Σε μια από τις πιο κρίσιμες στιγμές της πρόσφατης ιστορίας του, ο Λίβανος κινείται πάνω σε μια λεπτή γραμμή μεταξύ εύθραυστης εκεχειρίας και νέας ανάφλεξης με το Ισραήλ, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να επιχειρούν να διαμορφώσουν το πλαίσιο των πρώτων άμεσων συνομιλιών ύστερα από σχεδόν τέσσερις δεκαετίες.

Στο περιθώριο του Φόρουμ των Δελφών XI, ο αναπληρωτής πρωθυπουργός της χώρας, Ταρέκ Μίτρι, μιλώντας στο «Β» περιγράφει μια κατάσταση που απέχει ακόμη από την κανονικότητα, με τις εχθροπραξίες να υποχωρούν σε ένταση αλλά να μην έχουν τερματιστεί.

Η εικόνα που μεταφέρει είναι αυτή μιας παρατεταμένης κρίσης με πολλαπλά επίπεδα: συνεχιζόμενες αιματηρές επιθέσεις, μαζικούς εκτοπισμούς πληθυσμών και ένα κράτος που καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα την πίεση του πολέμου και την εσωτερική πρόκληση της Χεζμπολάχ.

Σε αυτό το περιβάλλον, η προοπτική διαπραγματεύσεων παραμένει ανοιχτή αλλά αβέβαιη, εξαρτώμενη σε μεγάλο βαθμό από την αμερικανική παρέμβαση και τη βούληση των εμπλεκόμενων πλευρών.

Ο ίδιος ο Ταρέκ Μίτρι επιμένει ότι η διέξοδος δεν μπορεί να είναι στρατιωτική, αλλά πολιτική και θεσμική: η αποκατάσταση της κρατικής κυριαρχίας και ο σταδιακός αφοπλισμός των παραστρατιωτικών δυνάμεων συνιστούν, όπως τονίζει, μια σύνθετη και χρονοβόρα διαδικασία, που απαιτεί διεθνή στήριξη και εσωτερική συναίνεση.

Μέχρι τότε, ο Λίβανος παραμένει παγιδευμένος σε έναν επικίνδυνο ενδιάμεσο χώρο, όπου η ειρήνη δεν έχει ακόμη εδραιωθεί και ο πόλεμος δεν έχει πραγματικά τελειώσει.

Ακολουθεί η πλήρης συνέντευξη.

– Ποια είναι η εκτίμησή σας σχετικά με τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου όσον αφορά την κατάπαυση του πυρός; Πιστεύετε ότι θα διατηρηθεί;

Ξέρετε, χαίρομαι που βρίσκομαι στην Ελλάδα. Η Ελλάδα υπήρξε φιλική προς τον Λίβανο με κάθε δυνατό τρόπο και βρίσκομαι εδώ για να εκφράσω την ευγνωμοσύνη του Λιβάνου προς την Ελλάδα.

Όσο για την κατάπαυση του πυρός, είναι επισφαλής. Δεν είναι πραγματική κατάπαυση. Οι Ισραηλινοί συνεχίζουν να καταστρέφουν χωριά και έχουν υπάρξει αρκετές αεροπορικές επιδρομές, αλλά φυσικά η ένταση των αεροπορικών επιδρομών που είχαμε πριν από την
κατάπαυση του πυρός δεν υπάρχει πλέον.

Πολλά θα εξαρτηθούν από την πίεση των ΗΠΑ, για να είμαι ειλικρινής, επειδή οι Ισραηλινοί λένε – δεν το λέω εγώ αυτό – ότι δεν έχουν ακόμη επιτύχει τον πολεμικό τους στόχο και, χρησιμοποιούν γλώσσα παρόμοια με τη γλώσσα που χρησιμοποιούν στη Γάζα, ξέρετε, κίτρινη γραμμή, ζώνη ασφαλείας. Και εκεί όπως και εδώ καταστρέφουν χωριά και τα καθιστούν ακατοίκητα για να διασφαλίσουν ότι ο πληθυσμός τους δεν θα επιστρέψει. Και αυτό βρίσκεται σε εξέλιξη, συνεχίζεται.

Το να υπάρξουν άμεσες διαπραγματεύσεις ίσως αποφέρει κάποια αποτελέσματα, αν οι Αμερικανοί, που είναι οι συγκαλούντες και οι υποστηρικτές αυτής της διαδικασίας διαπραγματεύσεων, ρίξουν το βάρος τους στην πλάστιγγα και μας βοηθήσουν να βγούμε από αυτή τη φοβερή κρίση.

– Ενδεχομένως αν το Ισραήλ συνεχίσει μεγάλο μέρος του πληθυσμού να εκτοπιστεί βόρεια του ποταμού Λιτάνι. Ποια είναι η προσωπική σας εκτίμηση γι’ αυτό; Πιστεύετε ότι θα υπάρξει κάποια λύση για να σταματήσει αυτό;

Ανησυχούμε πολύ. Σχεδόν το ένα πέμπτο, ίσως και περισσότερο, του πληθυσμού μας αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τα σπίτια του στον νότιο Λίβανο, είτε νότια του ποταμού Λιτάνι είτε βόρεια του ποταμού Λιτάνι.

Πολλοί βρίσκονται στην Βηρυτό και κάποιοι σε καταφύγια που έχει διαθέσει η κυβέρνηση, κυρίως σχολεία και δημόσια κτίρια, ενώ άλλοι βρήκαν μια προσωρινή λύση για να μείνουν με οικογένεια ή να νοικιάσουν σπίτια, όμως αυτή η κατάσταση δεν μπορεί να διαρκέσει, είναι υπερβολικά βαρύ φορτίο για τους ίδιους τους εκτοπισμένους, αλλά και για τις κοινότητες που τους φιλοξενούν.

Ο Λίβανος έχει περάσει μια βαθιά οικονομική κρίση τα τελευταία πέντε, έξι χρόνια και διαθέτει πολύ περιορισμένα μέσα για να ανταποκριθεί στο καθήκον του απέναντι στον εκτοπισμένο πληθυσμό. Και ξέρετε, σε έναν πόλεμο σαν αυτόν, όπου οι Ισραηλινοί έχουν πραγματοποιήσει, υποτίθεται, κάποιες στοχευμένες επιχειρήσεις εναντίον στελεχών της Χεζμπολάχ, πολλοί άνθρωποι αρχίζουν να υποψιάζονται τους πάντες. Αισθάνεσαι ότι ο γείτονάς σου έχει γίνει κίνδυνος. Ποτέ δεν ξέρεις πότε το Ισραήλ θα χτυπήσει το κτίριο στο οποίο ζεις, στον τέταρτο όροφο ή στον τρίτο όροφο.

– Πολλοί αναλυτές παγκοσμίως λένε ότι ο Λίβανος έχει μόνο δύο επιλογές: είτε να πολεμήσει το Ισραήλ είτε να πολεμήσει την ίδια τη Χεζμπολάχ. Πιστεύετε ότι αυτή είναι ακριβής εκτίμηση ή πιστεύετε ότι μπορείτε να συνεχίσετε να αντιμετωπίζετε το πρόβλημα της Χεζμπολάχ μόνοι σας, χωρίς ισραηλινή βοήθεια, όπως υποστηρίζετε ως κυβέρνηση;

Πιστεύω πως ναι. Ακόμη και οι Ισραηλινοί έχουν πλέον καταλάβει, αφού είχαν πει ότι η καταστροφή και ο αφοπλισμός της Χεζμπολάχ ήταν ο πολεμικός τους στόχος – όπως και με τη Χαμάς στη Γάζα – ότι πρόκειται για στόχο που δεν μπορούν να επιτύχουν. Στην αρχή έλεγαν ότι, «αφού η κυβέρνηση [του Λιβάνου] δεν μπόρεσε να το κάνει, το κάνουμε εμείς οι ίδιοι». Τώρα λένε: «δεν μπορούμε να το κάνουμε μόνοι μας, ας το κάνει η κυβέρνηση». Άρα πρόκειται για έναν φαύλο κύκλο.

Για εμάς, ο μόνος τρόπος να σπάσει αυτός ο φαύλος κύκλος είναι να ανακτήσουμε την εξουσία του κράτους πάνω στην επικράτειά του, πράγμα που σημαίνει να αποκατασταθεί το μονοπώλιο των όπλων στα χέρια της κυβέρνησης.

Αυτή όμως είναι μια σύνθετη διαδικασία. Δεν είναι απλώς μια στρατιωτική διαδικασία. Δεν είναι θέμα να περικυκλώσεις ενόπλους και να τους ζητήσεις να παραδώσουν τα όπλα τους. Είναι θέμα αποστράτευσης, αφοπλισμού και επανένταξης. Χρησιμοποιώ τώρα την ορολογία των Ηνωμένων Εθνών. Και αυτό απαιτεί χρόνο.Δεν είναι κάτι που μπορείς να κάνεις σε ένα δεκαπενθήμερο. Θέλει χρόνο και χρειάζεσαι ισχυρότερο στρατό.

Ξέρετε, ήμουν με τον Έλληνα υπουργό Εξωτερικών χθες και του είπα: εκτιμούμε πάρα πολύ το γεγονός ότι η Ελλάδα προσέφερε στρατιωτική βοήθεια στον λιβανικό στρατό, επειδή αυτός χρειάζεται ενίσχυση. Όλοι υποσχέθηκαν να βοηθήσουν τον λιβανικό στρατό, αλλά αυτό δεν συνέβη. Και για να κάνει ο στρατός τη δουλειά του, πρέπει να είναι ισχυρότερος απ’ ό,τι είναι.

– Πιστεύετε ότι ο Πρόεδρος του Λιβάνου Μάικλ Αούν βρίσκεται σε ισχυρή θέση ώστε να επιβάλει αυτές τις αλλαγές;

Πιστεύω πως ναι. Υπάρχει αρκετή εθνική συναίνεση για την αναζήτηση μιας λογικής διεξόδου από την παρούσα κρίση. Και ο Πρόεδρος Αούν είναι πολύ ευαίσθητος στις διακοινοτικές σχέσεις. Δεν θέλει να θέσει σε κίνδυνο την κοινωνική ειρήνη.
Και όλοι γνωρίζουν ότι αυτό ισχύει. Και πιστεύω ότι έχει ευρεία στήριξη στη χώρα γι’ αυτό.

Όσο για τις διαπραγματεύσεις, είναι πολύ νωρίς. Οι διαπραγματεύσεις δεν έχουν ακόμη αρχίσει. Ο Λίβανος ήταν αυτός που πρότεινε διαπραγματεύσεις, άμεσες διαπραγματεύσεις. Οι ΗΠΑ θα υποστηρίξουν έναν γύρο διαπραγματεύσεων. Θα περιμένουμε να δούμε.

– Η τελευταία μου ερώτηση αφορά την Τουρκία, επειδή έχουμε αυτόν τον κοινό μας γείτονα. Η Τουρκία έχει αναμειχθεί στη Λιβύη. Η Τουρκία έχει αναμειχθεί στην Αίγυπτο. Η Τουρκία έχει αναμειχθεί στο Ιράν. Η Τουρκία έχει αναμειχθεί στη Συρία. Ανησυχείτε ότι η Τουρκία θα αναμειχθεί και στον Λίβανο; Και θα μπορούσε αυτό ίσως να οδηγήσει ανθρώπους να προσπαθήσουν να φύγουν από τον Λίβανο και να επιβιβαστούν σε βάρκες προς την Ευρώπη;

Ειλικρινά, δεν το νομίζω. Εννοώ, φυσικά, η Τουρκία είναι μια περιφερειακή δύναμη και ασκεί επιρροή σε πολλές χώρες, όπως αυτές που αναφέρατε. Στον Λίβανο, η τουρκική επιρροή περιορίζεται στην ανθρωπιστική στήριξη και στη διατήρηση της πολιτιστικής οθωμανικής κληρονομιάς. Ξέρετε, έχουν βοηθήσει τον Λίβανο να αποκαταστήσει οθωμανικά τζαμιά σε κυρίως σουνιτικές μουσουλμανικές πόλεις.

Μέχρι στιγμής, δε βλέπουμε άμεσο πολιτικό αποσταθεροποιητικό ρόλο της Τουρκίας στον Λίβανο. Αυτό έχει συμβεί με Σύριους πρόσφυγες, αλλά τώρα συμβαίνει όλο και λιγότερο. Οι Λιβανέζοι «άνθρωποι των πλοιαρίων», όπως μερικές φορές τους αποκαλούν, δεν είναι σε μεγάλους αριθμούς σε σύγκριση με τη Συρία. Και νομίζω ότι αυτό έχει σταματήσει.

Υπάρχει μετανάστευση από τον Λίβανο, αλλά το μεγαλύτερο μέρος της είναι νόμιμη μετανάστευση.
Νέοι άνθρωποι βρίσκουν δουλειές στην Ευρώπη και στην περιοχή του Κόλπου και φεύγουν, είναι μια αιμορραγία.

Ευχόμαστε να μην συνέβαινε αυτό, αλλά παράνομη, κρυφή μετανάστευση από τον Λίβανο προς την Ευρώπη, δεν υπάρχει πολλή τώρα.

– Κύριε Αναπληρωτά Πρωθυπουργέ Μιτρι σας ευχαριστώ πολύ για αυτή τη συνέντευξη

Σας ευχαριστώ