γείτονος με αφορμή την κύρωση της Σύμβασης μεταξύ του ελληνικού δημοσίου και της Chevron (Φεβρουάριος 2026), όταν το τουρκικό Υπουργείο Άμυνας παρέπεμπε στη ρηματική διακοίνωση της Λιβύης στα Ηνωμένα Έθνη, με ημερομηνία 27 Μαΐου 2025, όπου και το μεταβατικό καθεστώς της Τρίπολης αποτύπωσε τις παράνομες θέσεις του περί της δικαιοδοσίας στην Ανατολική Μεσόγειο, αμφισβητώντας τον τρόπο χάραξης της μέσης γραμμής και δι’ αυτής της οριοθέτησης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και υφαλοκρηπίδας.

Τότε, η κυβέρνηση Ντιμπεϊμπά ουσιαστικά υιοθέτησε σε πλήρη ανάπτυξη τις τουρκικές θέσεις περί της οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών, η οποία θα πρέπει να πραγματοποιείται με βάση τις ηπειρωτικές ακτές των δύο χωρών, με την Τρίπολη μάλιστα να κλείνει παρανόμως και τον κόλπο της Σύρτης. Τότε, ήταν φανερό ότι η ρηματική διακοίνωση της Λιβύης είχε γραφτεί σε άμεση συνεργασία με την Άγκυρα.

Εντύπωση είχε προκαλέσει επίσης η σπουδή του Υπουργείου Άμυνας να δηλώσει ότι η Τουρκία θα συνεχίσει να παρέχει «την απαραίτητη υποστήριξη στις λιβυκές αρχές για να λάβουν μέτρα κατά αυτών των μονομερών και παράνομων δραστηριοτήτων της Ελλάδας», σε μια διατύπωση που αναδεικνύει την εγγύτητα των δύο πλευρών.

Το μήνυμα της Αθήνας στη Λιβύη

Η Αθήνα απ’ την πλευρά της, γνωρίζοντας ότι το καθεστώς του Ντιμπεϊμπά κλονίζεται στο εσωτερικό, αδυνατεί να οδηγήσει τη χώρα σε εκλογές και αναζητεί πανταχόθεν στήριξη, επιχειρεί να μεταφέρει το μήνυμα στην Τρίπολη ότι μπορεί να λειτουργήσει ως δίαυλος επικοινωνίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Επαναλαμβάνει, δε, σε κάθε ευκαιρία ότι τάσσεται υπέρ των σχέσεων καλής γειτονίας, της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών με βάση τις προβλέψεις του Δικαίου της Θάλασσας, υποδεικνύοντας ως παράδειγμα τις οριοθετήσεις ΑΟΖ με την Κύπρο και την Ιταλία.

Εν κενώ η διπλωματική πρωτοβουλία 5Χ5 στην Ανατολική Μεσόγειο

Σημειώνεται, ότι πριν από δύο εβδομάδες ο κ. Γεραπετρίτης συναντήθηκε στο περιθώριο της Διεθνούς Διάσκεψης για το Σουδάν με τον απεσταλμένο του Τραμπ για τη Βόρεια Αφρική και δη για τη Λιβύη, Μασάντ Μπούλος, ενώ η πρωτοβουλία της Αθήνας για τη δημιουργίας ενός πενταμερούς σχήματος στην Ανατολική Μεσόγειο (5Χ5) τελεί εν κενώ, καθώς απ’ την εξαγγελία του πρωθυπουργού έως και σήμερα σχεδόν ουδεμία ουσιαστική επαφή έχει πραγματοποιηθεί.

Σημειώνεται ότι η Αθήνα έχει διαψεύσει επανειλημμένως το σενάριο ανάπτυξης έξωθεν πρωτοβουλίας (δηλαδή από την πλευρά των Ηνωμένων Πολιτειών) για τη διευθέτηση των διμερών και πολυμερών διαφορών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η συνάντηση με τον υπουργό Πετρελαίου – Φυσικού Αερίου

Εξαιρετικά ενδιαφέρουσα είναι, τέλος, η συνάντηση που θα έχει ο κ. Γεραπετρίτης στην Τρίπολη με τον υπουργό Πετρελαίου και Φυσικού Αερίου, καθώς ως γνωστόν η Τουρκία και η Λιβύη συνεργάζονται στενότατα, δια της ΤΡΑΟ και της αντίστοιχης λιβυκής εταιρείας υδρογονανθράκων, στον τομέα της ενέργειας, τόσο στις έρευνες όσο και στις εξορύξεις. Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι παρά τις επίσημες αντιρρήσεις της Λιβύης έναντι του τρόπου χάραξης της μέσης γραμμής, η Τρίπολη έχει σεβαστεί τα όρια όσον αφορά τη χάραξη των θαλασσίων οικοπέδων της. Όλα αυτά συμβαίνουν, ενώ καταγράφεται σχετική αύξηση της ρητορικής έντασης της Τουρκίας έναντι της Ελλάδας.