Τραμπ: Έναν μήνα μετά την έναρξη του πολέμου αναζητά διέξοδο

Καθώς ο πόλεμος με το Ιράν συμπλήρωσε ήδη έναν μήνα και οι διεθνείς τιμές ενέργειας εκτοξεύονται, ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με μια κρίσιμη επιλογή: Να επιδιώξει μια αμφίβολη συμφωνία εξόδου ή να προχωρήσει σε στρατιωτική κλιμάκωση, ρισκάροντας μια παρατεταμένη σύγκρουση που μπορεί να καθορίσει την προεδρία του.

Ένας πόλεμος που ξεφεύγει από τον έλεγχο

Παρά την έντονη διπλωματική κινητικότητα όλα δείχνουν ότι είναι δύσκολο να αναχαιτιστεί η κλιμακούμενη κρίση στη Μέση Ανατολή. Η Τεχεράνη διατηρεί τον ασφυκτικό έλεγχο στις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου στον Κόλπο, ενώ συνεχίζει τις επιθέσεις με πυραύλους και drones σε όλη την περιοχή.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι το βασικό ερώτημα πλέον είναι αν ο Τραμπ θα επιχειρήσει αποκλιμάκωση ή αν θα εντείνει μια σύγκρουση που ήδη οι επιπτώσεις του ξεπερνούν κατά πολύ τα όρια της περιοχής.

Ασαφής στρατηγική εξόδου

Ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίζεται να επιδιώκει την αποφυγή ενός «παρατεταμένου πολέμου», προωθώντας ένα χρονοδιάγραμμα 4 έως 6 εβδομάδων για τη λήξη των επιχειρήσεων. Ωστόσο, το σχέδιο αυτό θεωρείται εύθραυστο, ενώ παράλληλα ο ίδιος απειλεί με ευρεία στρατιωτική κλιμάκωση σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων.

Η πρόταση 15 σημείων που διαβιβάστηκε μέσω παρασκηνιακών διαύλων, με τη μεσολάβηση του Πακιστάν, αποτυπώνει την πίεση για εξεύρεση διεξόδου, χωρίς όμως να διαφαίνεται ρεαλιστική προοπτική συμφωνίας.

Στρατιωτική πίεση και ρίσκο παρατεταμένης σύγκρουσης

Ο Τραμπ ενισχύει την αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην περιοχή, αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο χερσαίων επιχειρήσεων. Σύμφωνα με ειδικούς, η επίδειξη ισχύος στοχεύει στην απόσπαση παραχωρήσεων από την Τεχεράνη, αλλά ενέχει τον κίνδυνο βαθύτερης εμπλοκής των ΗΠΑ.

Ένα πιθανό σενάριο περιλαμβάνει μια τελική αεροπορική επιχείρηση μεγάλης κλίμακας, με στόχο την περαιτέρω αποδυνάμωση των ιρανικών στρατιωτικών και πυρηνικών υποδομών, προτού ο Τραμπ ανακοινώσει τη λήξη των επιχειρήσεων. Ωστόσο, χωρίς την πλήρη επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, μια τέτοια «νίκη» θα παραμείνει αμφισβητήσιμη.

Η παγίδα των Στενών του Ορμούζ

Η σχεδόν πλήρης διακοπή της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, έχει προκαλέσει ισχυρούς κραδασμούς στην παγκόσμια οικονομία. Η αντίδραση του Ιράν αποδείχθηκε πολύ πιο επιθετική από ό,τι είχε υπολογίσει η Ουάσινγκτον, με συνεχείς επιθέσεις σε στόχους στο Ισραήλ και σε κράτη του Κόλπου.

Πολιτικό κόστος και πίεση στο εσωτερικό

Η σύγκρουση καταγράφεται ως εξαιρετικά αντιδημοφιλής στις ΗΠΑ, με τη δημοτικότητα του Τραμπ να υποχωρεί στο 36%, σύμφωνα με δημοσκοπήσεις. Η αύξηση των τιμών καυσίμων εντείνει την πίεση, ενώ Ρεπουμπλικάνοι βουλευτές εκφράζουν ανησυχία ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.

Ακόμη και εντός του κόμματός του, διατυπώνονται επικρίσεις για έλλειψη σαφούς ενημέρωσης σχετικά με την έκταση και τους στόχους της στρατιωτικής επιχείρησης.

Διπλωματία χωρίς εύκολες λύσεις

Το αμερικανικό σχέδιο απαιτεί από το Ιράν την πλήρη εγκατάλειψη του πυρηνικού του προγράμματος, τον περιορισμό των πυραύλων και τη διακοπή της στήριξης σε περιφερειακές συμμαχίες. Η Τεχεράνη απορρίπτει τις προτάσεις ως μη ρεαλιστικές, αφήνοντας ωστόσο ανοιχτό το ενδεχόμενο έμμεσων επαφών.

Παρά τις δηλώσεις του Τραμπ περί «ικεσίας» του Ιράν για συμφωνία, αναλυτές εκτιμούν ότι η ιρανική ηγεσία θεωρεί πως μπορεί να αντέξει περισσότερο από τους αντιπάλους της, επιδιώκοντας μια πολιτική νίκη μέσω επιβίωσης.

Επικίνδυνες ισορροπίες και αντιφατικά μηνύματα

Η αντικατάσταση Ιρανών αξιωματούχων που σκοτώθηκαν σε αεροπορικά πλήγματα με πιο σκληροπυρηνικά στελέχη δυσχεραίνει περαιτέρω κάθε διαπραγμάτευση. Την ίδια ώρα, το Ισραήλ εκφράζει ανησυχίες ότι μια ενδεχόμενη συμφωνία θα περιορίσει την ελευθερία στις στρατηγικές του κινήσεις.

Οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στον Κόλπο φοβούνται μια βιαστική αμερικανική αποχώρηση που θα τους αφήσει εκτεθειμένους απέναντι σε ένα αποδυναμωμένο αλλά επιθετικό Ιράν.

Ο Τραμπ διατηρεί μια ρητορική ασάφειας, εναλλάσσοντας καθησυχαστικά μηνύματα προς τις αγορές με απειλές κλιμάκωσης που εκτινάσσουν τις τιμές ενέργειας. Η τακτική αυτή, σύμφωνα με αναλυτές, λειτουργεί ως εργαλείο πίεσης, αλλά ταυτόχρονα εντείνει την αβεβαιότητα.

Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι αν αυτή η ισορροπία τρόμου μπορεί να καταρρεύσει και να εξελιχθεί σε έναν πόλεμο χωρίς σαφές τέλος, με συνέπειες που θα ξεπερνούν κατά πολύ τη Μέση Ανατολή.