Δύσκολες εποχές για εργαζόμενους σε πρατήρια βενζίνης στη Γερμανία. Μετά από την ψυχρολουσία με την αντλία βενζίνης στο χέρι (το γέμισμα βενζίνης στη Γερμανία είναι σελφ σέρβις) οι οδηγοί συνήθως ξεσπούν στον άτυχο ταμία, λες κι αυτός φταίει για το ράλι τιμών στα καύσιμα που ανεβοκατεβαίνουν μέσα στην ημέρα. Εκνευρισμός, απογοήτευση, αβεβαιότητα, έτσι νιώθουν οι κάτοικοι αυτής της χώρας με τους ατέλειωτους αυτοκινητοδρόμους και μάλιστα χωρίς διόδια, όπου το αυτοκίνητο είναι κάτι σαν φετίχ.

Σύμφωνα με την ADAC (Γερμανική Λέσχη Αυτοκινήτου), η μέση τιμή ενός λίτρου βενζίνης σε όλη τη Γερμανία ξεπερνά πλέον σταθερά τα 2 ευρώ. Για πόσο καιρό ακόμη; Κανείς δεν ξέρει πότε κι αν θα ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ. Και επειδή η ανάγκη τέχνας κατεργάζεται, οι επαγγελματίες οδηγοί στο Βερολίνο εφηύραν το λεγόμενο «έξυπνο γέμισμα».

Και το συστήνουν. «Είναι πάντα φθηνότερα το πρωί πριν τις 6 ή 8 και πάλι μεσημέρι», είπε ο Λ.Ν, επικεφαλής ένωσης Ταξί στην εφημερίδα Tagesspiegel. «Συχνά και τα Σαββατοκύριακα, αλλά οι ψηλότερες τιμές είναι τις Παρασκευές και τις Δευτέρες το πρωί».

«Ελέφαντας στο δωμάτιο» ο πόλεμος

Εικόνες déjà vu όχι μόνο για αυτοκινητιστές, αλλά και για ολόκληρη τη γερμανική οικονομία που μετά την ρωσική επίθεση στην Ουκρανία τo 2022 και το κλείσιμο του Nord Stream που ακολούθησε, βρέθηκε ενεργειακά μετέωρη. Και ποιος δεν θυμάται τον τότε υπουργό Οικονομίας, τον Πράσινο Ρόμπερτ Χάμπεκ, που χαρακτηρίστηκε «οσφυοκάμπτης» επειδή υποκλίθηκε στον Εμίρη του Κατάρ κατά τη διάρκεια επίσημης επίσκεψης για να εξασφαλίσει καταριανό φυσικό αέριο αψηφώντας την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη χώρα. Όμως το Κατάρ, όπως και όλες οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες της περιοχής, έχουν πλέον μπει κι αυτές στο στόχαστρο.

«Άρα πρέπει να είμαστε έτοιμοι για πολλά άλλα, ο πόλεμος στο Ιράν είναι ο ελέφαντας στο δωμάτιο, έχουμε παράλληλα και τον πόλεμο στην Ουκρανία. Παρεμπιπτόντως, είναι αρκετά ενδιαφέρον ότι ο πόλεμος στο Ιράν θα ενισχύσει τη Ρωσία και πιθανόν θα αποδυναμώσει την Ουκρανία» επισημαίνει στο ΒΗΜΑ και σε άλλες ξένες εφημερίδες της Ένωσης Ξένων Ανταποκριτών ο Μαρσέλ Φράτσερ, πρόεδρος του Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών DIW.

Προχωρώντας σε ένα πρώτο μέτρο, η γερμανική κυβέρνηση υιοθέτησε την πρόταση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας κι απελευθέρωσε τμήμα των στρατηγικών της αποθεμάτων μαζί με άλλες χώρες. Βέβαια η συνολική ποσότητα αντιστοιχούσε με αυτή που μεταφέρεται μέσω των Στενών του Ορμούζ σε 20 ημέρες.

«Ίσως η καλή είδηση είναι ότι ο χειμώνας τελειώνει και η ζήτηση για θέρμανση είναι προς το παρόν χαμηλότερη» σχολιάζει σκωπτικά ο έγκυρος οικονομολόγος υπενθυμίζοντας ότι οι τιμές καυσίμων μετά την απελευθέρωση των αποθεμάτων μειώθηκαν μεν κάπως, αλλά στη συνέχεια εκτινάχθηκαν και πάλι στα ύψη. «Το μέτρο αυτό δεν είναι το game changer», μας λέει.

Άλλοι πάλι καθησυχάζουν. «Μπορεί να υπάρξουν μικρές ακόμη αυξήσεις των τιμών, αλλά το μεγαλύτερο κύμα πρέπει να το έχουμε πλέον αφήσει πίσω μας», λέει ο Γιαν Σνέλενμπαχ, καθηγητής Οικονομικών στο Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Βρανδεμβούργου, μιλώντας στην εφημερίδα BILD.

Ζητούμενο η ισχυρή Ευρώπη

Και ενώ επί δύο εβδομάδες επικρατούσε «άγρια Δύση» στις τιμές των καυσίμων με την κυβέρνηση να προσπαθεί να κερδίσει χρόνο, εντελώς αιφνιδιαστικά η γερμανίδα υπουργός Οικονομίας Καταρίνα Ράιχε ανακοίνωσε την υιοθέτηση του λεγόμενου «αυστριακού μοντέλου», την αύξηση των τιμών καυσίμων μόνο μια φορά την ημέρα και όχι 22, όπως μετρήθηκε, με πρόστιμο μέχρι και 100.000 ευρώ για τους παραβάτες. Επιπλέον εξήγγειλε αυστηροποίηση της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας.

Το σχέδιο νόμου έχει πάρει την άγουσα προς τη Βουλή. Από την περασμένη Δευτέρα συνεδριάζει και η επιτροπή Task Force, η οποία άσκησε σφοδρή κριτική στις πετρελαϊκές εταιρείες για αισχροκέρδεια. Στο προσκήνιο επανήλθε και η συζήτηση για «επιδότηση στην αντλία» (Tankrabatt), αν και πολιτικοί και οικονομολόγοι διαφωνούν. Διότι «μεγάλοι κερδισμένοι θα βγουν οι όμιλοι ορυκτών καυσίμων και από κοινωνική άποψη θα επωφεληθούν κυρίως τα υψηλά εισοδήματα» υποστηρίζει ο Φράτσερ. «Αν πραγματικά θέλουμε να βοηθήσουμε, το καλύτερο θα είναι μείωση του ΦΠΑ στα τρόφιμα. Θα ήταν κοινωνικά πιο ισορροπημένο».

Η πόλεμος στην Ουκρανία και στο Ιράν και το ζοφερό σενάριο περαιτέρω κλιμάκωσης απειλούν πλέον υπαρξιακά την πρώτη οικονομία της Ευρώπης. Το «φθινόπωρο μεταρρυθμίσεων» που επαγγέλθηκε ο Μερτς «ξεχειμώνιασε» και

μέχρι στιγμής λίγα είναι γνωστά αν και ποιες μεταρρυθμίσεις θα υλοποιηθούν. «Με ευρωπαϊκούς όρους, εκ των ων ουκ άνευ είναι η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, η γερμανική κυβέρνηση πρέπει να την προωθήσει, γιατί στις κρίσεις μόνο ως ισχυρή Ευρώπη μπορούμε να υπερασπίσουμε τα συμφέροντά μας απέναντι στις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Κίνα», τονίζει ο Φράτσερ. «Έγιναν κάποιες αμφιλεγόμενες δηλώσεις στον Λευκό Οίκο απέναντι στην Ισπανία, ο καγκελάριος δεν αντέδρασε, αυτό δείχνει πόσο σημαντική είναι η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Η γερμανική κυβέρνηση ειδικά πρέπει να κάνει πολύ περισσότερα».

«Άρνηση πραγματικότητας»

Αλλά γιατί αυτή η άρνηση της οικονομικής πραγματικότητας; «Δεν υπάρχει ακόμη επίγνωση ότι η χώρα βρίσκεται με την πλάτη στον τοίχο οικονομικά, ότι χρειάζονται επειγόντως μεταρρυθμίσεις. Υπάρχει ακόμα το αίσθημα ότι έχουμε μεγάλη ευημερία και πρέπει απλώς να σταθεροποιήσουμε και να διατηρήσουμε τις υπάρχουσες δομές» πιστεύει ο Φράτσερ. «Φάνηκε στις εκλογές πέρυσι όπου τα κόμματα υποσχέθηκαν τον ουρανό με τα άστρα. Έδωσαν την εντύπωση ότι θέλουν να μοιράσουν χρήματα για να ηρεμήσουν τους πολίτες, αλλά αυτή η στρατηγική δεν λειτουργεί. Έχει γίνει κατανοητό από την κυβέρνηση, αλλά όχι ακόμη από τον λαό».

Σε ποιον ανήκει αυτός ο πόλεμος;

Ο επιφανής γερμανός οικονομολόγος πιστεύει ότι η αύξηση φόρων είναι μονόδρομος. Εκτός εάν ενεργοποιηθεί η ρήτρα έκτακτης ανάγκης και αρθεί το φρένο χρέους. «Μόνο με περικοπές δαπανών δεν μπορεί να κλείσει μια τρύπα 30 δισ. ευρώ στον προϋπολογισμό του 2027 με δύο ανοιχτούς πολέμους, κλειστά τα Στενά του Ορμούζ και τιμές καυσίμων στα ύψη. Δύσκολα θα μπορέσει η κυβέρνηση να αντισταθεί στην οργή των πολιτών και την αγανάκτηση των οδηγών».

Αλλά έτσι όπως εξελίσσεται η κατάσταση, η ανοδική πορεία των καυσίμων και η οργή των Γερμανών εποχουμένων είναι το μικρότερο κακό. Κι όσο κι αν ο καγκελάριος Μερτς διατυμπανίζει ότι αυτός «δεν είναι δικός μας πόλεμος», διολισθαίνουν συνεχώς Γερμανία, Ευρώπη κι όλος ο κόσμος μέσα σε αυτόν.