Είναι πλέον γνωστό – μετά και από την πρόσφατη ανακοίνωση του συμπτυγμένου καλλιτεχνικού προγράμματος του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου στο Ηρώδειο με τίτλο «Εορτές Αποχαιρετισμού» – ότι ένα σύντομο, αλλά κρίσιμο παράθυρο λειτουργίας διατηρείται για το ρωμαϊκό ωδείο τον ερχόμενο Ιούνιο, καθώς θα παραμείνει ανοικτό για 15 μουσικές και θεατρικές εκδηλώσεις, πριν κλείσει αμέσως μετά τον Ιούλιο για να υλοποιηθούν εργασίες συντήρησης και αναστήλωσης για (τουλάχιστον) τρία χρόνια. Η περίοδος αυτή αναμένεται να αλλάξει ριζικά τη χρήση του χώρου, καθώς θα συνοδευτεί και από ένα νέο πλαίσιο λειτουργίας. 

Άνοιγμα τον Ιούνιο, κλείσιμο τον Ιούλιο

Η είδηση ότι το Ηρώδειο θα φιλοξενήσει ένα μέρος των εκδηλώσεων του φετινού Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου ακούστηκε «στον αέρα» στις 9 Φεβρουαρίου, στην πρωινή ραδιοφωνική εκπομπή του Παύλου Τσίμα (ΣΚΑΪ 100,3) κατά τη διάρκεια συνέντευξης της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη.  

Αν και το γεγονός επισημάνθηκε από τα μέσα ενημέρωσης – όπως και από το ΒΗΜΑ στο ρεπορτάζ για τις προβλεπόμενες εργασίες στο εμβληματικό μνημείο που ενέκρινε τον Φεβρουάριο το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο – φαίνεται ότι δεν έγινε επαρκώς αντιληπτό, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί μια μικρή σύγχυση στο κοινό. Δεν ήταν λίγοι αυτοί που ξαφνιάστηκαν στο άκουσμα της ανακοίνωσης των εκδηλώσεων τον Ιούνιο. Λογικό, γιατί είχαμε μείνει όλοι με την εντύπωση από το περσινό καλοκαίρι (κατόπιν δημόσεων δηλώσεων εκ μέρους του Υπουργείου Πολιτισμού όσο και του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου ότι αναζητούνταν νέοι χώροι διεξαγωγής των πολιτιστικών εκδηλώσεων για την επόμενη φεστιβαλική σεζόν) πως το προσωρινό «αντίο» στο Ηρώδειο συντελέστηκε με τις εκδηλώσεις στον χώρο του το φθινόπωρο του 2025.

Ακόμα και η Εθνική Λυρική Σκηνή είχε ανακοινώσει ήδη από τον Ιούνιο του ’25 την προσωρινή αποχώρησή της από το Ηρώδειο με τη μεταφορά της ιστορικής όπερας του Λουίτζι Κερουμπίνι «Μήδεια» στο αρχαίο θέατρο Επιδαύρου, για μία βραδιά στις 20 Ιουνίου (το ιδανικό άνοιγμα των φετινών Επιδαυρίων). «Μετά το κλείσιμο του Ηρωδείου για εργασίες αναστήλωσης, η ΕΛΣ συνεχίζει τη μεγάλη παράδοση των καλοκαιρινών παραγωγών όπερας, αυτή τη φορά στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου, εξήντα πέντε χρόνια μετά την τελευταία φορά που παρουσίασε εκεί παραγωγή όπερας και για πρώτη φορά στον 21ο αιώνα», επισημαίνεται στην σχετική ανακοίνωση της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.

Να επισημανθεί εδώ ότι το τριετές κλείσιμο του Ηρωδείου είχε προαναγγελθεί από την υπουργό Πολιτισμού το 2023 λόγω της καταπόνησης του μνημείου και των απαραίτητων παρεμβάσεων που έπρεπε να γίνουν προκειμένου να μην υπάρξουν επικινδυνότητες.

Η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, υπό τη διεύθυνση του καλλιτεχνικού της διευθυντή Λουκά Καρυτινού, επιστρέφει φέτος στις δύο μεγάλες παρτιτούρες του Μάνου Χατζιδάκι, «Το χαμόγελο της Τζοκόντας» και «Blue», τιμώντας στις 10 Ιουνίου τη συμπλήρωση ενός αιώνα από τη γέννησή του. © Υπατία Κορνάρου, ελc productions

Εργασίες εν μέσω θέρους

Παρά τις εξαγγελίες και το δρομολογημένο «λουκέτο», θα ήταν άκομψο να στερηθεί το Φεστιβάλ και φυσικά οι πολυαναμενόμενες εκδηλώσεις προς τιμήν των 100 χρόνων από τη γέννηση του Μάνου Χατζιδάκι (το 2026 ως γνωστόν είναι έτος αφιερωμένο στον μεγάλο Έλληνα συνθέτη από το Υπουργείο Πολιτισμού) το εμβληματικό ωδείο, όταν γνωστοποιήθηκε ότι ο ανάδοχος του έργου στο Ηρώδειο επρόκειτο να εγκατασταθεί στο μνημείο τον Ιούλιο. Όπως είπε η υπουργός Πολιτισμού, «θα ήταν κρίμα να στερηθεί το Ηρώδειο αυτόν τον ένα μήνα λειτουργίας, από τη στιγμή που υπάρχει αυτή η δυνατότητα».  

«Τον Ιούνιο του 2026 –έναν μήνα με ξεχωριστό συμβολισμό– χάρη σε μια ευφυή χειρονομία που μετατρέπει μια προσωρινή δυσπραγία σε ευρηματική δυνατότητα, το Ωδείον Ηρώδου του Αττικού λίγο πριν σφραγισθεί και σιωπήσει για κάποια χρόνια, (ώστε μέσα από ένα εμπνευσμένο και αναγκαίο έργο ανάταξης, αναστήλωσης και ανάδειξης του, να περάσει στον επόμενο αιώνα συμβολισμού και σπουδαιότητας για την πολιτιστική ζωή) ανοίγει για έναν και μόνο μήνα –αυτόν τον ιδιαίτερο Ιούνιο– τις πύλες του», δήλωσε χαρακτηριστικά ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, Μιχαήλ Μαρμαρινός. 

Η απόφαση δηλαδή για την λειτουργία του Ηρωδείου σε καθορισμένο χρόνο, δεν αποτελεί αλλαγή στρατηγικής αλλά τεχνική προσαρμογή του χρονοδιαγράμματος: η εγκατάσταση του αναδόχου στο μνημείο σε μεταγενέστερο χρόνο το καλοκαίρι δημιούργησε ένα περιορισμένο χρονικό περιθώριο αξιοποίησης του χώρου. 

Έτσι, το ιστορικό ωδείο θα λειτουργήσει για έναν ακόμη, τελευταίο κύκλο εκδηλώσεων, συναυλιών και παραστάσεων, πριν «σιωπήσει» για τα επόμενα χρόνια.  

Οι προβλεπόμενες εργασίες, ένα παράθυρο ευκαιρίας για το μέλλον του Ηρωδείου

Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του Υπουργείου Πολιτισμού δια στόματος της υπουργού Λίνας Μενδώνη: «Όπως έχουμε ήδη ανακοινώσει, οι εργασίες συντήρησης, αποκατάστασης και αναβάθμισης του Ηρωδείου θα διαρκέσουν τουλάχιστον τρία χρόνια, από την έναρξή τους, οπότε το μνημείο θα παραμένει κλειστό.

Νέες προσθήκες συγκριτικά με τον αρχικό όγκο του μνημείου. @ΥΠΠΟ

Το Ηρώδειο, σήμερα, παρουσιάζει δομοστατικά προβλήματα, τα οποία είναι ανάγκη να αντιμετωπισθούν. Εμφανίζει φθορές, κυρίως στην άνω τοξοστοιχία της πρόσοψης, απώλεια μάζας και ρηγματώσεις λίθων, μικρές παραμορφώσεις, καθώς και τοπικά φαινόμενα ετοιμορροπίας. Επίσης, παρατηρείται βιοδιάβρωση, από την ανάπτυξη μικροοργανισμών σε σημεία, που δημιουργούνται κοιλότητες και λιμνάζει νερό, ανάπτυξη ριζικού συστήματος, κυρίως στους αρμούς, αλλά και αστοχία παλαιότερων επεμβάσεων.  

Στόχος μας είναι, με την ολοκλήρωση των έργων, το μνημείο να είναι επαρκώς θωρακισμένο έναντι της φυσικής και της ανθρωπογενούς φθοράς, βελτιωμένο ως προς την αναγνωσιμότητά του και πλήρως αναβαθμισμένο, σε επίπεδο υποστήριξης των λειτουργικών απαιτήσεων σύγχρονων πολιτιστικών εκδηλώσεων, με κορυφαίες αυτές του Φεστιβάλ Αθηνών.

Παράλληλα, με τις αναστηλωτικές και αρχαιολογικές εργασίες, θα εκπονηθεί ο κανονισμός λειτουργίας του μνημείου από ομάδα επιστημόνων και καλλιτεχνών, που σύντομα θα οριστεί για τον σκοπό αυτό. Ο κανονισμός θα λάβει τη μορφή θεσμικού κειμένου, ώστε να εξασφαλίζεται η υψηλή ποιότητα των εκδηλώσεων και η μέγιστη προστασία του μνημείου.» 

Επομένως, ένα «νέο Ηρώδειο» θα μας υποδεχτεί στο βάθος της επόμενης τριετίας. Εξέλιξη απολύτως απαραίτητη για το πέρασμα του μνημείου στην επόμενη φάση της ζωής του και τη θωράκισή του σε θέματα λειτουργικότητας, ασφάλειας και προστασίας. 

Προς το παρόν, αναμένουμε την έναρξη των εκδηλώσεων του Φεστιβάλ με την συναυλία του πιανίστα Víkingur Ólafsson  στις 3 Ιουνίου.