Παρά την πρόοδο των τελευταίων 24 ωρών, η επίτευξη συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός έως τις 8 μ.μ. (ώρα Ανατολικής Ακτής) παραμένει αβέβαιη, ενώ το ενδεχόμενο αποτυχίας συνοδεύεται από προειδοποιήσεις και απειλές, και από τα δύο μέρη, για δραματική κλιμάκωση της σύγκρουσης.
Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Axios, η αμερικανική πλευρά μετατοπίζει πλέον το ερώτημα του αν μπορεί να υπάρξει συμφωνία στο αν αυτή μπορεί να επιτευχθεί εντός της ασφυκτικής προθεσμίας. Η αποτυχία –ή ακόμη και η μη επίτευξη επαρκούς προόδου ώστε να δοθεί παράταση– εκτιμάται ότι θα οδηγήσει σε μία άνευ προηγουμένου κλιμάκωση.
Ο Τραμπ έχει ήδη διαμηνύσει ότι σε περίπτωση μη συμμόρφωσης της Τεχεράνης θα διατάξει επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές, όπως γέφυρες, σταθμούς παραγωγής ενέργειας, εγκαταστάσεις πετρελαίου και ύδρευσης προειδοποιώντας σε δραματικούς τόνους, ότι «ένας ολόκληρος πολιτισμός θα χαθεί».
Από την πλευρά του, το Ιράν προειδοποιεί με σκληρά αντίποινα, στοχοποιώντας ενεργειακές και υδάτινες υποδομές σε χώρες του Κόλπου, διευρύνοντας το πεδίο πιθανής σύγκρουσης.
Τα αγκάθια των διαπραγματεύσεων
Παρά την καταγεγραμμένη πρόοδο, δύο βασικά ζητήματα εξακολουθούν να μπλοκάρουν τη συμφωνία.
Το πρώτο αφορά την απαίτηση της Τεχεράνης για ισχυρές εγγυήσεις ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ δεν θα επαναλάβουν στρατιωτικές επιχειρήσεις μετά από μια ενδεχόμενη εκεχειρία.
Το δεύτερο σχετίζεται με τον αργό ρυθμό ανταπόκρισης της ιρανικής ηγεσίας, λόγω των συνθηκών ασφαλείας.
Το τοπίο περιπλέκεται περαιτέρω από αντικρουόμενες πληροφορίες. Η Wall Street Journal ανέφερε διακοπή της άμεσης επικοινωνίας από την ιρανική πλευρά, ενώ οι New York Times έκαναν λόγο για αποχώρηση του Ιράν από τις συνομιλίες. Ωστόσο, η Tehran Times διέψευσε κατηγορηματικά τα δύο δημοσιεύματα.
Ο Λευκός Οίκος κρατά χαμηλούς τόνους, με την εκπρόσωπο Τύπου να τονίζει ότι μόνο ο Τραμπ γνωρίζει την πραγματική κατάσταση και τις επόμενες κινήσεις, επαναλαμβάνοντας ότι η προθεσμία για το Ιράν είναι αμετάβλητη.
Παρασκηνιακή διπλωματία και ο ρόλος των μεσολαβητών
Καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση των διαύλων επικοινωνίας διαδραματίζουν οι μεσολαβητές από το Πακιστάν, την Αίγυπτο και την Τουρκία, μέσω των οποίων ανταλλάσσονται προτάσεις και αντιπροτάσεις τις τελευταίες δύο εβδομάδες.
Στην αμερικανική ομάδα συμμετέχουν ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και ο σύμβουλος του προέδρου Τζάρεντ Κούσνερ. Ο Γουίτκοφ διατηρεί απευθείας κανάλι επικοινωνίας με την ιρανική πλευρά, συμπεριλαμβανομένου του υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί.
Η τελευταία ιρανική αντιπρόταση, αν και δεν ευθυγραμμίζεται πλήρως με τις αμερικανικές θέσεις, αξιολογήθηκε ως πιο θετική από ό,τι αναμενόταν. Ακολούθησε κύκλος διαβουλεύσεων για τροποποιήσεις, με στόχο τη γεφύρωση των διαφορών.
Τα σενάρια συμφωνίας: Ορμούζ και προσωρινή εκεχειρία
Στο επίκεντρο των συζητήσεων βρίσκεται ένα πακέτο μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης, με βασικό άξονα την επαναλειτουργία του Στενό του Ορμούζ. Σε αντάλλαγμα, το Ιράν ζητά δεσμεύσεις για τον τερματισμό των εχθροπραξιών.
Παράλληλα, εξετάζεται το ενδεχόμενο μιας προσωρινής εκεχειρίας διάρκειας 45 ημερών, που θα επιτρέψει τη διαπραγμάτευση μιας ευρύτερης συμφωνίας. Αμερικανοί αξιωματούχοι επιβεβαιώνουν ότι οι συζητήσεις για εκεχειρία βρίσκονται σε εξέλιξη και συνδέονται άμεσα με τα υπόλοιπα ζητήματα της διαπραγμάτευσης.
Συνεχιζόμενες επαφές και αβεβαιότητα έως την τελευταία στιγμή
Οι επαφές συνεχίζονται με εντατικό ρυθμό, ενώ στο τραπέζι παραμένει ακόμη και το ενδεχόμενο απευθείας συνάντησης μεταξύ αντιπροσωπειών των δύο χωρών, ενδεχομένως με επικεφαλής τον Βανς. Εξετάζεται επίσης η πραγματοποίηση εικονικής συνάντησης με τη συμμετοχή των μεσολαβητών.
Ο ίδιος ο Βανς, μιλώντας από τη Βουδαπέστη, εμφανίστηκε συγκρατημένα αισιόδοξος, δηλώνοντας ότι οι ΗΠΑ έχουν επιτύχει σχεδόν όλους τους στρατιωτικούς τους στόχους και ότι ο πόλεμος «πολύ σύντομα θα ολοκληρωθεί». Τόνισε ωστόσο ότι «η μπάλα βρίσκεται στο γήπεδο του Ιράν», εκφράζοντας την προσδοκία για απάντηση πριν από τη λήξη της προθεσμίας.
Καθώς η αντίστροφη μέτρηση πλησιάζει στο τέλος της, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με έντονη ανησυχία. Το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων θα καθορίσει όχι μόνο την πορεία της σύγκρουσης, αλλά και τη σταθερότητα σε μια από τις πιο κρίσιμες γεωπολιτικά περιοχές του πλανήτη.
